Klon jesionolistny 'Odessanum'
Acer negundo 'Odessanum' drzewo liściaste
Odmiana rośliny Klon jesionolistny (Acer negundo). Zalecenia poniżej dotyczą gatunku.
Co zrobić we wrześniu
- Czarne plamy na liściach klonu — co to jest i czego NIE robić To najbardziej rozpoznawalny objaw na klonie i najczęstszy powód paniki: od lipca na liściach pojawiają się duże, czarne, jakby polakierowane plamy, często z jaśniejszą obwódką. Sprawcą jest grzyb Rhytisma acerinum, wymieniony w metodyce w tabeli chorób drzew liściastych jako „plamistość liści klonu”. Metodyka zalicza go do grupy plamistości liści (plamy powiększające się, przy dużym nasileniu liście żółkną, brązowieją i przedwcześnie opadają) i podaje, że zarodniki rozprzestrzeniają się w kroplach wody podczas opadów lub podlewania oraz że grzyb zimuje w opadłych liściach. UWAGA — CZEGO ŹRÓDŁO NIE MÓWI: w metodyce nie ma powszechnie powtarzanego zdania, że czarna plamistość „drzewu nie szkodzi”. Nie ma tam też oceny jej znaczenia gospodarczego. Napisane jest tylko tyle, że silne porażenie liści z tej grupy chorób kończy się ich przedwczesnym opadaniem, i tego się trzymamy.
- Żywe gałęzie tnij latem, przy pełnym ulistnieniu — nie wiosną Standard pielęgnacji i cięcia drzew ZZW podaje regułę bez wyjątków dla gatunku: gałęzie żywe i zamierające tnij w okresie od pełnego rozwoju liści do początku ich opadania. Dla drzewa oznacza to cięcie wtedy, gdy ma pełną sprawność fizjologiczną i najlepiej zamyka ranę, a nie wtedy, gdy dopiero rusza. Ta sama reguła wyklucza najczęstszy błąd działkowca — „porządki” w koronie w marcu, przy okazji wiosennych prac. UWAGA: popularne uzasadnienie „klon wiosną płacze sokiem, więc się go wtedy nie tnie” NIE MA pokrycia w żadnym z czterech sprawdzonych źródeł (metodyka IO 2014, standard ZZW, atlas-roslin, broszura PZD o cięciu) — reguła, na której stoi ten zabieg, jest sezonowa i dotyczy wszystkich drzew, nie płaczu klonu. Jeśli obserwujesz wyciek soku po marcowym cięciu, potraktuj to jako dodatkowy argument, a nie jako źródło zalecenia.
- Duży klon sadzi się raz na całe życie działki — policz miejsce, zanim kupisz Klon pospolity to gatunek rodzimy, bardzo często sadzony w zieleni miejskiej, w parkach i w zadrzewieniach przydrożnych — i to jest pierwsza podpowiedź, że jego skala nie jest skalą działki. Atlas roślin podaje dla niego wysokość rzędu 30 m, a dla jaworu 30–40 m. Wymagania siedliskowe ma umiarkowane: rośnie na glebach przeciętnie żyznych i umiarkowanie wilgotnych, jest tolerancyjny wobec różnych podłoży, ale NIE ZNOSI gleb podmokłych, bardzo suchych ani zasolenia; potrzebuje stanowiska o umiarkowanym nasłonecznieniu i gleby mineralno-próchniczej, zasobnej w humus. Najczęstszy scenariusz na działce jest jednak inny niż sadzenie: klon już tam jest albo rośnie tuż za płotem — i wtedy decyzje dotyczą cienia, korzeni i cięcia, a nie doboru miejsca.
- Lustracja pod kątem mączniaka prawdziwego klonu
- Załóż jesienią opaskę lepową na pień — samice piędzika wchodzą po nim pieszo
Pielęgnacja
- Sadzenie Materiał gołokorzenny — sadź w mar, kwi, paź, lis · zalecenie ogólne dla grupy
- Cięcie Latem (lut, cze) · przed rozwinięciem liści obficie krwawi sokiem
- Nawożenie Nie wymaga nawożenia
- Zimowla Mrozoodporna — okrycia nie wymaga
- Podlewanie Umiarkowane
Zalecenia ogólne dla gatunku — odmiana dziedziczy je po nim.
Wymagania
| Stanowisko | słońce, półcień |
|---|---|
| Wysokość | 8 m–15 m |
| Szerokość | 9,14 m–15,24 m |
| Kwitnienie | mar–kwi |
| Gleba | żyzna, przepuszczalna |
| Wilgotność | umiarkowanie wilgotna |
| Odczyn | obojętna |
| Mrozoodporność | w pełni mrozoodporna · strefa 3+ |
| Pokrój | drzewo |
Kalendarz zabiegów
Zabiegi opisane dla rodzaju — wybrane te, które dotyczą także tego gatunku i odmiany.
| Styczeń |
|
|---|---|
| Luty |
|
| Kwiecień |
|
| Maj |
|
| Czerwiec |
|
| Lipiec |
|
| Sierpień |
|
| Wrzesień |
|
| Październik |
|
| Listopad |
|
| Grudzień |
|
Zależne od pogody i obserwacji
- Sprawdź maksymalną średnicę gałęzi — dla klonu srebrzystego to tylko 5 cm
- Nie usuwaj więcej niż 30% korony — powyżej 50% to zniszczenie drzewa
- Gałąź grubszą niż 3 cm tnij w trzech ruchach, żeby nie zedrzeć kory
- Martwe gałęzie możesz ciąć o każdej porze roku — ale nie wszystkie musisz Standard ZZW mówi wprost: termin cięć martwych gałęzi nie ma wpływu na zdrowie drzewa. To zdejmuje z działkowca presję terminu — suchy konar nad ścieżką możesz usunąć w listopadzie tak samo dobrze jak w lipcu. Ten sam standard dodaje jednak drugą stronę: jeśli to możliwe i nie ma przeciwwskazań, pozostawiaj maksymalną ilość martwego drewna, bo martwe drewno w koronie zwiększa różnorodność biologiczną, bywa miejscem rozrodu, wychowu młodych, odpoczynku i żerowania wielu organizmów, w tym zagrożonych wyginięciem, a ptaki i nietoperze regulują populacje owadów żerujących na drewnie i liściach.
- Po wichurze obejdź drzewo i oceń, co wisi Duży klon jest zwykle najwyższym obiektem na działce i to on decyduje o tym, co się stanie z altaną przy silnym wietrze. Standard ZZW dopuszcza cięcia przez cały rok w wypadku zagrożenia bezpieczeństwa — to jedyny wyjątek od letniego okna cięcia i dotyczy dokładnie takiej sytuacji. Klon srebrzysty jest w standardzie zaliczony do drzew źle gojących rany i to zarazem gatunek o kruchym drewnie, u którego rozłamania po wichurach zdarzają się najczęściej.
- Zanim zaczniesz ciąć, zajrzyj w koronę — czy nie ma tam gniazda
- Świeżo posadzony klon podlewaj przez pierwsze sezony Klon pospolity jest w dorosłości mało wymagający, ale atlas roślin zaznacza, że nie znosi gleb bardzo suchych, a metodyka wiąże niedobór wody z objawem, który działkowiec bierze za chorobę: wiosną lub latem przy niedoborze wody następuje brązowienie i zasychanie brzegów liści. U świeżo posadzonego drzewa dzieje się to przy pozornie wilgotnej ziemi, bo korzenie tkwią jeszcze w małej bryle i nie sięgają tam, gdzie woda jest. Dorosły, zastany klon podlewania nie potrzebuje — ten zabieg dotyczy pierwszych dwóch–trzech sezonów po posadzeniu. UWAGA: próg 10 dni bez opadu jest przyjęty, nie pochodzi ze źródła.
- Klonu nie nawoź „na wszelki wypadek” — najpierw zbadaj glebę
- Uwaga na wapnowanie: klon palmowy chce gleby lekko kwaśnej
- Kupując klon, obejrzyj go pod kątem werticiliozy — metodyka wskazuje ten gatunek imiennie To rzadki przypadek, w którym metodyka mówi o klonie wprost i formułuje zalecenie, a nie tylko wymienia go w tabeli: werticilioza pojawia się najczęściej na roślinach liściastych — „klonach, perukowcu, dereniu, sumaku” — i te gatunki roślin winny być poddane szczegółowym oględzinom w trakcie ich NABYWANIA. Powód jest brutalnie prosty: sprawca (Verticillium dahliae) infekuje roślinę przez korzenie lub lekko uszkodzoną podstawę pędu, tworzy chlamydospory, które przeżywają w glebie nawet kilkanaście lat, i nie ma na niego zabiegu ratunkowego. Choroba, którą wniesiesz na działkę w doniczce, zostaje w tym miejscu na lata także po usunięciu drzewa.
- Jedna strona korony żółknie i zamiera — sprawdź, czy to nie werticilioza
- Klon jesionolistny — co udało się sprawdzić w przepisach, a czego nie
Choroby
- Plamistość liści klonu (czarna plamistość, smoliste plamy) Rhytisma acerinum — Duże, wyraźnie odgraniczone plamy na blaszce liściowej, początkowo jasne i żółtawe, od pełni lata czarne, wypukłe i jakby polakierowane, nierzadko z jaśniejszą obwódką; nie dają się zetrzeć palcem i nie mają nalotu grzybni od spodu (tym różnią się od mączniaka). Metodyka opisuje je w ramach grupy plamistości liści: pojedyncze lub liczne plamy szybko się powiększające, wokół plam bywa ciemniejsza obwódka szerokości 1–2 mm, martwa tkanka w obrębie plam z czasem się wykrusza, a przy dużym nasileniu choroby liście żółkną, brązowieją i masowo opadają. UWAGA: charakterystyczny „lakierowany” wygląd czarnych plam i ich rozmiar nie są opisane w metodyce — pochodzą z wiedzy ogólnej i są tu wpisane wyłącznie po to, żeby użytkownik rozpoznał objaw; metodyka podaje dla tej pozycji tylko nazwę choroby, sprawcę i żywiciela (klon) oraz cykl zimowania.
- Werticilioza (więdnięcie naczyniowe) Verticillium dahliae — Pierwsze objawy pojawiają się na liściach, zwykle PO JEDNEJ STRONIE rośliny: liście żółkną i zwisają na pędach. Od podstawy pnia w kierunku wierzchołka widoczna jest przebijająca się przez tkanki szarobrązowa, potem brunatniejąca smuga. Na przekroju porażonego pędu widoczne są brązowe przebarwienia w wiązkach przewodzących. Porażone drzewo zamiera stopniowo i trwa to niekiedy kilka do kilkunastu lat. Podobne objawy występują na perukowcu, dereniu i innych krzewach liściastych.
- Mączniak prawdziwy klonu Uncinula tulasnei, U. bicornis, Phyllactinia guttata — Biały, mączysty nalot grzybni i zarodnikowania na powierzchni liści i młodych pędów, dający się zetrzeć palcem; początkowo pojedyncze plamy, przy nasileniu nalot pokrywa całą powierzchnię najmłodszych liści. Na grzybni formują się liczne, okrągłe, drobne, jasnobrązowe, a następnie czarne otocznie. Przy sprawcach z rodzaju Phyllactinia — wymienionym dla klonu wprost — objawy pojawiają się dopiero latem i wyglądają inaczej: żółtozielone plamy na górnej stronie liści i delikatny biały nalot grzybni od spodu. Wzrost porażonych roślin jest zahamowany, silnie porażone liście i pędy zamierają.
- Fytoftoroza (zgnilizna podstawy pnia i korzeni) Phytophthora cambivora — Metodyka wymienia klon jako jeden z przykładowych żywicieli Phytophthora cambivora w tabeli patogenów glebowych („drzewa i krzewy liściaste np. irga, klon, kasztanowiec”) i nie podaje przy tym wierszu opisu objawów. Z opisu grupy: patogeny glebowe atakują korzenie i podstawę pędu, powodując ich zgniliznę, a nadziemnym objawem jest stopniowe zamieranie rośliny — słabszy przyrost, drobniejsze i jaśniejsze liście, więdnięcie mimo wilgotnej gleby, wysięki i nekrozy u podstawy pnia. Objawy z góry są nieswoiste i łatwo je pomylić z werticiliozą albo ze skutkami przesuszenia; rozstrzyga oględziny podstawy pnia i korzeni.
Zagrożenia opisane dla rodzaju — przy konkretnym gatunku i odmianie nasilenie bywa inne.
Dane o tej roślinie pochodzą z: Extension Gardener Plant Toolbox, PLANTS Database, Podlaski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Szepietowie, RHS — profile roślin, Serwisy Cooperative Extension amerykańskich uczelni, TRY Plant Trait Database (wydanie 6.0), Wikipedia (polska), Zeigerwerte von Pflanzen & Flechten in Mitteleuropa, e-katalogroslin.pl. Pełny wykaz z licencjami: źródła danych.