W naszym kalendarzu występuje przy 4 roślinach — objawy, profilaktyka i terminy różnią się między nimi, więc opisujemy je roślina po roślinie. Przy każdej z nich liczymy z prognozy pogody, kiedy warunki sprzyjają infekcji, i ostrzegamy z wyprzedzeniem — w planie Pro.
Objawy. Pierwsze objawy w czerwcu: rośliny żółkną i więdną, a u podstawy cebuli pojawia się biała, watowata grzybnia z czarnymi sklerocjami. Cebula gnije.
Profilaktyka
Patogen nie rozwija się poniżej 5°C ani powyżej 25°C — to choroba umiarkowanie ciepłej wiosny
Sklerocja przeżywają w glebie wiele lat, więc płodozmian musi być długi
Zdrowa dymka i cebula wysadkowa; usuwanie porażonych roślin wraz z ziemią wokół nich
Na silnie zakażonym polu przerwa w uprawie cebulowych 8–10 lat
Objawy. Pierwsze objawy w czerwcu: gniazdowe (placowe) żółknięcie i zamieranie roślin. Porażone rośliny mają zgniłe korzenie, a tworząca się główka pokryta jest obfitą, białą, watowatą grzybnią z powstającymi w niej czarnymi sklerocjami. Rośliny gniją i nie dają plonu handlowego.
Profilaktyka
Patogen rozwija się w 17–21°C, nie rozwija się poniżej 5°C ani powyżej 25°C — to choroba umiarkowanie ciepłego przedlecia
Sklerocja przeżywają w glebie nawet 8 lat, dlatego metodyka podaje najskuteczniejszą metodę wprost: 8-letnia przerwa w uprawie czosnku, cebuli i pora
Ograniczanie kontaktu zakażonej ziemi z glebą z innych miejsc — dotyczy też narzędzi i materiału sadzeniowego
Uprawa poplonowa lub przedplonowa roślin kapustowatych (rzepak ozimy, gorczyca) na przyoranie
Sadzenie zdrowych ząbków; grzyb nie zarodnikuje, więc jedynym źródłem infekcji są sklerocja w glebie i grzybnia w ząbkach
Usuwanie porażonych roślin razem z ziemią wokół nich
W kalendarzu rośliny
Od tworzenia główek oceniaj co tydzień, ile roślin choruje · maj–wrz
Zimą rozpisz płodozmian i zdecyduj, skąd weźmiesz ząbki · sty, lut, gru— Dwie decyzje przesądzające o powodzeniu uprawy trzeba podjąć, zanim ruszy sezon. Pierwsza to stanowisko: metodyka wymaga minimum 4 lat przerwy w uprawie czosnku i innych warzyw cebulowych, a przy stwierdzonej białej zgniliźnie aż 8 lat, bo tyle jej sklerocja przeżywają w glebie. Druga to materiał sadzeniowy: czosnek rozmnaża się wyłącznie wegetatywnie, a około 60% czosnku uprawianego w Polsce jest porażone potywirusami, których z ząbka nie da się już usunąć. Czosnek jary sadzi się jak najwcześniej, najlepiej już w marcu, więc na te decyzje zostaje właśnie zima.
Objawy. Pory porażone w początkowym okresie wegetacji, w czerwcu i lipcu, zamierają placowo. Po wyrwaniu rośliny widać u jej podstawy białą, watowatą grzybnię z licznymi sklerocjami przypominającymi wyglądem nasiona maku — to główna cecha diagnostyczna tej choroby.
Profilaktyka
Optimum rozwoju 17–21°C; w temperaturze około 5°C i powyżej 25°C procesy chorobowe są zahamowane, dlatego w lata suche i upalne objawy bywają niezauważalne
Głównym źródłem jest zakażona gleba oraz porażony materiał wysadkowy (dymka, ząbki czosnku, wysadki cebuli i pora)
Groźna zwłaszcza w porach uprawianych z siewu
Na polach silnie zasiedlonych grzybem zaleca się przerwać uprawę warzyw cebulowych nawet na 8–10 lat
Chemicznej ochrony w ogrodzie nie ma co planować — o wszystkim decydują zdrowy materiał, płodozmian i usuwanie chorych roślin z ziemią
W kalendarzu rośliny
Sprawdź przedplon i zaplanuj przerwę w uprawie · mar–kwi— Trzy z czterech chorób opisanych w metodyce pora — biała zgnilizna, różowa zgnilizna korzeni i częściowo alternarioza — mają źródło w glebie albo w resztkach roślin. Grzyb białej zgnilizny wytwarza sklerocja przeżywające w glebie latami, więc na zasiedlonym stanowisku metodyka każe przerwać uprawę warzyw cebulowych nawet na 8–10 lat. Powrót pora na to samo miejsce zbyt szybko to najczęstsza przyczyna kłopotów.
Czerwiec–lipiec: pory zamierające placami · maj–paź— Biała zgnilizna zabija pory placowo, właśnie w czerwcu i lipcu, gdy temperatura mieści się w jej optimum 17–21°C. Metodyka nazywa ją groźną chorobą w porach uprawianych z siewu. Podstępna jest dlatego, że w lata suche i upalne objawy bywają niezauważalne — powyżej 25°C i w okolicach 5°C procesy chorobowe są zahamowane — a sklerocja i tak zostają w glebie na lata.
Styczniowy wysiew na rozsadę pod zbiór wczesno-letni · sty–lut— Metodyka podaje, że wysiew pora na rozsadę prowadzi się od stycznia do maja, zależnie od planowanego terminu zbioru — najwcześniejszy termin dotyczy uprawy na zbiór wczesno-letni, czyli od początku lipca. Por po wschodach rośnie bardzo wolno, więc rozsada potrzebuje kilkunastu tygodni; siew dopiero w marcu daje już tylko zbiór jesienny.
Opisy pochodzą z kalendarzy roślin wypisanych z metodyk ochrony roślin i poradników
sygnalizatora; ich wydawców wymienia wykaz źródeł.
Więcej haseł: choroby · szkodniki ·
rośliny.