W naszym kalendarzu występuje przy 6 roślinach — objawy, profilaktyka i terminy różnią się między nimi, więc opisujemy je roślina po roślinie. Przy każdej z nich liczymy z prognozy pogody, kiedy warunki sprzyjają infekcji, i ostrzegamy z wyprzedzeniem — w planie Pro.
Objawy. Na brzoskwini zamieranie kwiatów i pędów występuje rzadko — znacznie częściej porażane są owoce, zwłaszcza w lata z dużą ilością opadów w okresie dojrzewania. Zakażenie wchodzi przez uszkodzenia skórki albo przez kontakt chorego owocu ze zdrowym. W miejscu infekcji rozwija się zgnilizna, na której grzyb tworzy koncentrycznie ułożone beżowe skupienia zarodników. Porażone owoce najczęściej nie opadają, tylko zasychają jako mumie i zostają w koronie do następnego sezonu.
Profilaktyka
Usuwanie porażonych owoców i mumii z korony oraz spod drzewa
Odpowiednie prześwietlanie koron — drzewa prawidłowo cięte są atakowane w mniejszym stopniu
Zwalczanie szkodników uszkadzających skórkę owoców, zwłaszcza skośnika brzoskwiniaczka i muszki plamoskrzydłej
Przerzedzanie zawiązków, żeby owoce się nie dotykały
Zabiegi fungicydami rozpocząć około 3 tygodnie po kwitnieniu
Przy długotrwałych opadach 3-4 zabiegi co 10-14 dni do zbioru owoców, z zachowaniem okresu karencji
Uprawa odmian mało podatnych
Warunki wg poradnika sygnalizatora IO-PIB 2016: „optymalne warunki termiczne to 20-25ºC przy zwilżeniu liści powodowanym nawet przez rosę czy mgłę, utrzymującym się co najmniej 5-6 godzin”; infekcja owoców idzie często przez pęknięcia skórki i uszkodzenia po szkodnikach
W kalendarzu rośliny
Zbierz zmumifikowane owoce z korony i spod drzewa · sty, lut, mar, lis, gru— Metodyka podaje wprost, że źródłem infekcji brunatnej zgnilizny są porażone owoce i mumie. Brzoskwinie porażone tą chorobą najczęściej nie opadają, tylko zasychają w koronie i zostają tam do następnego sezonu, siejąc zarodniki na młode owoce. Zdjęcie ich z drzewa przerywa cykl choroby bez żadnej chemii.
Długotrwałe opady przed zbiorem — brunatna zgnilizna owoców · maj–wrz
Przerzedź zawiązki — zostaw je co 20-25 cm · maj–lip— Metodyka pisze wprost, że w sprzyjających warunkach brzoskwinia zawiązuje owoce zbyt obficie i do ich dobrego wyrośnięcia niezbędne jest przerzedzanie. Bez tego dostaniesz dużo małych owoców zamiast kilku dobrych, a stłoczone owoce dotykają się bokami — a właśnie kontakt chorego owocu ze zdrowym jest jedną z dwóch dróg zakażenia brunatną zgnilizną.
Wapń dolistnie przed zbiorem — przeciw pękaniu owoców · lip–sie
Monilinia laxa, M. fructigena, M. fructicola, M. polystroma
ostrzeżenie z prognozy pogody
Objawy. U czereśni zamieranie kwiatów i pędów zdarza się rzadko — znacznie częściej gniją owoce, zwłaszcza w okresie opadów, gdy pękają. Na gnijących owocach pojawiają się szare albo żółtobrunatne, brodawkowate skupienia zarodników. Porażone owoce zasychają, mumifikują się i zostają na drzewie do następnego roku.
Profilaktyka
Usuwanie porażonych i zaschniętych owoców (mumii) ogranicza źródło choroby
Uprawa odmian mniej podatnych na pękanie owoców
Zabiegi na początku kwitnienia lub dwukrotnie — na początku i w pełni kwitnienia
Dla ochrony owoców: opryskiwania od 3–4 tygodni po kwitnieniu do zbiorów, z zachowaniem okresu karencji
W kalendarzu rośliny
Zdejmij zaschnięte owoce (mumie) z drzewa · sty, lut, mar, lis, gru— Brunatna zgnilizna to choroba o najwyższej randze (+++) w metodyce. Porażone owoce zasychają, mumifikują się i zostają na drzewie do przyszłego roku — to właśnie z nich wychodzą zarodniki na wiosnę. Usunięcie mumii przerywa cykl choroby bez chemii.
Ciepło i wilgotno w czasie kwitnienia — alarm brunatnej zgnilizny · kwi–maj
Ochrona owoców przed gniciem — start 3–4 tygodnie po kwitnieniu · maj–lip
Objawy. Pierwszy objaw to zgorzel kwiatów — kwiaty brunatnieją i zasychają, widoczne już w drugiej połowie kwietnia lub na początku maja. Infekcja schodzi w pęd: wierzchołek zamierającego pędu zakrzywia się na kształt pastorału, często z wyciekiem gumy. Na dojrzewających owocach brunatne plamy gnilne pokryte szarymi, pylącymi poduszeczkami zarodników; potem skórka marszczy się, owoc zasycha i mumifikuje na gałęzi.
Profilaktyka
Usuwanie i niszczenie mumii owoców pozostających na drzewie i pod nim — to główne źródło infekcji
Wycinanie porażonych, zamarłych pędów
Ochrona chemiczna tuż przed kwitnieniem, a przy dużym zagrożeniu także w pełni kwitnienia
Zabiegi na owoce od czerwca, co 14 dni do zbioru, z zachowaniem karencji; w lata silnych epidemii dodatkowo po zbiorze
Zwalczanie szkodników uszkadzających owoce — każde uszkodzenie skórki to droga wejścia
Uprawa mało podatnych odmian; metodyka zaznacza, że większość uprawianych odmian moreli jest w dużym stopniu podatna
Warunek infekcji wg poradnika sygnalizatora IO-PIB: „warunkiem niezbędnym do zajścia infekcji jest zwilżenie (deszcz, rosa, mgła) przez 5–18 godzin, w zależności od temperatury” — im niższa temperatura, tym dłuższe wymagane zwilżenie
Infekcja kwiatów zachodzi najczęściej w niższej temperaturze, tuż po opadnięciu płatków; infekcja owoców — w okresie dojrzewania, przez pęknięcia skórki
W kalendarzu rośliny
Zbierz zmumifikowane owoce i wytnij zaschnięte pędy · sty, lut, mar, lis, gru— Mumie owoców z zeszłego sezonu, wiszące na drzewie lub leżące pod nim, oraz zgorzele na pędach to jedyne wymienione przez metodykę źródło infekcji brunatnej zgnilizny — najgroźniejszej choroby moreli. Usunięcie ich przerywa cykl choroby bez chemii.
Tuż przed kwitnieniem zabezpiecz kwiaty przed brunatną zgnilizną · mar–kwi
Od czerwca chroń owoce przed brunatną zgnilizną · cze–sie
Brunatna zgnilizna drzew pestkowych (monilioza)Monilinia laxa (anamorfa Monilia laxa)
ostrzeżenie z prognozy pogody
Objawy. Porażone kwiaty gwałtownie brązowieją i obumierają. Z kwiatów nekroza przechodzi na pędy, prowadząc do ich zamierania, czasem z wyciekiem gumy. Brązowe, obumarłe liście na chorych pędach NIE opadają, tylko zostają na roślinie — to charakterystyczny objaw. Na owocach brązowe plamy, a z czasem liczne, wzniesione brązowe skupienia zarodnikowania. Objawy bywają mylone z rakiem bakteryjnym, leukostomozą i skutkami przemarznięcia.
Profilaktyka
BRAK ZAREJESTROWANYCH FUNGICYDÓW do zwalczania tego patogena — cała ochrona to higiena i cięcie
Usuwać z drzew mumie (obumarłe owoce gęsto przerośnięte grzybnią) oraz owoce leżące na ziemi — to główne źródło wiosennych infekcji
Wycinać i palić chore pędy
Lustracja każdorazowo po gradobiciu oraz raz w miesiącu — owoce zakażają się przez rany, a grad tworzy ich setki naraz
Uszkodzenia owoców przez owady i podczas prac pielęgnacyjnych także sprzyjają infekcji
Nie zwilżać liści i owoców przy podlewaniu
Patogen występuje corocznie z dużym nasileniem na wiśni, śliwie, czereśni, moreli i brzoskwini; szczególnie groźny dla wiśni
Sadzić stosunkowo odporne odmiany czereśni, śliwy i wiśni ozdobnej
W kalendarzu rośliny
Zerwij zaschnięte owoce i wisiorki z gałęzi · sty, lut, mar, lis, gru— Brunatna zgnilizna zimuje w tzw. mumiach — zaschniętych, gęsto przerośniętych grzybnią owocach, które zostają na gałęziach przez całą zimę. Wiosną to właśnie z nich wysypują się zarodniki zakażające kwiaty. Jedna przeoczona mumia potrafi zainfekować całe drzewo.
Objawy. Zgorzel kwiatów widoczna już w maju (rzadziej niż na wiśni), zbrunatnienie i zasychanie kwiatów oraz zamieranie pędów. Na dojrzewających owocach brunatne plamy gnilne pokrywające się szarymi, pylącymi skupieniami zarodników; skórka marszczy się, owoc zasycha i mumifikuje.
Profilaktyka
Usuwanie mumii owoców z drzewa i spod niego — metodyka wskazuje je jako pierwotne źródło infekcji
Ostrożny zbiór i ochrona owoców przed uszkodzeniami skórki
Zabieg w czasie kwitnienia przy pogodzie sprzyjającej
W kalendarzu rośliny
Zbierz zmumifikowane owoce z drzewa i spod niego · sty, lut, mar, lis, gru— Metodyka wskazuje wprost: źródłem infekcji brunatnej zgnilizny są porażone w poprzednim sezonie owoce (mumie) pozostające na drzewach lub leżące pod nimi. Usunięcie ich przerywa cykl choroby bez chemii.
Wilgotno w czasie kwitnienia — zgorzel kwiatów · kwi–maj
Objawy. Porażone kwiaty gwałtownie brunatnieją i zasychają, a infekcja przechodzi na pęd, który zamiera. Na owocach brunatna zgnilizna z kremowymi brodawkami zarodników; owoce zasychają na gałęzi jako mumie i zostają przez zimę.
Profilaktyka
Usuwanie zmumifikowanych owoców z drzewa i spod niego
Wycinanie zamarłych pędów z zeszłorocznymi objawami
Zabieg na początku kwitnienia, a przy warunkach sprzyjających także w pełni kwitnienia
Ostrożny zbiór — infekcja wchodzi przez uszkodzenia skórki
W kalendarzu rośliny
Wilgotno w czasie kwitnienia — brunatna zgnilizna zaatakuje kwiaty · kwi–maj
Zbierz zmumifikowane owoce i zaschnięte pędy · sty, lut, mar, lis, gru— Mumie owoców pozostające na drzewie i pod nim to główne źródło zarodników brunatnej zgnilizny na wiosnę. Ich usunięcie przerywa cykl choroby bez chemii.
Opisy pochodzą z kalendarzy roślin wypisanych z metodyk ochrony roślin i poradników
sygnalizatora; ich wydawców wymienia wykaz źródeł.
Więcej haseł: choroby · szkodniki ·
rośliny.