Burak liściowy
Beta vulgaris subsp. cicla warzywo
Inne nazwy: Botwina, Boćwina, Burak szpinakowy, Mangold
Pielęgnacja
- Siew Wysiew wprost do gruntu w mar, kwi, maj, cze, lip, wrz
Zalecenia dla gatunku — przy konkretnej odmianie mogą się różnić.
Choroby
- Parch zwykły buraka Streptomyces scabies — Na korzeniach spichrzowych pojawiają się charakterystyczne skorkowaciałe, chropowate wzniesienia. Sprawcą jest bakteria (promieniowiec), która poza burakiem ćwikłowym atakuje marchew, buraki pastewne i cukrowe, ziemniaki, brukiew, rzodkiew i pasternak.
- Zgorzel i gnicie korzeni siewek Pythium spp., Phytophthora spp., Fusarium spp., Rhizoctonia solani — Metodyka wymienia tę grupę chorób jednym zdaniem, bez opisu objawów. Typowo: siewki przewracają się i zamierają, u podstawy szyjki korzeniowej pojawia się przewężenie i gnicie, korzenie brunatnieją. Choroba wilgotnych zastoisk wodnych na grządce.
- Żółtaczka i mozaika buraka wirusy przenoszone przez mszyce — Metodyka wymienia te choroby wyłącznie jako pośrednią szkodę powodowaną przez mszycę burakową, bez opisu objawów. Typowo: mozaikowate, jasnozielone i żółte przejaśnienia na liściach (mozaika) oraz żółknięcie i grubienie starszych liści zaczynające się od brzegów (żółtaczka).
- Sucha zgnilizna korzeni i zgorzel liści sercowych (niedobór boru) choroba fizjologiczna — Metodyka podaje wprost, że burak jest wrażliwy na niedobór boru, który objawia się zgorzelą liści sercowych i suchą zgnilizną korzeni. Typowo: najmłodsze liście w środku rozety czernieją i zamierają, a w górnej części korzenia pojawiają się suche, ciemne, zapadnięte plamy i puste komory.
- Alternarioza buraka Alternaria alternata — Na starszych liściach małe, okrągłe lub owalne, jasnobrązowe plamy z jaśniejszym środkiem, które rosnąc tworzą ciemne, koncentryczne pierścienie; przy dużej wilgotności pokrywa je czarny nalot. Czasem brązowieją i zamierają najpierw brzegi blaszki. Przy silnym porażeniu plamy się zlewają, a liście zamierają i opadają.
Zagrożenia opisane dla gatunku — odmiana dziedziczy je po nim.
Szkodniki
- Śmietka ćwiklanka Pegomya hyoscyami — Larwy wgryzają się między dolną i górną skórkę liścia i wyjadają miękisz, tworząc duże, nieregularne miny. Skórki pozostają nienaruszone. Silnie opanowane rośliny, zwłaszcza siewki, żółkną i zamierają; larwy trzeciego pokolenia uszkadzają już tylko liście zewnętrzne.
- Mszyca burakowa Aphis fabae — Wysysa soki, przez co liście wyginają się łyżkowato w stronę kolonii. Buraki zaatakowane w okresie wschodów mogą zamierać. Szkoda pośrednia, groźniejsza od bezpośredniej: przenoszenie wirusów mozaiki i żółtaczki buraka.
- Błyszczka jarzynówka Autographa gamma — Gąsienice zjadają liście buraka; przy większym nasileniu ubytek powierzchni liściowej przekłada się na wielkość korzeni. Metodyka nie zawiera osobnego opisu tego gatunku poza progiem i wzmianką o pułapkach feromonowych.
- Drobnica burakowa Atomaria linearis — Chrząszcze wygryzają dziurki w liścieniach, liściach, ogonkach i przy szyjce korzeniowej. W okresie wschodów uszkadzają kiełki, co powoduje przerzedzenie wschodów. Larwy żerują na korzeniach przybyszowych i osłabiają rośliny.
- Pchełka burakowa Chaetocnema concinna — Chrząszcze wyjadają miękisz od górnej strony liścia, zostawiając nienaruszoną dolną skórkę — powstają tak zwane okienka, czasem otoczone czerwonobrunatną obwódką. W miarę wzrostu liścia okienko pęka i tworzy się dziura. Największe szkody na siewkach i młodych roślinach.
- Omarlica czarna Blitophaga undata — Szkodzą i chrząszcze, i larwy. Bardzo groźna dla siewek i młodych roślin — przy dużym nasileniu może je zniszczyć całkowicie. Wygryza w liściach nieregularne dziury, a przy masowym wystąpieniu powoduje gołożery, zostawiając same główne nerwy.
- Tarczyk mgławy Cassida nebulosa — Chrząszcze i larwy najpierw wygryzają w liściach okienka, potem małe i większe dziury. Przy masowym wystąpieniu powodują gołożery.
- Szarek komośnik Bothynoderes punctiventris — Larwy żerują wyłącznie na korzeniach, wygryzając niewielkie jamki i odgryzając korzenie boczne. Chrząszcze żerują na łodygach młodych roślin i na szyjce korzeniowej.
- Mątwik burakowy Heterodera schachtii — Nicień wprowadza do rośliny enzymy zaburzające jej rozwój. Rośliny mają zahamowany wzrost i żółknące liście, a system korzeniowy jest nadmiernie rozrośnięty i tworzy tak zwaną brodę z ciągle wyrastających korzeni przybyszowych.
- Drutowce (larwy sprężykowatych) Elateridae — Larwy podgryzają i zjadają podziemne części roślin przez cały sezon. Wiosną żerują na kiełkujących nasionach, przerzedzając wschody, później powodują zamieranie młodych roślin. W korzeniach buraka wyżerają głębokie dziury i korytarze, czasem na wylot; w miejscu uszkodzenia tkanka gnije, bo do środka wnikają bakterie i grzyby. Takie buraki nie nadają się do przechowywania. Znacznie większe szkody w lata wilgotne.
- Pędraki (larwy chrabąszczowatych) Melolontha melolontha, Phyllopertha horticola, Amphimallus solstitialis — Larwy wygryzają w korzeniach rany, przez które wnikają bakterie i grzyby chorobotwórcze — korzenie gniją. Żerują na głębokości do 25 cm.
- Rolnice (gąsienice sówkowatych) Agrotis segetum, Agrotis ypsilon, Agrotis exclamationis, Agrotis c-nigrum — Młodsze gąsienice podcinają rośliny u nasady i wciągają je do podziemnych kryjówek. Starsze w dzień siedzą w glebie do 10 cm, a nocą wychodzą i podgryzają rośliny, które się przewracają. W korzeniach buraka przegryzają otwory na wylot lub wygryzają nieregularne dziury, przeważnie w górnej części korzenia. Jedna gąsienica potrafi wiosną zniszczyć kilka roślin, co daje charakterystyczne łysiny na grządce.
- Gryzonie (głównie nornik polny) Microtus arvalis — Nornik polny żeruje na plantacjach buraków jesienią i może wyrządzać szkody w kopcach z przechowywanymi korzeniami. Karczownik ziemnowodny migruje jesienią znad wód. Szkody powodują też mysz domowa i mysz polna.
Zagrożenia opisane dla gatunku — odmiana dziedziczy je po nim.
Dane o tej roślinie pochodzą z: Poradniki i broszury ogrodnicze, Wikipedia (polska). Pełny wykaz z licencjami: źródła danych.