Jeżyna Rubus fruticosus
Objawy. Na korzeniach: guzowate narośla w miejscach mechanicznych uszkodzeń, początkowo niewielkie nabrzmienia pod tkanką okrywającą, z czasem od kilku milimetrów do kilkudziesięciu centymetrów. Guzy ograniczają transport wody i składników, rośliny rosną wolniej i później zaczynają owocować, szczególnie w suszy. Na pędach: guzy pojawiają się wiosną lub wczesnym latem w miejscach uszkodzeń (po mroźnej zimie lub mechanicznych) jako jasne, gąbczaste narośla, które ciemnieją, brązowieją, czernieją i się rozpadają — bywają pojedynczymi zgrubieniami albo szerokim pierścieniem okalającym pęd. Na chorych pędach owoce są zasuszone, pędy rosną wolniej i nie wybijają z nich nowe przyrosty. Guzy na pędach ujawniają się zwykle dopiero 2-4 lata po posadzeniu.
Profilaktyka
- Zdrowe, kwalifikowane sadzonki bez guzów, na polu wolnym od bakterii tumorogennych — mogą przeżyć w glebie kilkanaście lat
- Przed założeniem nasadzenia wskazana uprawa roślin zbożowych, w tym kukurydzy
- Odkażanie narzędzi używanych do cięcia
- Usuwanie i niszczenie porażonych roślin
- Nie da się zwalczać: od momentu zakażenia obecność bakterii nie jest już potrzebna do rozwoju guzów, liczy się wyłącznie profilaktyka
Bakteria wnika przez rany — liczy się cięcie w suchy dzień i czyste narzędzia.
W kalendarzu rośliny
- Sadź tylko kwalifikowane sadzonki i wybierz dobre stanowisko · paź–lis — Guzowatość pędów i korzeni, karłowatość maliny oraz wertycylioza są nieuleczalne, a wnosi się je na działkę razem z sadzonką — bakterie guzowatości potrafią latami siedzieć w bezobjawowej roślinie i ujawnić się dopiero 2-4 lata po posadzeniu. Zdrowy materiał z licencjonowanej szkółki jest jedyną skuteczną obroną.
- Odkaź sekator po cięciu · sie–paź — Nieodkażony sekator przenosi z pędu na pęd bakterie guzowatości i zgorzeli bakteryjnej oraz zarodniki raka jeżyny. Metodyka wymienia odkażanie narzędzi do cięcia jako osobne zalecenie przy trzech chorobach naraz.
- Okryj krzewy wrażliwych odmian przed mrozem · lis–gru — Część odmian jeżyny bezkolcowej ma dużą wrażliwość na przemarzanie (w Krajowym Rejestrze duża jest u odmiany Polar, średnia u Gaj i Ruczaj), a pędy silnie porażone antraknozą przemarzają jeszcze łatwiej. Uszkodzenia mrozowe to dodatkowo miejsca, w których wiosną wyrastają guzy guzowatości pędów.