Kapusta brukselska

Brassica oleracea var. gemmifera warzywo

Co zrobić we wrześniu

Od połowy lipca pilnuj śmietki w główkach
Raz w tygodniu odwracaj liście — mszyce i mączlik
Przed zawiązaniem główek strząsaj wciornastki
Szukaj gąsienic i złóż jaj — tantniś, bielinek, piętnówka
Gdy zawiązują się główki, daj drugą dawkę nawozu Drugie letnie zasilenie brukselki wypada w fazie zawiązywania główek. W tym czasie ważne jest też zaopatrzenie w wapń — jego niedobór daje brunatnienie wnętrza główek i pieprzową plamistość.
Podlewaj równo, rano albo pod rośliny Susza i wahania wilgotności gleby osłabiają liście okrywające główki i sprzyjają brunatnieniu ich wnętrza; przy niedoborze wody kapustne marnieją i łatwiej atakuje je mączlik. Nadmierne podlewanie też szkodzi, a liście mokre przez noc sprzyjają szarej pleśni i mączniakowi rzekomemu.
Ogłów brukselkę, gdy dolne główki mają 1,5–2 cm Usunięcie pąka wierzchołkowego sprawia, że główki na całej łodydze dorastają szybciej i bardziej równomiernie.
Gdy dorastają główki, co tydzień obejrzyj liście i główki
Ciepło i długo mokre liście — czerń krzyżowych
Chłodne, wilgotne noce — mączniak rzekomy
Długo mokro — szara pleśń na główkach

Wymagania

Stanowisko	słońce, półcień
Odczyn	kwaśna, lekko kwaśna, obojętna

Kalendarz zabiegów

Styczeń	Gdy dorastają główki, co tydzień obejrzyj liście i główki Ciepło i długo mokre liście — czerń krzyżowych Chłodne, wilgotne noce — mączniak rzekomy Długo mokro — szara pleśń na główkach Zbieraj główki od dołu łodygi, najlepiej po przymrozkach Główki brukselki nabierają najlepszego smaku po pierwszych przymrozkach, a kilkukrotne zamarzanie i rozmarzanie nie pogarsza ich jakości. Zbiór w deszczu i uszkodzone główki otwierają drogę mokrej i czarnej zgniliźnie. Przed silniejszym mrozem okryj brukselkę białą włókniną Brukselka zimuje na grządce i jest zbierana w miarę potrzeb do stycznia, ale przed większym mrozem warto ją osłonić. Po zbiorze usuń łodygi i głęboko przekop grządkę Na resztkach brukselki zimują jaja mszycy kapuścianej, wciornastki, sprawcy czerni krzyżowych, czarnej zgnilizny, szarej pleśni i mączniaka rzekomego. Głębokie przekopanie przykrywa resztki ziemią.
Luty	Po zbiorze usuń łodygi i głęboko przekop grządkę Na resztkach brukselki zimują jaja mszycy kapuścianej, wciornastki, sprawcy czerni krzyżowych, czarnej zgnilizny, szarej pleśni i mączniaka rzekomego. Głębokie przekopanie przykrywa resztki ziemią.
Marzec	Po zbiorze usuń łodygi i głęboko przekop grządkę Na resztkach brukselki zimują jaja mszycy kapuścianej, wciornastki, sprawcy czerni krzyżowych, czarnej zgnilizny, szarej pleśni i mączniaka rzekomego. Głębokie przekopanie przykrywa resztki ziemią.
Kwiecień	Zaplanuj miejsce, gdzie od 4–5 lat nie rosły kapustowate Zarodniki kiły przetrwają w ziemi 15–20 lat, a czarna zgnilizna, czerń krzyżowych i mączniaki zimują na resztkach kapustowatych. Brukselka stoi na grządce do zimy, więc źle wybrane miejsce szkodzi jej przez cały długi sezon. Kwaśną ziemię zwapnuj, nawoź według potrzeb gleby Kiła jest najgroźniejsza na glebach kwaśnych i podmokłych. Nadmiar azotu daje luźne główki i zwiększa podatność na mokrą i czarną zgniliznę, a większa dawka potasu tę podatność obniża. Za mało wapnia w roślinie to brunatnienie wnętrza główek i brzegów liści. W drugiej połowie kwietnia wysiej brukselkę na rozsadę Nasiona są pierwotnym źródłem czerni krzyżowych i czarnej zgnilizny, a zgorzel siewek groźniejsza jest przy nasionach niezaprawionych i brudnym podłożu. Co kilka dni oglądaj siewki i rozsadę Zgorzel zabija kiełki jeszcze pod ziemią albo młode siewki tuż po wschodach; sprzyjają jej zimne, mokre podłoże, zagęszczenie, brak światła i nadmiar azotu. Kiła może porazić już kilkutygodniową rozsadę.
Maj	Co kilka dni oglądaj siewki i rozsadę Zgorzel zabija kiełki jeszcze pod ziemią albo młode siewki tuż po wschodach; sprzyjają jej zimne, mokre podłoże, zagęszczenie, brak światła i nadmiar azotu. Kiła może porazić już kilkutygodniową rozsadę. Sadź tylko zdrową rozsadę Z rozsadą przenosi się na grządkę czarna zgnilizna, kiła i mszyce, które roznoszą wirusa mozaiki rzepy. Wirusem zakażona na początku sezonu brukselka potrafi dać nawet o trzy czwarte mniejszy plon. Po posadzeniu przykryj rozsadę włókniną Włóknina położona na świeżo posadzoną rozsadę i trzymana przez 4–6 tygodni chroni ją przed pchełkami i śmietką kapuścianą — w okresie, w którym młode rośliny są na nie najbardziej wrażliwe. Po posadzeniu co tydzień licz pchełki i szukaj jaj śmietki Raz w tygodniu odwracaj liście — mszyce i mączlik Przed zawiązaniem główek strząsaj wciornastki Szukaj gąsienic i złóż jaj — tantniś, bielinek, piętnówka Dwa–trzy tygodnie po posadzeniu zasil brukselkę Brukselka rośnie długo i potrzebuje letniego nawożenia. Pierwszą dawkę daje się, gdy rośliny już się przyjmą. Chłodne, wilgotne noce — mączniak rzekomy
Czerwiec	Po posadzeniu co tydzień licz pchełki i szukaj jaj śmietki Raz w tygodniu odwracaj liście — mszyce i mączlik Przed zawiązaniem główek strząsaj wciornastki Szukaj gąsienic i złóż jaj — tantniś, bielinek, piętnówka Chłodne, wilgotne noce — mączniak rzekomy
Lipiec	Po posadzeniu co tydzień licz pchełki i szukaj jaj śmietki Od połowy lipca pilnuj śmietki w główkach Raz w tygodniu odwracaj liście — mszyce i mączlik Przed zawiązaniem główek strząsaj wciornastki Szukaj gąsienic i złóż jaj — tantniś, bielinek, piętnówka Chłodne, wilgotne noce — mączniak rzekomy
Sierpień	Po posadzeniu co tydzień licz pchełki i szukaj jaj śmietki Od połowy lipca pilnuj śmietki w główkach Raz w tygodniu odwracaj liście — mszyce i mączlik Przed zawiązaniem główek strząsaj wciornastki Szukaj gąsienic i złóż jaj — tantniś, bielinek, piętnówka Gdy zawiązują się główki, daj drugą dawkę nawozu Drugie letnie zasilenie brukselki wypada w fazie zawiązywania główek. W tym czasie ważne jest też zaopatrzenie w wapń — jego niedobór daje brunatnienie wnętrza główek i pieprzową plamistość. Podlewaj równo, rano albo pod rośliny Susza i wahania wilgotności gleby osłabiają liście okrywające główki i sprzyjają brunatnieniu ich wnętrza; przy niedoborze wody kapustne marnieją i łatwiej atakuje je mączlik. Nadmierne podlewanie też szkodzi, a liście mokre przez noc sprzyjają szarej pleśni i mączniakowi rzekomemu. Ogłów brukselkę, gdy dolne główki mają 1,5–2 cm Usunięcie pąka wierzchołkowego sprawia, że główki na całej łodydze dorastają szybciej i bardziej równomiernie. Gdy dorastają główki, co tydzień obejrzyj liście i główki Ciepło i długo mokre liście — czerń krzyżowych Chłodne, wilgotne noce — mączniak rzekomy Długo mokro — szara pleśń na główkach
Wrzesień	Od połowy lipca pilnuj śmietki w główkach Raz w tygodniu odwracaj liście — mszyce i mączlik Przed zawiązaniem główek strząsaj wciornastki Szukaj gąsienic i złóż jaj — tantniś, bielinek, piętnówka Gdy zawiązują się główki, daj drugą dawkę nawozu Drugie letnie zasilenie brukselki wypada w fazie zawiązywania główek. W tym czasie ważne jest też zaopatrzenie w wapń — jego niedobór daje brunatnienie wnętrza główek i pieprzową plamistość. Podlewaj równo, rano albo pod rośliny Susza i wahania wilgotności gleby osłabiają liście okrywające główki i sprzyjają brunatnieniu ich wnętrza; przy niedoborze wody kapustne marnieją i łatwiej atakuje je mączlik. Nadmierne podlewanie też szkodzi, a liście mokre przez noc sprzyjają szarej pleśni i mączniakowi rzekomemu. Ogłów brukselkę, gdy dolne główki mają 1,5–2 cm Usunięcie pąka wierzchołkowego sprawia, że główki na całej łodydze dorastają szybciej i bardziej równomiernie. Gdy dorastają główki, co tydzień obejrzyj liście i główki Ciepło i długo mokre liście — czerń krzyżowych Chłodne, wilgotne noce — mączniak rzekomy Długo mokro — szara pleśń na główkach
Październik	Raz w tygodniu odwracaj liście — mszyce i mączlik Przed zawiązaniem główek strząsaj wciornastki Szukaj gąsienic i złóż jaj — tantniś, bielinek, piętnówka Gdy zawiązują się główki, daj drugą dawkę nawozu Drugie letnie zasilenie brukselki wypada w fazie zawiązywania główek. W tym czasie ważne jest też zaopatrzenie w wapń — jego niedobór daje brunatnienie wnętrza główek i pieprzową plamistość. Podlewaj równo, rano albo pod rośliny Susza i wahania wilgotności gleby osłabiają liście okrywające główki i sprzyjają brunatnieniu ich wnętrza; przy niedoborze wody kapustne marnieją i łatwiej atakuje je mączlik. Nadmierne podlewanie też szkodzi, a liście mokre przez noc sprzyjają szarej pleśni i mączniakowi rzekomemu. Gdy dorastają główki, co tydzień obejrzyj liście i główki Ciepło i długo mokre liście — czerń krzyżowych Chłodne, wilgotne noce — mączniak rzekomy Długo mokro — szara pleśń na główkach Zbieraj główki od dołu łodygi, najlepiej po przymrozkach Główki brukselki nabierają najlepszego smaku po pierwszych przymrozkach, a kilkukrotne zamarzanie i rozmarzanie nie pogarsza ich jakości. Zbiór w deszczu i uszkodzone główki otwierają drogę mokrej i czarnej zgniliźnie.
Listopad	Gdy dorastają główki, co tydzień obejrzyj liście i główki Ciepło i długo mokre liście — czerń krzyżowych Chłodne, wilgotne noce — mączniak rzekomy Długo mokro — szara pleśń na główkach Zbieraj główki od dołu łodygi, najlepiej po przymrozkach Główki brukselki nabierają najlepszego smaku po pierwszych przymrozkach, a kilkukrotne zamarzanie i rozmarzanie nie pogarsza ich jakości. Zbiór w deszczu i uszkodzone główki otwierają drogę mokrej i czarnej zgniliźnie.
Grudzień	Gdy dorastają główki, co tydzień obejrzyj liście i główki Ciepło i długo mokre liście — czerń krzyżowych Chłodne, wilgotne noce — mączniak rzekomy Długo mokro — szara pleśń na główkach Zbieraj główki od dołu łodygi, najlepiej po przymrozkach Główki brukselki nabierają najlepszego smaku po pierwszych przymrozkach, a kilkukrotne zamarzanie i rozmarzanie nie pogarsza ich jakości. Zbiór w deszczu i uszkodzone główki otwierają drogę mokrej i czarnej zgniliźnie. Przed silniejszym mrozem okryj brukselkę białą włókniną Brukselka zimuje na grządce i jest zbierana w miarę potrzeb do stycznia, ale przed większym mrozem warto ją osłonić. Po zbiorze usuń łodygi i głęboko przekop grządkę Na resztkach brukselki zimują jaja mszycy kapuścianej, wciornastki, sprawcy czerni krzyżowych, czarnej zgnilizny, szarej pleśni i mączniaka rzekomego. Głębokie przekopanie przykrywa resztki ziemią.

Zależne od pogody i obserwacji

Próg pchełek albo śmietki przekroczony — nakryj rośliny
Próg gąsienic przekroczony — działaj, póki są małe
Rośliny placami karleją i żółkną — sprawdź korzenie
Roślina więdnie mimo wilgotnej ziemi — sprawdź korzenie Kiła tworzy na korzeniach narośla, które pękają, gniją i uwalniają do ziemi masę zarodników. Porażona roślina nie pobiera wody, więc więdnie, żółknie i zamiera.

Choroby

Czarna pierścieniowa plamistość kapusty Turnip mosaic virus (TuMV) — Na młodych liściach jasne, pierścieniowe plamy; na starszych plamy żółkną, brązowieją i czernieją, otoczone nekrotycznymi pierścieniami, także wzdłuż nerwów. Rośliny zakażone wcześnie są zdeformowane i mniejsze. Można pomylić z mozaiką kalafiora, ale plamy są większe.
Mokra zgnilizna Pectobacterium carotovorum subsp. carotovorum — Na liściach główek małe plamki jakby nasiąknięte wodą, które szybko rosną; tkanka jest miękka i gąbczasta, a wnętrze gnije, choć powierzchnia może wyglądać zdrowo. Pękająca skórka wypuszcza śluzowatą masę o przykrym zapachu. Najgroźniejsza przy zbiorze i w przechowaniu.
Czarna zgnilizna kapustnych Xanthomonas campestris pv. campestris — Od brzegów liści chlorotyczne plamy w kształcie litery V, które żółkną, a potem czernieją; na liściach czarne nerwy, na przekroju ogonków sczerniałe wiązki przewodzące. Liście kurczą się, wysychają i opadają.
Zgorzel siewek Rhizoctonia solani, Fusarium avenaceum, Alternaria alternata, A. brassicicola, A. brassicae, Pythium spp. — Kiełki zamierają przed wschodami albo siewki po wschodach słabo rosną, żółkną, więdną i zamierają; szyjka korzeniowa brunatnieje i się przewęża. Można pomylić z żerowaniem śmietki.
Mączniak prawdziwy Erysiphe cruciferarum — Na górnej stronie liści i na łodydze biały, mączysty nalot; liście jaśnieją, żółkną albo brązowieją, skręcają się i opadają. Na główkach brukselki pojawiają się czarne plamy; u odmian odpornych wokół miejsc infekcji fioletowe przebarwienia.
Szara pleśń Botrytis cinerea — Na liściach i ogonkach wodniste, brązowe, szybko rosnące plamy, zwykle od miejsc uszkodzeń; w wilgoci tkanka mięknie i pokrywa się szarym, aksamitnym nalotem, w słońcu zasycha. Porażone bywają też główki, a chora główka zakaża sąsiednie.
Czerń krzyżowych (alternarioza) Alternaria brassicae, A. brassicicola, A. alternata (teleomorfa Lewia spp.) — Na dolnych, najstarszych liściach plamy z koncentrycznymi pierścieniami jak słoje ściętego drzewa; później brązowieją, zapadają się i otacza je żółta obwódka, a w wilgoci pokrywa ciemnobrązowy nalot. Chora tkanka zamiera i wykrusza się. Największe zagrożenie przed zbiorem — obniża trwałość główek.
Kiła kapusty Plasmodiophora brassicae — Na korzeniach jasnożółte, później brunatne narośla, które pękają i gniją z przykrym zapachem; rośliny więdną, żółkną i zamierają, bo korzenie nie przewodzą wody. Guzy chowacza galasówka są w odróżnieniu od kiły zielone i gładkie.
Mączniak rzekomy Hyaloperonospora brassicae (syn. H. parasitica) — Porażone siewki są mocno osłabione albo zamierają. Na zewnętrznych liściach starszych roślin, w wilgoci, liczne ciemne plamy, a pod nimi obfity szarobiały nalot. W porażone części wchodzą wtórnie alternarioza, szara pleśń i bakterie, co prowadzi do zamierania roślin.
Wewnętrzne brunatnienie główek zaburzenie fizjologiczne — niedobór wapnia — Brzegi najmłodszych liści w główkach brunatnieją i zasychają; w wilgoci martwa tkanka łatwo zasiedlana jest przez szarą pleśń i zgnilizny. To NIE jest choroba infekcyjna.
Brzegowe zamieranie liści okrywających główki zaburzenie fizjologiczne — deficyt wapnia — Brzegi zewnętrznych liści zwijających główkę zamierają. To NIE jest choroba infekcyjna.
Naroślowatość liści zaburzenie fizjologiczne — Na liściach narośla powstałe z pękniętej skórki. To NIE jest choroba infekcyjna.
Pieprzowa plamistość główek zaburzenie fizjologiczne — niedobór wapnia — Na główkach drobne plamki, od których choroba ma nazwę; osłabiona tkanka łatwo ulega zakażeniu bakteryjnemu. To NIE jest choroba infekcyjna.
Luźne główki zaburzenie fizjologiczne — nadmiar azotu — Główki są luźne, niezwarte. To NIE jest choroba infekcyjna.

Szkodniki

Śmietka kapuściana Delia radicum — Larwy pierwszego pokolenia uszkadzają głównie korzenie; larwy kolejnych pokoleń żerują w szyjce korzeniowej i w główkach kapusty brukselskiej. Uszkodzone rośliny żółkną, zamierają i gniją.
Śmietka kiełkówka Delia florilega — Larwy wgryzają się we wschody roślin i doprowadzają do ich zamierania; największe szkody na wschodach dyniowatych i bobowatych.
Pchełki Psylliodes chrysocephala, Phyllotreta nemorum, P. undulata, P. atra, P. nigripes — Chrząszcze robią na młodych liściach drobne wżery; przy dużej liczebności wschodzące rośliny zamierają. U pchełki rzepakowej groźniejsze są larwy żerujące w nerwach, ogonkach i wierzchołkach roślin.
Mszyca kapuściana Brevicoryne brassicae — Jasne deformacje liści; przy dużej liczebności wzrost się zatrzymuje, a rośliny mogą zasychać. Najgroźniejsza w czasie wzrostu rozsady i zawiązywania główek. Przenosi wirusa mozaiki kalafiora (CaMV).
Mszyca brzoskwiniowa Myzus persicae — Jasne przebarwienia liści. Groźniejsza jako wektor ponad 100 wirusów.
Wciornastek tytoniowiec Thrips tabaci — Najpierw żeruje na zewnętrznych liściach, potem wchodzi między liście główek; na uszkodzonych liściach widać skorkowacenia.
Tantniś krzyżowiaczek Plutella xylostella — Gąsienice minują liście i zeskrobują miękisz, zostawiając dziurki; uszkadzając stożek wzrostu powodują wielogłowość albo brak główek. Zaatakowane rośliny mogą się nie nadawać do zbioru.
Bielinek kapustnik Pieris brassicae — Młode gąsienice żerują gromadnie na spodzie liści, zeskrobując skórkę i miękisz; starsze wygryzają duże, nieregularne dziury aż do gołożeru.
Piętnówka kapustnica Mamestra brassicae — Młode gąsienice zeskrobują miękisz gromadnie, starsze wygryzają duże dziury, omijając brzegi i nerwy; część wgryza się do główek i zanieczyszcza je odchodami. Szczególnie groźne gąsienice z lipca i sierpnia.
Mączlik warzywny Aleyrodes proletella — Dorosłe i larwy wysysają sok; wydalana rosa miodowa obrasta grzybami sadzakowymi, które utrudniają asymilację, a zabrudzone rośliny tracą wartość. W cieplejszych latach bardzo groźny szkodnik kapusty brukselskiej.
Mątwik burakowy Heterodera schachtii — Objawy placami od końca czerwca: rośliny słabo rosną, karłowacieją, są wrażliwe na brak wody, zewnętrzne liście żółkną i zasychają; korzenie tworzą „brodę”, a od czerwca widać na nich białe kuleczki samic.

Dane o tej roślinie pochodzą z: Extension Gardener Plant Toolbox, GRIN Taxonomy. Pełny wykaz z licencjami: źródła danych.