W naszym kalendarzu występuje przy 5 roślinach — objawy, profilaktyka i terminy różnią się między nimi, więc opisujemy je roślina po roślinie. Przy każdej z nich liczymy z prognozy pogody, kiedy warunki sprzyjają infekcji, i ostrzegamy z wyprzedzeniem — w planie Pro.
Objawy. Nekrozy na korze oraz zasychanie młodych pędów i gałęzi, a nawet całych drzew. Na zamierającej korze masowo tworzą się drobne, brodawkowate, brunatno-czarne wzniesienia, czyli piknidia grzyba. Na porażonych organach widoczne są wycieki gumy, a drewno na przekroju ma siny kolor. Przebieg bywa przewlekły, prowadzący do stopniowego wyniszczania drzewa, albo gwałtowny — do apopleksji, czyli nagłego zamierania, zwykle po mroźnych zimach.
Profilaktyka
Wybór odpowiedniego stanowiska pod drzewo, co zapobiega uszkodzeniom mrozowym
Unikanie zranień pędów
Prawidłowe i terminowe cięcie koron (metodyka podaje tu czerwiec-sierpień)
Zabezpieczanie ran bezpośrednio po cięciu drzew
Wycinanie i usuwanie porażonych pędów i konarów
W kalendarzu rośliny
Tnij brzoskwinię przy kwitnieniu, nigdy zimą · kwi— Metodyka jest tu wyjątkowo stanowcza: brzoskwinię tnie się w okresie wegetacji, bo cięcie w spoczynku jest bardzo ryzykowne i w Polsce nie jest polecane. Rany zrobione zimą nie goją się i stają się wrotami dla leukostomozy i raka bakteryjnego, a te potrafią zabić całe drzewo. Zaniechanie cięcia nawet przez jeden rok obniża plon i pogarsza kondycję drzewa.
Cięcie letnie uzupełniające — wytnij wilki · lip–sie— Wycięcie zbyt silnych tegorocznych pędów, tak zwanych wilków, wpuszcza światło do rozwijających się owoców i poprawia ich wybarwienie. Dodatkowo letnie cięcie pobudza drzewo do zawiązania pąków kwiatowych na przyszły rok. Metodyka przy leukostomozie podaje czerwiec-sierpień jako okres prawidłowego i terminowego cięcia koron.
Wczesną wiosną obejrzyj korę — rak bakteryjny i leukostomoza · mar
Podlewaj u ziemi, nie po liściach— Metodyka zwraca uwagę na dwie rzeczy naraz. Po pierwsze, gdy woda zrasza liście, trzeba szczególnie uważać na choroby — mokry liść to otwarta furtka dla kędzierzawości, parcha i brunatnej zgnilizny. Po drugie, woda nie powinna zwilżać pni, bo to sprzyja chorobom kory i drewna, czyli leukostomozie i rakowi bakteryjnemu.
Objawy. Więdną liście na pojedynczych pędach, na korze pojawiają się nekrozy, młode pędy i gałęzie zasychają — czasem zamiera całe drzewo. Na zamierającej korze tworzą się masowo drobne, ciemnoszare brodawki (piknidia), z których przy wilgotnej pogodzie wydobywają się śluzowate, czerwone do żółtawych spiralne nitki z zarodnikami.
Profilaktyka
Unikanie zranień drzewa
Prawidłowe i terminowe cięcie koron — metodyka wskazuje okno czerwiec–sierpień
Zabezpieczanie ran pastą bezpośrednio po cięciu
Wybór stanowiska zapobiegającego uszkodzeniom mrozowym
Wycinanie i usuwanie porażonych konarów z działki
W kalendarzu rośliny
Tnij czereśnię latem, po zbiorze owoców · lip–sie— Czereśnia jest bardzo wrażliwa na infekcje grzybowe i bakteryjne wchodzące przez rany. Metodyka mówi wprost: cięcie wykonane w nieodpowiednim terminie zwiększa podatność drzewa na choroby, dlatego drzewa w pełni owocowania tnie się w okresie wegetacji — w drugiej połowie lipca i w sierpniu. To samo cięcie ogranicza leukostomozę i raka bakteryjnego.
Zabezpiecz rany zaraz po cięciu · lip–sie— Trzy poważne choroby czereśni — leukostomoza, rak bakteryjny i srebrzystość liści — wchodzą do drzewa wyłącznie przez rany. Metodyka przy leukostomozie i raku bakteryjnym podaje to samo zalecenie: zabezpieczanie ran bezpośrednio po cięciu.
Objawy. Objawy widać już 2–4 tygodnie po pękaniu pąków. Wokół martwych pąków i śladów po liściach powstają nekrozy kory — najpierw eliptyczne, potem rozległe — często z gumowatymi, bursztynowymi wyciekami. Pędy i gałęzie powyżej zgorzeli zamierają. Latem wokół nekrozy tworzy się tkanka zabliźniająca, którą choroba znów opanowuje, i tak powstaje zrakowacenie. Na martwej korze masowo pojawiają się czarne owocniki wielkości główki od szpilki. Czasem przebieg jest gwałtowny i drzewo zamiera w krótkim czasie (apopleksja).
Profilaktyka
Zapobieganie uszkodzeniom mrozowym i oparzeniom słonecznym — to główne wrota infekcji
Zabezpieczanie ran bezpośrednio po cięciu
Ograniczanie uszkodzeń powodowanych przez szkodniki
Wycinanie i usuwanie porażonych gałęzi; nekrozy najlepiej widoczne w okresie bezlistnym
Brak zarejestrowanych środków do zwalczania tej choroby — działa wyłącznie profilaktyka
Warunki wg poradnika sygnalizatora IO-PIB: „rozwojowi choroby sprzyja wysoka wilgotność powietrza i temperatura powyżej 18°C”; zarodniki rozprzestrzeniają się z kroplami deszczu i wiatrem
Zakażenie następuje przez RANY — rany po cięciu zabezpieczać, ciąć w suchą pogodę; patogen rozwija się też w spoczynku drzew przy temperaturze powyżej 0°C
W kalendarzu rośliny
Zabezpiecz rany zaraz po cięciu · lip–wrz— Trzy najgroźniejsze choroby kory i drewna moreli — leukostomoza, rak bakteryjny i srebrzystość liści — wchodzą przez rany. Metodyka przy każdej z nich podaje to samo zalecenie: zabezpieczanie ran bezpośrednio po cięciu, a przy srebrzystości dodatkowo dezynfekcję narzędzi.
Zimą obejrzyj korę pnia i konarów · sty, lut, mar, lis, gru— Leukostomoza jest w Polsce chorobą moreli o najwyższej randze, na równi z brunatną zgnilizną, a nie ma na nią żadnego zarejestrowanego środka. Jedyne, co działa, to wcześnie zauważyć i wyciąć porażone gałęzie. Metodyka podaje wprost, że nekrozy tkanki korowej i bursztynowe wycieki gumy są najlepiej widoczne w okresie bezlistnym.
Objawy. Objawy widoczne już 2–4 tygodnie po pękaniu pąków: wokół martwych pąków i śladów poliściowych powstają eliptyczne, potem rozległe nekrozy kory. Porażone tkanki ciemnieją i wydziela się z nich bursztynowa guma. Na martwych tkankach masowo tworzą się czarne piknidia wielkości główki od szpilki.
Profilaktyka
Zabezpieczanie ran bezpośrednio po cięciu
Wycinanie i usuwanie porażonych gałęzi — źródłem są nekrozy i zgorzele na gałęziach i pniu
Objawy. Zamieranie konarów i całych drzew; na korze powstają zrakowacenia, często z wyciekiem gumy. Infekcja wchodzi przez rany.
Profilaktyka
Zabezpieczanie ran bezpośrednio po cięciu
Wycinanie i usuwanie porażonych konarów
Opisy pochodzą z kalendarzy roślin wypisanych z metodyk ochrony roślin i poradników
sygnalizatora; ich wydawców wymienia wykaz źródeł.
Więcej haseł: choroby · szkodniki ·
rośliny.