Aronia

Aronia spp. krzew / bylina jagodowa

Co zrobić we wrześniu

Sprawdzaj spody liści — przędziorek chmielowiec
Przeglądaj młode pędy na mszyce
Nowe krzewy sadź jesienią Aronia bardzo wcześnie rusza wiosną, więc przy sadzeniu wiosennym łatwo uszkodzić nabrzmiałe pąki. Jesienią gleba jest wilgotna i krzew zdąży się ukorzenić przed zimą.
Po kwitnieniu oglądaj liście i usuwaj te z plamami Plamistość liści to najczęstsza choroba aronii; przy silnym porażeniu krzew traci liście przed czasem i plon wyraźnie spada. Środków chemicznych do jej zwalczania metodyka nie przewiduje — liczy się usuwanie źródła infekcji.
Dwa tygodnie po kwitnieniu obejrzyj liście i owoce — parch
Od końca maja oglądaj pąki i owoce — rdza
Jesienią wygrab i usuń opadłe liście Plamistość liści i parch zimują na opadłych, porażonych liściach i wiosną właśnie z nich zakażają krzew.
Kontroluj pułapki na muszkę plamoskrzydłą
Zbieraj owoce w dojrzałości zbiorczej swojej odmiany Termin zbioru zależy od odmiany i rozciąga się od sierpnia do jesieni. Szybkie schłodzenie owoców po zbiorze ogranicza gnicie.

Pielęgnacja

Sadzenie Materiał gołokorzenny — sadź w mar, kwi, paź, lis · zalecenie ogólne dla grupy
Siew Wysiew przed zimą, na mróz

Zalecenia ogólne dla rodzaju — przy konkretnym gatunku i odmianie mogą się różnić.

Kalendarz zabiegów

Styczeń	Przytnij krzew w drugiej połowie zimy Aronia potrzebuje dużo światła — owocuje tam, gdzie słońce dociera do wnętrza krzewu. Cięcie jest też najprostszym zabiegiem sanitarnym: razem z pędami wynosisz z działki zimujące choroby i szkodniki.
Luty	Przytnij krzew w drugiej połowie zimy Aronia potrzebuje dużo światła — owocuje tam, gdzie słońce dociera do wnętrza krzewu. Cięcie jest też najprostszym zabiegiem sanitarnym: razem z pędami wynosisz z działki zimujące choroby i szkodniki.
Marzec	Na przedwiośniu poszukaj na pędach złóż jaj zwójki Przeglądaj młode pędy na mszyce Gdy nabrzmiewają pąki, obejrzyj korę pędów — misecznik Nawóź azotem skromnie, raz wczesną wiosną Aronia ma bardzo małe wymagania. Nadmiar azotu wydłuża wzrost, zagęszcza krzew i zwiększa podatność na choroby i szkodniki; niedobór widać po jasnych lub czerwonawych liściach, cienkich pędach i drobnych, twardych owocach. Kontroluj pułapki na muszkę plamoskrzydłą
Kwiecień	Na przedwiośniu poszukaj na pędach złóż jaj zwójki Szukaj gąsienic w pąkach kwiatowych — omacnica jarzębianka Przed i w czasie kwitnienia strząśnij krzew nad płachtą — tutkarz W kwietniu i maju przejrzyj rozety liściowe — piędzik przedzimek Sprawdzaj spody liści — przędziorek chmielowiec Przeglądaj młode pędy na mszyce Gdy nabrzmiewają pąki, obejrzyj korę pędów — misecznik Przed sadzeniem sprawdź glebę na pędraki, drutowce i larwy opuchlaków Szkodniki glebowe ogryzają korzenie i szyjkę korzeniową; najwięcej szkód robią na najmłodszych krzewach. Środków na nie w glebie nie ma, więc liczy się wybór miejsca. Nawóź azotem skromnie, raz wczesną wiosną Aronia ma bardzo małe wymagania. Nadmiar azotu wydłuża wzrost, zagęszcza krzew i zwiększa podatność na choroby i szkodniki; niedobór widać po jasnych lub czerwonawych liściach, cienkich pędach i drobnych, twardych owocach. Odchwaść pod krzewami na przełomie kwietnia i maja oraz w czerwcu Konkurencja chwastów to główne zagrożenie dla młodych krzewów w pierwszych 2–3 latach po posadzeniu. Aronia jest na nią najbardziej wrażliwa od kwietnia do sierpnia. Wiosną wyściółkuj ziemię pod krzewem Ściółka ogranicza chwasty, wyrównuje wilgotność i temperaturę gleby, a rozkładając się dokarmia krzew. Kontroluj pułapki na muszkę plamoskrzydłą
Maj	Pod koniec kwitnienia sprawdź zwinięte liście — zwójka Szukaj gąsienic w pąkach kwiatowych — omacnica jarzębianka Przed i w czasie kwitnienia strząśnij krzew nad płachtą — tutkarz W kwietniu i maju przejrzyj rozety liściowe — piędzik przedzimek Sprawdzaj spody liści — przędziorek chmielowiec Przeglądaj młode pędy na mszyce W maju i czerwcu szukaj na liściach srebrzystej przędzy — przędzeń gruszowy Przed sadzeniem sprawdź glebę na pędraki, drutowce i larwy opuchlaków Szkodniki glebowe ogryzają korzenie i szyjkę korzeniową; najwięcej szkód robią na najmłodszych krzewach. Środków na nie w glebie nie ma, więc liczy się wybór miejsca. Odchwaść pod krzewami na przełomie kwietnia i maja oraz w czerwcu Konkurencja chwastów to główne zagrożenie dla młodych krzewów w pierwszych 2–3 latach po posadzeniu. Aronia jest na nią najbardziej wrażliwa od kwietnia do sierpnia. Wiosną wyściółkuj ziemię pod krzewem Ściółka ogranicza chwasty, wyrównuje wilgotność i temperaturę gleby, a rozkładając się dokarmia krzew. Długo mokro — przewietrz krzew przed szarą pleśnią Od końca maja oglądaj pąki i owoce — rdza Kontroluj pułapki na muszkę plamoskrzydłą
Czerwiec	Sprawdzaj spody liści — przędziorek chmielowiec Przeglądaj młode pędy na mszyce W maju i czerwcu szukaj na liściach srebrzystej przędzy — przędzeń gruszowy Od końca czerwca strząsaj chrząszcze na płachtę — opuchlaki i naliściaki Przed sadzeniem sprawdź glebę na pędraki, drutowce i larwy opuchlaków Szkodniki glebowe ogryzają korzenie i szyjkę korzeniową; najwięcej szkód robią na najmłodszych krzewach. Środków na nie w glebie nie ma, więc liczy się wybór miejsca. Odchwaść pod krzewami na przełomie kwietnia i maja oraz w czerwcu Konkurencja chwastów to główne zagrożenie dla młodych krzewów w pierwszych 2–3 latach po posadzeniu. Aronia jest na nią najbardziej wrażliwa od kwietnia do sierpnia. Po kwitnieniu oglądaj liście i usuwaj te z plamami Plamistość liści to najczęstsza choroba aronii; przy silnym porażeniu krzew traci liście przed czasem i plon wyraźnie spada. Środków chemicznych do jej zwalczania metodyka nie przewiduje — liczy się usuwanie źródła infekcji. Po kwitnieniu usuń zbrązowiałe kwiatostany Szara pleśń i brunatna zgnilizna porażają kwiaty, a z nich przerastają do zawiązków, które gniją i opadają. Usunięte kwiatostany to mniej zarodników na owoce. Długo mokro — przewietrz krzew przed szarą pleśnią Dwa tygodnie po kwitnieniu obejrzyj liście i owoce — parch Od końca maja oglądaj pąki i owoce — rdza Kontroluj pułapki na muszkę plamoskrzydłą
Lipiec	Sprawdzaj spody liści — przędziorek chmielowiec Przeglądaj młode pędy na mszyce Od końca czerwca strząsaj chrząszcze na płachtę — opuchlaki i naliściaki Przed sadzeniem sprawdź glebę na pędraki, drutowce i larwy opuchlaków Szkodniki glebowe ogryzają korzenie i szyjkę korzeniową; najwięcej szkód robią na najmłodszych krzewach. Środków na nie w glebie nie ma, więc liczy się wybór miejsca. Po kwitnieniu oglądaj liście i usuwaj te z plamami Plamistość liści to najczęstsza choroba aronii; przy silnym porażeniu krzew traci liście przed czasem i plon wyraźnie spada. Środków chemicznych do jej zwalczania metodyka nie przewiduje — liczy się usuwanie źródła infekcji. Po kwitnieniu usuń zbrązowiałe kwiatostany Szara pleśń i brunatna zgnilizna porażają kwiaty, a z nich przerastają do zawiązków, które gniją i opadają. Usunięte kwiatostany to mniej zarodników na owoce. Długo mokro — przewietrz krzew przed szarą pleśnią Dwa tygodnie po kwitnieniu obejrzyj liście i owoce — parch Od końca maja oglądaj pąki i owoce — rdza Kontroluj pułapki na muszkę plamoskrzydłą
Sierpień	Sprawdzaj spody liści — przędziorek chmielowiec Przeglądaj młode pędy na mszyce Przed sadzeniem sprawdź glebę na pędraki, drutowce i larwy opuchlaków Szkodniki glebowe ogryzają korzenie i szyjkę korzeniową; najwięcej szkód robią na najmłodszych krzewach. Środków na nie w glebie nie ma, więc liczy się wybór miejsca. Po kwitnieniu oglądaj liście i usuwaj te z plamami Plamistość liści to najczęstsza choroba aronii; przy silnym porażeniu krzew traci liście przed czasem i plon wyraźnie spada. Środków chemicznych do jej zwalczania metodyka nie przewiduje — liczy się usuwanie źródła infekcji. Dwa tygodnie po kwitnieniu obejrzyj liście i owoce — parch Od końca maja oglądaj pąki i owoce — rdza Kontroluj pułapki na muszkę plamoskrzydłą Zbieraj owoce w dojrzałości zbiorczej swojej odmiany Termin zbioru zależy od odmiany i rozciąga się od sierpnia do jesieni. Szybkie schłodzenie owoców po zbiorze ogranicza gnicie.
Wrzesień	Sprawdzaj spody liści — przędziorek chmielowiec Przeglądaj młode pędy na mszyce Nowe krzewy sadź jesienią Aronia bardzo wcześnie rusza wiosną, więc przy sadzeniu wiosennym łatwo uszkodzić nabrzmiałe pąki. Jesienią gleba jest wilgotna i krzew zdąży się ukorzenić przed zimą. Po kwitnieniu oglądaj liście i usuwaj te z plamami Plamistość liści to najczęstsza choroba aronii; przy silnym porażeniu krzew traci liście przed czasem i plon wyraźnie spada. Środków chemicznych do jej zwalczania metodyka nie przewiduje — liczy się usuwanie źródła infekcji. Dwa tygodnie po kwitnieniu obejrzyj liście i owoce — parch Od końca maja oglądaj pąki i owoce — rdza Jesienią wygrab i usuń opadłe liście Plamistość liści i parch zimują na opadłych, porażonych liściach i wiosną właśnie z nich zakażają krzew. Kontroluj pułapki na muszkę plamoskrzydłą Zbieraj owoce w dojrzałości zbiorczej swojej odmiany Termin zbioru zależy od odmiany i rozciąga się od sierpnia do jesieni. Szybkie schłodzenie owoców po zbiorze ogranicza gnicie.
Październik	Sprawdzaj spody liści — przędziorek chmielowiec Przeglądaj młode pędy na mszyce Nowe krzewy sadź jesienią Aronia bardzo wcześnie rusza wiosną, więc przy sadzeniu wiosennym łatwo uszkodzić nabrzmiałe pąki. Jesienią gleba jest wilgotna i krzew zdąży się ukorzenić przed zimą. Co 3–4 lata sprawdź odczyn gleby i w razie potrzeby wapnuj Aronia znosi glebę kwaśną, ale najlepiej rośnie w lekko kwaśnej. Na glebie silnie zakwaszonej gorzej pobiera składniki i jest bardziej podatna na choroby i stresy. Po kwitnieniu oglądaj liście i usuwaj te z plamami Plamistość liści to najczęstsza choroba aronii; przy silnym porażeniu krzew traci liście przed czasem i plon wyraźnie spada. Środków chemicznych do jej zwalczania metodyka nie przewiduje — liczy się usuwanie źródła infekcji. Dwa tygodnie po kwitnieniu obejrzyj liście i owoce — parch Od końca maja oglądaj pąki i owoce — rdza Jesienią wygrab i usuń opadłe liście Plamistość liści i parch zimują na opadłych, porażonych liściach i wiosną właśnie z nich zakażają krzew. Kontroluj pułapki na muszkę plamoskrzydłą Zbieraj owoce w dojrzałości zbiorczej swojej odmiany Termin zbioru zależy od odmiany i rozciąga się od sierpnia do jesieni. Szybkie schłodzenie owoców po zbiorze ogranicza gnicie.
Listopad	Nowe krzewy sadź jesienią Aronia bardzo wcześnie rusza wiosną, więc przy sadzeniu wiosennym łatwo uszkodzić nabrzmiałe pąki. Jesienią gleba jest wilgotna i krzew zdąży się ukorzenić przed zimą. Co 3–4 lata sprawdź odczyn gleby i w razie potrzeby wapnuj Aronia znosi glebę kwaśną, ale najlepiej rośnie w lekko kwaśnej. Na glebie silnie zakwaszonej gorzej pobiera składniki i jest bardziej podatna na choroby i stresy. Jesienią wygrab i usuń opadłe liście Plamistość liści i parch zimują na opadłych, porażonych liściach i wiosną właśnie z nich zakażają krzew.

Zależne od pogody i obserwacji

Jeśli podlewasz, to pod krzew, nie po liściach Aronia dobrze znosi i suszę, i nadmiar wody, ale mokre liście sprzyjają plamistości liści i szarej pleśni.
Okno pogodowe na zabieg

Choroby

Plamistość liści aronii Phyllosticta spp., Mycosphaerella spp., Alternaria spp. — Zwykle od drugiej połowy maja na całej blaszce drobne, brązowawe, okrągławe plamki, które przy sprzyjającej pogodzie zlewają się w rozległe nekrozy. Po wyschnięciu plamy jaśnieją, a ich brzegi grubieją. Przy silnym porażeniu krzew przedwcześnie traci liście.
Szara pleśń Botrytis cinerea — Kwiaty brunatnieją i zasychają, a grzyb przerasta z nich do zawiązków. Na owocach miękkie, brązowe plamy gnilne z szarym, pylącym nalotem.
Brunatna zgnilizna Monilinia aucupariae — Wczesną wiosną grzyb rozwija się wzdłuż głównych nerwów młodych liści, potem poraża pąki kwiatowe i krótkopędy. Na liściach i kwiatach pojawia się nalot zarodników, a zakażone przez nie młode zawiązki gniją i opadają.
Parch gruszy na aronii Venturia pyrina — Na liściach, zwykle wzdłuż głównego nerwu, najpierw oliwkowozielonkawe, potem brunatne, aksamitne, okrągławe plamy. Na owocach duże plamy od jasnobrązowych do ciemnobrunatnych; rosnące owoce pękają przy suchych, korkowatych plamach, tworząc głębokie szczeliny.
Rdza pigwy na aronii Gymnosporangium spp. — Najczęściej na pąkach kwiatowych i owocach, rzadziej na liściach: porażone pąki nadmiernie nabrzmiewają, a działki kielicha i owoce pokrywają się jaskrawopomarańczowymi plamkami. W połowie lata na plamach wyrastają stożkowate wyrostki z zarodnikami.

Szkodniki

Przędziorek chmielowiec Tetranychus urticae — Wysysa soki ze spodu liści; na górnej stronie żółte, zlewające się plamki, liście brązowieją, zawijają brzegi i opadają. Krzew słabiej zawiązuje pąki, owoce mają mniej cukru, a osłabione rośliny gorzej zimują.
Zwójka różóweczka i inne zwójkówki liściowe Archips rosana — Gąsienice wygryzają dziurki i szkieletują liście, zwijają je w rulon albo sprzędzają całe rozety; przy gradacji niszczą też kwiatostany i zawiązki owoców.
Omacnica jarzębianka Acrobasis advenella — Gąsienice zimują w spękaniach kory u dołu pędów, a gdy ruszają pąki, wchodzą w kwiatostany i wyjadają pąki kwiatowe, stopniowo je oprzędzając — plon wyraźnie spada. Jedno pokolenie w roku; motyle latają w lipcu i sierpniu.
Tutkarz bachusek Rhynchites bacchus — Chrząszcze uszkadzają pąki liściowe i kwiatowe i nakłuwają zawiązki; od końca maja do sierpnia samice składają jaja do zawiązków, a larwy żerują wewnątrz owoców. Młode chrząszcze w sierpniu i wrześniu uszkadzają pąki na młodych pędach.
Przędzeń gruszowy Neurotoma saltuum — Larwy żerują gromadnie na liściach, szkieletując je i otaczając miejsce żerowania srebrzystą przędzą. Dorosłe błonkówki pojawiają się w maju i czerwcu, larwy zimują w kokonach w glebie.
Chrabąszcz majowy (pędraki) Melolontha melolontha — Chrząszcze szkieletują liście, przy gradacji aż do gołożeru. Pędraki podgryzają szyjkę korzeniową i korzenie — krzewy słabną, więdną i zamierają, najczęściej na najmłodszych nasadzeniach, zwłaszcza w pobliżu lasów. Podobnie szkodzi chrabąszcz kasztanowiec.
Ogrodnica niszczylistka Phyllopertha horticola — Chrząszcze nalatują w końcu maja i w czerwcu i nieregularnie szkieletują liście, czasem uszkadzają zawiązki. Pędraki żywią się głównie korzeniami traw, sporadycznie krzewów. Szkody na aronii nie są duże; podobnie szkodzi guniak czerwczyk.
Osiewnik rolowiec (drutowce) Agriotes lineatus — Larwy — drutowce — żerują na korzeniach; uszkodzone korzenie gniją, a krzewy więdną i zasychają. Najbardziej zagrożone są młode nasadzenia na miejscu łąki, pastwiska lub ugoru.
Opuchlaki (truskawkowiec i lucernowiec) Otiorhynchus sulcatus, Otiorhynchus ligustici — Chrząszcze wyjadają wiosną pąki, potem wygryzają półkoliste zatoki na brzegach liści i obrączkują młode pędy u nasady. Larwy ogryzają korę korzeni i niszczą drobne korzenie — krzewy słabną, jednoroczne mogą zamierać.
Mszyce Aphididae — Wysysają soki z młodych pędów i liści; pędy się deformują, liście skręcają i odbarwiają, wzrost słabnie. Na rosie miodowej rozwijają się grzyby sadzakowe, które brudzą owoce.
Naliściaki Phyllobius spp. (m.in. Phyllobius maculicornis) — Chrząszcze wygryzają ząbkowane zatoki na brzegach liści, najczęściej w czerwcu i lipcu. Larwy żyją w glebie na korzeniach roślin zielnych i strat nie powodują.
Piędzik przedzimek Operophtera brumata — Gąsienice od końca marca lub kwietnia wyjadają pąki, kwiaty i dziury w liściach, niszczą słupki i pręciki oraz zawiązki; przy masowym pojawie gołożer. Samice nie latają — w październiku i listopadzie wchodzą na pędy i składają jaja w szczelinach kory.
Misecznik śliwowiec Parthenolecanium corni — Larwy od marca wysysają soki z pędów, powodując zamieranie kory i łyka; latem młode larwy żerują na liściach. Pędy słabiej rosną i zasychają, owoce drobnieją, a czarny nalot grzybów sadzakowych brudzi pędy i owoce.
Muszka plamoskrzydła Drosophila suzukii — Samica nacina skórkę dojrzewającego owocu i składa w nim jaja; larwy żerują w miąższu i niszczą owoc.

Dane o tej roślinie pochodzą z: The Woody Plant Seed Manual (Agriculture Handbook 727, 2008). Pełny wykaz z licencjami: źródła danych.