Berberys Thunberga
Berberis thunbergii krzew liściasty
Co zrobić we wrześniu
- Chwasty spod żywopłotu usuwaj, póki są małe Metodyka traktuje mechaniczne niszczenie chwastów jako podstawowy zabieg pielęgnacyjny, który w połączeniu ze ściółkowaniem w zupełności wystarcza w ogrodzie przydomowym — i wskazuje dwa powody: chwasty konkurują o wodę i składniki oraz bywają źródłem infekcji patogenów i szkodników. Pod berberysem dochodzi trzeci: perz albo powój, który przerośnie kolczasty żywopłot, zostaje tam na dobre.
- Od kwietnia oglądaj krzewy raz w tygodniu — co konkretnie szukać na berberysie
- Ciepło i deszczowo — sprawdź liście pod kątem plamistości
- Zostaw owoce na zimę — karmią ptaki i zdobią bezlistny krzew Czerwone owoce berberysu utrzymują się na pędach długo po opadnięciu liści i są zimą jednym z niewielu punktów koloru na działce. Mają też funkcję: PZD wymienia berberysy wśród krzewów, których owoce są chętnie zjadane przez ptaki, i wśród roślin wykorzystywanych przez ptaki do zakładania gniazd. Metodyka z kolei zaleca ściąganie ptaków na działkę jako element ochrony roślin — sikory zjadają duże ilości owadów, a zapewnienie im pokarmu i miejsc do gnieżdżenia jest w niej wymienione obok budek lęgowych.
Pielęgnacja
- Sadzenie Materiał gołokorzenny — sadź w mar, kwi, paź, lis
- Siew Wysiew przed zimą, na mróz
- Cięcie Przed ruszeniem wegetacji (lut–mar)
- Nawożenie Nie wymaga nawożenia
- Zimowla Mrozoodporna — okrycia nie wymaga
- Podlewanie Oszczędnie — znosi suszę
Zalecenia dla gatunku — przy konkretnej odmianie mogą się różnić.
Wymagania
| Stanowisko | słońce, półcień |
|---|---|
| Wysokość | 50 cm–1,5 m |
| Szerokość | 1,22 m–2,13 m |
| Kwitnienie | maj–cze |
| Kolor kwiatów | żółty |
| Gleba | przepuszczalna, uboga, piaszczysta |
| Wilgotność | umiarkowanie wilgotna |
| Odczyn | lekko kwaśna, obojętna |
| Mrozoodporność | w pełni mrozoodporna · strefa 5+ |
| Pokrój | krzew |
| Zastosowanie | żywopłot, rabata, skalniak, pojemnik |
Kalendarz zabiegów
Zabiegi opisane dla rodzaju — wybrane te, które dotyczą także tego gatunku i odmiany.
| Styczeń |
|
|---|---|
| Luty |
|
| Marzec |
|
| Kwiecień |
|
| Maj |
|
| Czerwiec |
|
| Lipiec |
|
| Sierpień |
|
| Wrzesień |
|
| Październik |
|
| Listopad |
|
| Grudzień |
|
Zależne od pogody i obserwacji
- Zapuszczony żywopłot odbudowuj stopniowo, nie jednym cięciem
- Chory lub zamierający pęd wycinaj poniżej nekrozy, przy suchej pogodzie
- Długa susza — berberys wytrzyma dłużej niż sąsiedzi, ale nie w nieskończoność Berberys jest jednym z niewielu krzewów ozdobnych, przy których podlewanie jest wyjątkiem, a nie rutyną: „Standardy kształtowania zieleni” wymieniają berberys Thunberga, koreański i ottawski wśród krzewów tolerujących OKRESOWE susze i nadających się do najtrudniejszych warunków przyulicznych. Granica jednak istnieje — metodyka opisuje objaw niedoboru wody wprost: wiosną lub latem następuje brązowienie i zasychanie brzegów liści. Najbardziej narażone są krzewy w pierwszych dwóch sezonach po posadzeniu, rosnące pod okapem dachu i w żywopłocie, gdzie kilkadziesiąt roślin konkuruje o wodę w jednym pasie ziemi.
- Upał — nie zraszaj purpurowych liści w słońcu Metodyka ma na ten temat jedno zdanie i jest ono skrojone dokładnie pod berberys: zwilżanie roślin w ciągu dnia przy intensywnej operacji słonecznej powoduje poparzenie liści i młodych pędów, SZCZEGÓLNIE ODMIAN O BARWNYCH LIŚCIACH. Purpurowy i złocisty berberys to właśnie te odmiany. Odruch „jest gorąco, spryskam krzew wężem” robi więc odwrotnie, niż się wydaje: krople działają jak soczewki i zostawiają na liściach jasne, martwe plamy.
- Liczne zimujące jaja — zabieg olejem parafinowym
- Purpurowy berberys zzieleniał — to nie choroba, to za mało światła
Choroby
- Rdza berberysu (rdza źdźbłowa zbóż) Puccinia graminis — W kwietniu lub maju na liściach pojawiają się czerwone plamy o średnicy kilku milimetrów. Wkrótce na ich powierzchni formują się liczne czarne spermogonia, a następnie na DOLNEJ stronie liścia, w miejscu plam, wyrastają ogniki (ecja) w postaci pomarańczowych czarek wypełnionych zarodnikami. Po zakończeniu cyklu ecja zasychają, a w tych miejscach zostają zbrązowiałe plamy. Grzyb jest DWUDOMOWY: na berberysie tworzy spermogonia i ecja, a uwalniane ecjospory zakażają drugiego żywiciela — zboża i trawy, gdzie powstają uredospory i teliospory. Wiosną teliospory kiełkują w podstawkę, a powstające na niej bazydiospory zakażają nowo pojawiające się liście berberysu i cykl zamyka się.
- Mączniak prawdziwy berberysu Microsphaera berberidis, Phyllactinia berberidis — Na powierzchni młodych liści i pędów pojawia się biały, mączysty nalot grzybni i zarodnikowania — początkowo pojedyncze plamy, które w ciągu kilku dni pokrywają całą powierzchnię najmłodszych liści i pędów. Na grzybni formują się liczne, okrągłe, drobne otocznie: najpierw jasnobrązowe, potem czarne. Postać z rodzaju Phyllactinia wygląda inaczej i pojawia się dopiero latem: żółtozielone plamy na GÓRNEJ stronie liści i delikatny, biały nalot grzybni od spodu. Wzrost porażonych roślin jest zahamowany, a silnie porażone liście i pędy zamierają.
- Plamistość liści berberysu Phyllosticta berberidis, Gloeosporium berberidis — Na liściach pojedyncze lub liczne jasnobrązowe plamy, szybko się powiększające. Wokół plam może występować ciemniejsza obwódka szerokości 1-2 mm. W miarę wzrostu blaszki liściowej martwa tkanka w obrębie plam wykrusza się i zostaje dziura. Przy dużym nasileniu liście żółkną, brązowieją i masowo opadają. Na powierzchni obumarłych tkanek pojawiają się skupienia zarodników (u Phyllosticta w postaci piknidiów).
- Szara pleśń Botrytis cinerea — Wodniste, brązowe, szybko powiększające się plamy na liściach i młodych pędach; przy wysokiej wilgotności powietrza na ich powierzchni tworzy się obfity, szary, pylący nalot zarodników, a przy niskiej — plamy zasychają i wykruszają się. Na pędach nekroza zaczyna się od miejsca cięcia i stopniowo obejmuje cały obwód, co prowadzi do zamierania pędu. Na obumarłych tkankach pojawiają się czarne, błyszczące, twarde sklerocja o średnicy 1-15 mm.
Zagrożenia opisane dla rodzaju — przy konkretnym gatunku i odmianie nasilenie bywa inne.
Szkodniki
- Przędziorek chmielowiec Tetranychus urticae — Mozaikowate przebarwianie górnej strony liści na żółto, przy silnym żerowaniu liście szarzeją i zasychają. UWAGA: metodyka wymienia przy tym gatunku „wiele gatunków krzewów liściastych, np. tawuła japońska” — BERBERYS NIE JEST W ŹRÓDLE WYMIENIONY Z NAZWY; pozycja jest tu jako szkodnik wielożerny, do którego odsyła lustracja zimowa i sezonowa.
- Mszyce (jako wektory wiroz) Aphididae — Liście na młodych pędach skręcone, wzrost pędów zahamowany, na liściach rosa miodowa i czarny nalot grzybów sadzakowych. Metodyka wskazuje mszyce przede wszystkim jako WEKTORY wiroz: wirusy „przenoszone są i wprowadzane podczas żerowania owadów, które nazywamy wektorami, najczęściej są to mszyce i szkodliwe nicienie glebowe”. UWAGA: berberys nie jest w źródle wymieniony jako żywiciel żadnego konkretnego gatunku mszycy.
- Szkodniki glebowe (pędraki, drutowce, rolnice, larwy opuchlaków) Melolontha spp., Elateridae, Agrotis spp., Otiorhynchus spp. — Larwy uszkadzają korzenie i szyjkę korzeniową świeżo posadzonych roślin — krzew więdnie mimo wilgotnej gleby i łatwo wychodzi z ziemi. Metodyka traktuje je jako grupę wielożerną i wskazuje, że występują najliczniej na glebach lekkich i przy dużym zachwaszczeniu, szczególnie perzem. Berberys nie jest wymieniony z nazwy.
Zagrożenia opisane dla rodzaju — przy konkretnym gatunku i odmianie nasilenie bywa inne.
Odmiany
Odmiany dziedziczą zalecenia po gatunku; różnią się pokrojem, barwą i wysokością.
- Berberys Thunberga 'Admiration' Berberis thunbergii 'Admiration'
- Berberys Thunberga 'Alicja' Berberis thunbergii 'Alicja'
- Berberys Thunberga 'Anna' Berberis thunbergii 'Anna'
- Berberys Thunberga 'Aria' Berberis thunbergii 'Aria'
- Berberys Thunberga 'Atropurpurea' Berberis thunbergii 'Atropurpurea'
- Berberys Thunberga 'Atropurpurea Nana' Berberis thunbergii 'Atropurpurea Nana'
- Berberys Thunberga 'Aurea' Berberis thunbergii 'Aurea'
- Berberys Thunberga 'Bagatelle' Berberis thunbergii 'Bagatelle'
- Berberys Thunberga 'Betty' Berberis thunbergii 'Betty'
- Berberys Thunberga 'Bogozam' Berberis thunbergii 'Bogozam'
- Berberys Thunberga 'Boum' Berberis thunbergii 'Boum'
- Berberys Thunberga 'Carlo' Berberis thunbergii 'Carlo'
- Berberys Thunberga 'Carmen' Berberis thunbergii 'Carmen'
- Berberys Thunberga 'Celeste' Berberis thunbergii 'Celeste'
- Berberys Thunberga 'Chiquita' Berberis thunbergii 'Chiquita'
- Berberys Thunberga 'Chocolate Summer' Berberis thunbergii 'Chocolate Summer'
- Berberys Thunberga 'Concorde' Berberis thunbergii 'Concorde'
- Berberys Thunberga 'Coronita' Berberis thunbergii 'Coronita'
- Berberys Thunberga 'Daisy' Berberis thunbergii 'Daisy'
- Berberys Thunberga 'Dariusz' Berberis thunbergii 'Dariusz'
- Berberys Thunberga 'Dart's Purple' Berberis thunbergii 'Dart's Purple'
- Berberys Thunberga 'Dart's Red Lady' Berberis thunbergii 'Dart's Red Lady'
- Berberys Thunberga 'Desperados' Berberis thunbergii 'Desperados'
- Berberys Thunberga 'Diabolicum' Berberis thunbergii 'Diabolicum'
- Berberys Thunberga 'Electric Love' Berberis thunbergii 'Electric Love'
- Berberys Thunberga 'Erecta' Berberis thunbergii 'Erecta'
- Berberys Thunberga 'Fireball' Berberis thunbergii 'Fireball'
- Berberys Thunberga 'Florence' Berberis thunbergii 'Florence'
- Berberys Thunberga 'Goldalita' Berberis thunbergii 'Goldalita'
- Berberys Thunberga 'Golden Carpet' Berberis thunbergii 'Golden Carpet'
- Berberys Thunberga 'Golden Dream' Berberis thunbergii 'Golden Dream'
- Berberys Thunberga 'Golden Ring' Berberis thunbergii 'Golden Ring'
- Berberys Thunberga 'Golden Rocket' Berberis thunbergii 'Golden Rocket'
- Berberys Thunberga 'Golden Torch' Berberis thunbergii 'Golden Torch'
- Berberys Thunberga 'Goruzam' Berberis thunbergii 'Goruzam'
- Berberys Thunberga 'Green Carpet' Berberis thunbergii 'Green Carpet'
- Berberys Thunberga 'Green Ornament' Berberis thunbergii 'Green Ornament'
- Berberys Thunberga 'Harlequin' Berberis thunbergii 'Harlequin'
- Berberys Thunberga 'Helen' Berberis thunbergii 'Helen'
- Berberys Thunberga 'Helmond Pillar' Berberis thunbergii 'Helmond Pillar'
- Berberys Thunberga 'Hoho 1' Berberis thunbergii 'Hoho 1'
- Berberys Thunberga 'Hoho 2' Berberis thunbergii 'Hoho 2'
- Berberys Thunberga 'Inspiration' Berberis thunbergii 'Inspiration'
- Berberys Thunberga 'Josaber2' Berberis thunbergii 'Josaber2'
- Berberys Thunberga 'Karlik' Berberis thunbergii 'Karlik'
- Berberys Thunberga 'Kelleriis' Berberis thunbergii 'Kelleriis'
- Berberys Thunberga 'Kobold' Berberis thunbergii 'Kobold'
- Berberys Thunberga 'Kórnik' Berberis thunbergii 'Kórnik'
- Berberys Thunberga 'Lava' Berberis thunbergii 'Lava'
- Berberys Thunberga 'Lime Star' Berberis thunbergii 'Lime Star'
- Berberys Thunberga 'Lutin Rouge' Berberis thunbergii 'Lutin Rouge'
- Berberys Thunberga 'Maja' Berberis thunbergii 'Maja'
- Berberys Thunberga 'Maria' Berberis thunbergii 'Maria'
- Berberys Thunberga 'Marylka' Berberis thunbergii 'Marylka'
- Berberys Thunberga 'Monlers' Berberis thunbergii 'Monlers'
- Berberys Thunberga 'Nana' Berberis thunbergii 'Nana'
- Berberys Thunberga 'Natasza' Berberis thunbergii 'Natasza'
- Berberys Thunberga 'Neon' Berberis thunbergii 'Neon'
- Berberys Thunberga 'Neon Gold' Berberis thunbergii 'Neon Gold'
- Berberys Thunberga 'Obelisk' Berberis thunbergii 'Obelisk'
- Berberys Thunberga 'O'Byrne' Berberis thunbergii 'O'Byrne'
- Berberys Thunberga 'Orange Beskid' Berberis thunbergii 'Orange Beskid'
- Berberys Thunberga 'Orange Carpet' Berberis thunbergii 'Orange Carpet'
- Berberys Thunberga 'Orange Dream' Berberis thunbergii 'Orange Dream'
- Berberys Thunberga 'Orange Ice' Berberis thunbergii 'Orange Ice'
- Berberys Thunberga 'Orange Rocket' Berberis thunbergii 'Orange Rocket'
- Berberys Thunberga 'Orange Sunrise' Berberis thunbergii 'Orange Sunrise'
- Berberys Thunberga 'Pink Attraction' Berberis thunbergii 'Pink Attraction'
- Berberys Thunberga 'Pink Perfection' Berberis thunbergii 'Pink Perfection'
- Berberys Thunberga 'Pink Queen' Berberis thunbergii 'Pink Queen'
- Berberys Thunberga 'Powwow' Berberis thunbergii 'Powwow'
- Berberys Thunberga 'Red Carpet' Berberis thunbergii 'Red Carpet'
- Berberys Thunberga 'Red Chief' Berberis thunbergii 'Red Chief'
- Berberys Thunberga 'Red D.J.' Berberis thunbergii 'Red D.J.'
- Berberys Thunberga 'Red Dream' Berberis thunbergii 'Red Dream'
- Berberys Thunberga 'Red Hot Chili' Berberis thunbergii 'Red Hot Chili'
- Berberys Thunberga 'Red Pillar' Berberis thunbergii 'Red Pillar'
- Berberys Thunberga 'Red Rocket' Berberis thunbergii 'Red Rocket'
- Berberys Thunberga 'Red Torch' Berberis thunbergii 'Red Torch'
- Berberys Thunberga 'Red Tower' Berberis thunbergii 'Red Tower'
- Berberys Thunberga 'Rose Glow' Berberis thunbergii 'Rose Glow'
- Berberys Thunberga 'Rosetta' Berberis thunbergii 'Rosetta'
- Berberys Thunberga 'Rosy Rocket' Berberis thunbergii 'Rosy Rocket'
- Berberys Thunberga 'Ruby Star' Berberis thunbergii 'Ruby Star'
- Berberys Thunberga 'Silver Beauty' Berberis thunbergii 'Silver Beauty'
- Berberys Thunberga 'Smaragd' Berberis thunbergii 'Smaragd'
- Berberys Thunberga 'Spacek' Berberis thunbergii 'Spacek'
- Berberys Thunberga 'Starburst' Berberis thunbergii 'Starburst'
- Berberys Thunberga 'Summer Sunset' Berberis thunbergii 'Summer Sunset'
- Berberys Thunberga 'Sunbeam' Berberis thunbergii 'Sunbeam'
- Berberys Thunberga 'Sunsation' Berberis thunbergii 'Sunsation'
- Berberys Thunberga 'Tiny Gold' Berberis thunbergii 'Tiny Gold'
- Berberys Thunberga 'Venice' Berberis thunbergii 'Venice'
- Berberys Thunberga 'Volcano' Berberis thunbergii 'Volcano'
- Berberys Thunberga 'Yellow Tower' Berberis thunbergii 'Yellow Tower'
Dane o tej roślinie pochodzą z: Extension Gardener Plant Toolbox, Mrozoodporność wyprowadzona z zasięgu naturalnego (GBIF × CHELSA), PLANTS Database, Plant Finder, Poradniki i broszury ogrodnicze, RHS — profile roślin, Seed Germination Theory and Practice (1993), Serwisy Cooperative Extension amerykańskich uczelni, TRY Plant Trait Database (wydanie 6.0), TRY — Categorical Traits Dataset, Wikidata, Wikipedia (polska), urzadzamy.pl — rośliny. Pełny wykaz z licencjami: źródła danych.