Pietruszka (korzeniowa i naciowa)
Petroselinum crispum warzywo
Co zrobić we wrześniu
- Podgryzione rośliny? Szukaj gąsienic rolnic
- Latem co tydzień oglądaj liście — septorioza
- Od sierpnia co 2 tygodnie oceniaj nać — alternarioza
- Od połowy sierpnia co 3–4 dni — mączniak prawdziwy i rzekomy
- Dwa miesiące przed zbiorem podlewaj głęboko Drugi okres największej potrzeby wody to intensywny przyrost korzeni, mniej więcej dwa miesiące przed zbiorem. Susza daje wtedy drobne i rozwidlone korzenie, a gwałtowne zmiany wilgotności — korzenie boczne na korzeniu głównym i pęknięcia.
- Tnij nać co około 4 tygodnie Pietruszka naciowa daje pierwszy zbiór mniej więcej 4 miesiące po siewie, a potem odrasta i można ją ciąć co ok. 30 dni, od końca czerwca do późnej jesieni. Nać jest nietrwała i bardzo wrażliwa na etylen — przy jabłkach i gruszkach szybko żółknie.
- Jesienią pilnuj nornic przy grządce i kopcu Nornik polny i karczownik żerują na pietruszce jesienią, w polu i w kopcach. Źródła wiążą masowe pojawy z długą, suchą i ciepłą jesienią oraz ze śnieżną zimą bez odwilży.
Wymagania
| Stanowisko | słońce |
|---|---|
| Wysokość | 20 cm–91 cm |
| Szerokość | 20 cm–30 cm |
| Kwitnienie | cze–lip |
| Kolor kwiatów | żółty, zielony |
| Gleba | żyzna, próchniczna, przepuszczalna · szacunek |
| Wilgotność | umiarkowanie wilgotna · szacunek |
| Odczyn | kwaśna, lekko kwaśna, obojętna |
| Mrozoodporność | mrozoodporna pod okryciem · strefa 6+ |
| Pokrój | bylina zielna |
Nasiona zawierają duże ilości apiolu i są trujące dla ludzi — nie stosuje się ich w kuchni ani leczniczo; liście i korzeń są jadalne.
Kalendarz zabiegów
| Styczeń |
|
|---|---|
| Luty |
|
| Marzec |
|
| Kwiecień |
|
| Maj |
|
| Czerwiec |
|
| Lipiec |
|
| Sierpień |
|
| Wrzesień |
|
| Październik |
|
| Listopad |
|
Zależne od pogody i obserwacji
- Okno pogodowe na zabieg
- Brodate, krzaczaste korzenie? Zbadaj glebę na nicienie
Choroby
- Septorioza liści pietruszki Septoria petroselini — Drobne, okrągłe, jasnobrązowe plamy o średnicy kilku milimetrów z wyraźną czerwonobrunatną obwódką. Z czasem plam przybywa, rosną i łączą się, liście żółkną i zamierają. Na plamach widać drobne, błyszczące, zagłębione w tkance czarne owocniki. Na ogonkach podobne plamy, lekko zapadnięte. Łatwo pomylić z chwościkiem pietruszki.
- Alternarioza pietruszki Alternaria alternata — Grzyb atakuje dolne, starzejące się liście. Od brzegów blaszki idą brązowoczarne plamy, które szybko rosną; tkanka wokół żółknie, liście więdną, brązowieją i zamierają. W wilgotnym powietrzu na plamach pojawia się czarny nalot zarodników. Na korzeniach w przechowaniu — ciemnobrązowe, powiększające się plamy.
- Mączniak prawdziwy baldaszkowatych Erysiphe heraclei — Pojedyncze białe plamy mączystego nalotu grzybni i zarodników po obu stronach liści i na ogonkach, najpierw na najmłodszych liściach. W krótkim czasie nalot pokrywa całą blaszkę; na nim mogą być widoczne drobne czarne owocniki. Najstarsze liście w gęstej dolnej części rozety żółkną, brązowieją i zamierają, rośliny mają zahamowany wzrost.
- Mączniak rzekomy pietruszki Plasmopara petroselini — Na górnej stronie liści białe, potem żółte, szybko rosnące plamy ograniczone nerwami; po spodniej stronie w miejscu plam obfity biały lub biało-szary nalot zarodnikowania. Chore liście stopniowo więdną i zamierają. Często na tej samej grządce występuje razem z mączniakiem prawdziwym.
- Zgorzel siewek Pythium spp., Fusarium spp., Alternaria spp., Rhizoctonia solani — Porażone nasiona nie kiełkują albo liścienie brązowieją i zamierają jeszcze pod ziemią; w rzędach widać pojedyncze puste miejsca albo całe place bez siewek. Wzeszłe siewki mają u nasady wodniste, miękkie przewężenie, przewracają się, brązowieją i zamierają, a ich korzenie brunatnieją.
- Rizoktonioza pietruszki Rhizoctonia solani (Thanatephorus cucumeris) — Na siewkach zgnilizna korzeni i podstawy pędu („czarna nóżka”). U starszych roślin od gnijących korzeni zamierają ogonki — liście od dołu więdną i żółkną. Przed zbiorem na części korzenia nad ziemią wodniste, brązowe, szybko rosnące plamy, czasem z jasnobrązową grzybnią. W przechowaniu drobne, płaskie sklerocja i brunatno-fioletowe zapadnięte plamy, zwykle od miejsca zranienia.
- Fuzarioza warzyw korzeniowych Fusarium spp. — Na siewkach i młodych roślinach zgnilizna korzeni i zahamowanie wzrostu, liście od dołu więdną i żółkną; pod rozetą brązowa zgnilizna obejmująca cały obwód. W przechowaniu soczewkowate plamy gnilne od nasady korzeni bocznych albo ran, które rozrastają się w sine, pękające podłużnie place; sucha zgnilizna przechodzi w mokrą, często gniją końce korzeni na 1–2 cm, walec osiowy brunatnieje. Czasem biała grzybnia z pomarańczowymi skupieniami zarodników.
- Zgnilizna twardzikowa Sclerotinia sclerotiorum — U nasady ogonków i na części korzenia nad ziemią wodniste, brązowe, szybko rosnące plamy. Wkrótce na nich i na ziemi pod rozetą pojawia się biała, zbita, watowata grzybnia z czarnymi, błyszczącymi sklerocjami wielkości 3–10 mm. Liście więdną, zamierają i opadają. Objawy zwykle pod koniec wegetacji i w przechowaniu.
- Szara pleśń Botryotinia fuckeliana (st. konidialne Botrytis cinerea) — Wodniste, szybko rosnące plamy na liściach, ogonkach i korzeniach, zwykle od miejsca zranienia. W wilgotnym powietrzu tkanka jest mazista i rozpada się, a na niej wyrasta obfity szary, pylący nalot zarodników; w suchym plamy zasychają. Na korzeniach w przechowaniu brązowe, rozszerzające się plamy z szarym nalotem, później drobne czarne sklerocja.
- Mokra zgnilizna korzeni Pectobacterium carotovorum subsp. carotovorum — Pod koniec wegetacji na części korzenia wystającej z ziemi wodniste, brązowe plamy; tkanka jest mazista i nieprzyjemnie pachnie. Zgnilizna przechodzi na ogonki — rozeta więdnie, brązowieje i zamiera. W przechowaniu maceracja wzdłuż korzenia od miejsca uszkodzenia; w sprzyjających warunkach cały korzeń zmienia się w miękką, śluzowatą papkę, a cuchnący zapach dają wtórnie bakterie saprofityczne.
Szkodniki
- Połyśnica marchwianka Chamaepsila rosae — Larwy pierwszego pokolenia żerują od wschodów i zjadają siewki prawie w całości; uszkodzony wierzchołek korzenia rozgałęzia się, a liście przebarwiają się na fioletowo i żółkną. Larwy drugiego pokolenia od końca lipca do września drążą pod skórką korzenia korytarze wypełnione odchodami; taki korzeń gnije i nie nadaje się do jedzenia ani przechowania. Larwy mogą żerować dalej w przechowalni.
- Mszyca wierzbowo-marchwiowa Cavariella aegopodii — Wysysa soki z najmłodszych liści — kędzierzawią się, żółkną, brązowieją i zasychają. Rośliny pokrywa spadź z grzybami sadzakowymi, wylinki i martwe mszyce. Przy dużej liczebności korzenie są słabo wykształcone. Przenosi wiele wirusów.
- Mszyca głogowo-marchwiana Dysaphis crataegi — Żeruje w koloniach u nasady naci i na szyjce korzeniowej; przy dużej liczebności tworzy „kożuch” na ziemi wokół roślin. Hamuje wzrost korzenia, nać przebarwia się i deformuje; spadź porasta czarny nalot grzybów sadzakowych.
- Golanica baldaszka Trioza apicalis — Dorosłe i larwy wysysają soki z liści; liście zwijają się i kędzierzawią, wzrost jest zahamowany. Najgroźniejsza dla młodych roślin w ciepłą, słoneczną i umiarkowanie wilgotną pogodę — może powodować masowe zamieranie siewek.
- Rolnice (gąsienice sówkowatych) Agrotis segetum, A. exclamationis, A. ipsilon, Xestia c-nigrum — Młodsze gąsienice żerują na liściach, starsze w dzień kryją się w ziemi, a nocą podcinają rośliny u nasady i wciągają liście do kryjówek. Wiosną jedna gąsienica niszczy kilka roślin, w zasiewach powstają łysiny. Latem, do pierwszych przymrozków, przegryzają korzenie na wylot albo wygryzają w nich nieregularne dziury.
- Drutowce (larwy sprężykowatych) Agriotes lineatus, A. sputator, A. obscurus, Selatosomus aeneus, Hemicrepidius niger — Larwy wygryzają w korzeniach dziury i korytarze zanieczyszczone odchodami; uszkodzone siewki i młode rośliny zasychają, a w rany wnikają bakterie i grzyby, więc korzeń gnije i nie nadaje się do przechowania. Szkody są znacznie większe na glebach wilgotnych.
- Pędraki Melolontha melolontha, M. hippocastani, Amphimallon solstitiale, Phyllopertha horticola — Podgryzają i dziurawią korzenie, niszczą siewki i młode rośliny, które więdną, żółkną i zasychają; przy masowym pojawie w uprawie powstają łysiny. Najbardziej żarłoczne są starsze larwy.
- Guzak północny Meloidogyne hapla — Nicień żyjący w korzeniach: tworzy kilkumilimetrowe wyrośla, z których wyrastają drobne korzenie boczne — korzeń robi się krzaczasty, rozwidlony, skrócony. Rośliny słabiej rosną, szybciej więdną w słońcu i suszy, na silnie zakażonych grządkach widać placowe skupiska karłowatych roślin i opóźnione wschody. Największe szkody na glebach piaszczystych i torfowych.
- Szpilecznik baldasznik Paratylenchus bukowinensis — Nicień żerujący z zewnątrz na korzeniach: ordzawienia i nekrozy, na korzeniach pierwszego rzędu kępki krótkich korzeni bocznych. Rośliny karłowacieją, liście są chlorotyczne; uszkodzone korzenie łatwiej porażają grzyby. Najsilniejsze szkody w suchej glebie i w latach z małą ilością opadów. Pietruszka i seler są na niego szczególnie wrażliwe.
- Gryzonie (nornik polny, karczownik, myszy) Microtus arvalis, Arvicola amphibius — Wygryzają korzenie jesienią, na grządce i w kopcach. Najwięcej szkód robi nornik polny na glebach lekkich i ciepłych; karczownik ziemnowodny migruje jesienią znad wód na gleby zwięzłe i wilgotne.
Dane o tej roślinie pochodzą z: Extension Gardener Plant Toolbox, Mrozoodporność wyprowadzona z zasięgu naturalnego (GBIF × CHELSA), TRY Plant Trait Database (wydanie 6.0), Wikipedia (angielska), Wikipedia (polska). Pełny wykaz z licencjami: źródła danych.