Lilak pospolity 'Pamyat' o Vavilove'
Syringa vulgaris 'Pamyat' o Vavilove' krzew liściasty
Odmiana rośliny Lilak pospolity (bez) (Syringa vulgaris). Zalecenia poniżej dotyczą gatunku.
Co zrobić we wrześniu
- Wycinaj dzikie odrosty spod krzewu PZD wymienia lilaka pospolitego wprost wśród roślin okulizowanych lub szczepionych na podkładce, u których problem odrostów jest realny: „dziczki” rosną intensywniej niż pędy odmiany szlachetnej i nieusunięte w porę mogą ją nawet całkowicie zagłuszyć. Krzew, którego nikt nie pilnował przez kilka lat, potrafi zamienić się w kępę podkładki kwitnącej byle jak — a odmiany szlachetnej już w nim nie ma.
- Sadź wczesną jesienią, w słońcu i w glebie, która nie jest kwaśna Metodyka IO wskazuje dla drzew i krzewów balotowanych oraz z gołym korzeniem dwa dobre terminy: wczesną jesień, żeby zdążyły się ukorzenić przed zimą, albo bardzo wczesną wiosnę, zanim przyjdą upały i wysychanie gleby. Zaleca też sprawdzenie odczynu gleby PRZED sadzeniem — bo później poprawia się to latami — i ostrzega przed nadmiernym zagęszczaniem nasadzeń: rośliny rosnące zbyt gęsto są słabe, wiotkie i podatne na choroby oraz szkodniki.
- Nowo posadzony krzew podlewaj regularnie przez pierwszy sezon Metodyka IO wiąże niedobór wody wprost z objawem, który działkowiec bierze za chorobę: wiosną lub w lecie przy niedoborze wody następuje brązowienie i zasychanie brzegów liści. U krzewu, który dopiero się ukorzenia, dzieje się to przy pozornie wilgotnej ziemi, bo korzenie jeszcze nie sięgają tam, gdzie woda jest.
- Utrzymuj czysto pod krzewem przez cały sezon Metodyka IO uzasadnia odchwaszczanie trzema argumentami naraz: chwasty konkurują o wodę i składniki pokarmowe, mogą być źródłem infekcji wielu patogenów i szkodników, a przy zagęszczeniu podnoszą wilgotność wokół rośliny, co nasila choroby grzybowe. Dla ogrodu przydomowego dokłada czwarty, szczerze estetyczny: zachwaszczenie psuje wizerunek ogrodu.
- Jesienią daj fosfor i potas, nie azot
- Sprawdź odczyn gleby i wapnuj, jeśli jest kwaśna
- Przeglądaj krzew co 10 dni przez cały sezon
- Biały nalot na liściach późnym latem — mączniak prawdziwy lilaka
Kalendarz zabiegów
Zabiegi opisane dla gatunku — odmiana dziedziczy je po nim.
| Luty |
|
|---|---|
| Marzec |
|
| Kwiecień |
|
| Maj |
|
| Czerwiec |
|
| Lipiec |
|
| Sierpień |
|
| Wrzesień |
|
| Październik |
|
| Listopad |
|
Zależne od pogody i obserwacji
- Wytnij pędy suche, chore i połamane — poniżej nekrozy Metodyka IO stawia sprawę jednoznacznie: po stwierdzeniu chorób lub szkodników należy wycinać i palić silnie porażone pędy, a pędy obumarłe wycinać PONIŻEJ miejsca nekrozy, nad silnym bocznym odgałęzieniem. Zostawienie kawałka porażonej tkanki w krzewie to zostawienie żywej grzybni albo bakterii, które w przyszłym sezonie zaczną od tego samego miejsca.
- Obejrzyj krzew przed kupnem — korzenie, szyjkę i pędy Metodyka IO poświęca osobny rozdział higienie fitosanitarnej i zaczyna go od zakupu, bo najtańszym momentem na pozbycie się choroby jest moment, w którym jeszcze jej nie kupiłeś. Fytoftora przeżywa w glebie kilka lat bez rośliny żywicielskiej, larwy opuchlaka przyjeżdżają w podłożu pojemnika, a czerwce na korze potrafią przez lata krążyć po ogrodzie.
- W upał osłoń świeżo posadzony krzew agrowłókniną Metodyka IO podaje to jako regułę dla wszystkich świeżo sadzonych roślin ozdobnych: przy bardzo intensywnej operacji słonecznej i wysokiej temperaturze powietrza rośliny po posadzeniu nakrywa się na kilka dni białą agrowłókniną. Świeżo posadzony krzew nie ma jeszcze czynnego systemu korzeniowego i traci wodę szybciej, niż ją pobiera — brązowieje wtedy nie z choroby, tylko z przesuszenia.
- Po tygodniu bez deszczu podlej — do ziemi, nie po liściach Dorosły lilak znosi suszę lepiej niż wiele krzewów, ale przy dłuższym niedoborze wody metodyka opisuje ten sam objaw: brązowienie i zasychanie brzegów liści. Ważniejszy jest jednak sposób podlewania. Zwilżanie roślin przy podlewaniu i pozostawianie ich mokrych na noc sprzyja porażeniu przez choroby, głównie szarą pleśń, a zarodniki plamistości liści roznoszą się właśnie z kroplami rozpryskującej się wody.
- Plamy z żółtą obwódką i zamierające pędy — bakterioza lilaka
- Zamierający krzew z brunatną plamą u nasady — usuń go razem z ziemią
Choroby
- Bakterioza lilaka Pseudomonas syringae — Na liściach mniej lub bardziej nieregularne plamy otoczone żółtą obwódką (tzw. halo). Skupiska bakterii widoczne na pędach, czasem w postaci cuchnącej cieczy. Młode pędy i kwiatostany zamierają. Metodyka podaje lilaka jako jedynego żywiciela tej jednostki.
- Mączniak prawdziwy lilaka Microsphaera siringae, M. lonicerae, Phyllactinia guttata — Biały, mączysty nalot grzybni i zarodnikowania na powierzchni młodych liści i pędów: początkowo pojedyncze plamy, w ciągu kilku dni nalot pokrywa całą powierzchnię najmłodszych liści. Na grzybni formują się liczne, okrągłe, drobne, jasnobrązowe, a następnie czarne otocznie. W przypadku sprawców z rodzaju Phyllactinia objawy pojawiają się dopiero latem: żółtozielone plamy na górnej stronie liści i delikatny, biały nalot grzybni od spodu. Wzrost porażonych roślin jest zahamowany, silnie porażone liście i pędy zamierają.
- Plamistość liści lilaka Ascochyta syringae — Na liściach pojedyncze lub liczne jasnobrązowe plamy, szybko się powiększające, czasem z ciemniejszą obwódką szerokości 1–2 mm. W miarę wzrostu blaszki martwa tkanka w obrębie plam wykrusza się. Przy dużym nasileniu liście żółkną, brązowieją i masowo opadają. Na powierzchni obumarłych tkanek tworzą się skupienia zarodnikowania w postaci piknidiów — u sprawców z rodzaju Ascochyta jest to typ zarodnikowania podany w metodyce.
- Szara pleśń Botrytis cinerea — Na liściach pojedyncze, wodniste, brązowe, szybko powiększające się plamy. Na pędach nekroza rozpoczyna się od miejsca cięcia i stopniowo obejmuje cały obwód, prowadząc do zamierania. Najczęściej objawy pojawiają się na kwiatach w okresie kwitnienia: na płatkach pojedyncze plamy, które w ciągu 2–3 dni obejmują całą tkankę. Przy wysokiej wilgotności na plamach tworzy się obfity, szary, pylący nalot zarodników; przy niskiej plamy nie rozszerzają się, tylko zasychają i wykruszają. Wewnątrz obumarłych tkanek czarne, twarde sklerocja o średnicy 1–15 mm.
- Fytoftoroza Phytophthora citrophthora — Na krzewach liściastych choroba rozwija się dłużej niż na iglakach i bylinach. U nasady pnia pojawiają się ciemnobrunatne plamy, zwykle po jednej jego stronie, rozszerzające się nieregularnie lub stożkowo ku górze; na plamach często bursztynowe krople cieczy. Po usunięciu kory u nasady widać brązową zgniliznę sięgającą nawet 20 cm nad podłoże i schodzącą na korzenie. Krzew zamiera stopniowo, zwykle pojedynczo w nasadzeniu.
Zagrożenia opisane dla gatunku — odmiana dziedziczy je po nim.
Szkodniki
- Kibitnik lilakowiaczek Gracillaria syringella — Motyl z rodziny kibitnikowatych, w metodyce wymieniony w skorowidzu szkodników i pokazany na fotografii 15B. Gąsienice wygryzają miękisz liścia w postaci min — jaśniejszych, przezroczystych, brązowiejących placków między skórkami; zaatakowane końce liści zwijają się i zasychają. Uszkodzenie estetyczne, ale przy dużym nasileniu szpeci cały krzew.
- Skorupik jabłoniowy Lepidosaphes ulmi — Tarcznik. Lilak jest wymieniony wprost wśród żywicieli (obok jabłoni, bukszpanu, irgi i runianki). Rodzaj uszkodzenia według metodyki: wzrost pędów zahamowany, z czasem pędy zamierają. Samica długości 1–2,5 mm ukryta pod twardą, muszelkowatą tarczką przylegającą do kory, barwą trudną do odróżnienia od kory.
- Wciornastek lipowiec Dendrothrips ornatus — Wciornastek pokładełkowy o dwóch podanych w metodyce żywicielach: ligustr pospolity i lilak pospolity. Objaw to srebrzenie górnej powierzchni liści. Osobniki dorosłe długości 1–2 mm, barwy od żółtej do czarnej, ze skrzydłami otoczonymi frędzlą włosków; larwy bezskrzydłe, białe lub żółte. Uszkodzone liście nie regenerują się do końca sezonu.
- Opuchlak lilakowiec Otiorhynchus rotundatus — Ryjkowiec wymieniony w skorowidzu szkodników metodyki i pokazany na fotografii 23C. Chrząszcze wygryzają zatokowe lub nieregularne dziury od brzegu liścia (tak metodyka opisuje uszkodzenia opuchlaków na krzewach liściastych), żerują głównie po zmroku. Groźniejsze są beznogie larwy, które żerują na korzeniach — roślina więdnie i zamiera mimo podlewania.
- Zwójka różóweczka Archips rosanus — Lilak wymieniony wprost wśród żywicieli. Gąsienice sprzędzają wzdłuż lub w poprzek pojedyncze liście albo kilka liści, tworząc ukrycie zwane gniazdem, i w nim żerują. Uszkodzenie estetyczne.
- Plusknia jagodziak Dolycoris baccarum — Pluskwiak wymieniony w metodyce z dwoma przykładowymi żywicielami: aster krzaczasty i lilak. Uszkodzenie: na najmłodszych liściach nekrotyczne plamy, a następnie dziury w miejscu obumarłej tkanki. Szkodnik wielożerny, na działce zwykle pojedynczy.
- Przebarwiacz lilakowy Tetraspinus lentus — Szpeciel wymieniony w skorowidzu polsko-łacińskich nazw szkodników metodyki, z odesłaniem do tabeli szpecieli, w której odpowiadającym mu rodzajem uszkodzenia jest przebarwianie liści. Metodyka nie opisuje jego biologii ani objawów na lilaku — rekord istnieje po to, żeby nazwa i sprawca nie zginęły przy weryfikacji eksperckiej.
Zagrożenia opisane dla gatunku — odmiana dziedziczy je po nim.
Dane o tej roślinie pochodzą z: e-katalogroslin.pl. Pełny wykaz z licencjami: źródła danych.