Pietruszka (korzeniowa i naciowa)

Petroselinum crispum warzywo

Co zrobić we wrześniu

Wymagania

Stanowisko słońce
Wysokość 20 cm–91 cm
Szerokość 20 cm–30 cm
Kwitnienie cze–lip
Kolor kwiatów żółty, zielony
Gleba żyzna, próchniczna, przepuszczalna · szacunek
Wilgotność umiarkowanie wilgotna · szacunek
Odczyn kwaśna, lekko kwaśna, obojętna
Mrozoodporność mrozoodporna pod okryciem · strefa 6+
Pokrój bylina zielna

Nasiona zawierają duże ilości apiolu i są trujące dla ludzi — nie stosuje się ich w kuchni ani leczniczo; liście i korzeń są jadalne.

Kalendarz zabiegów

Styczeń
  • Zimą sprawdź nasiona i zaplanuj grządkę Septorioza, alternarioza i zgorzel siewek przenoszą się na nasionach, a nasiona pietruszki szybko tracą zdolność kiełkowania. Najtańsze zabezpieczenie to zdrowe, świeże nasiona i miejsce po 4 latach przerwy — oba trzeba ogarnąć przed wiosną.
Luty
  • Zimą sprawdź nasiona i zaplanuj grządkę Septorioza, alternarioza i zgorzel siewek przenoszą się na nasionach, a nasiona pietruszki szybko tracą zdolność kiełkowania. Najtańsze zabezpieczenie to zdrowe, świeże nasiona i miejsce po 4 latach przerwy — oba trzeba ogarnąć przed wiosną.
Marzec
  • Zachowaj 4 lata przerwy po roślinach baldaszkowatych Wszystkie trzy dokumenty IO-PIB są tu zgodne: pietruszki nie sieje się po sobie ani po marchwi, selerze, pasternaku i innych baldaszkowatych częściej niż co 4 lata. Te rośliny dzielą choroby i szkodniki — połyśnicę marchwiankę, guzaka północnego, szpilecznika baldasznika — a krótsza przerwa wprost sprzyja nicieniom.
  • Spulchnij głęboko, wyrównaj i wysiej tego samego dnia Pietruszka rośnie w głąb, więc zbita warstwa i kamienie dają krótkie, beczkowate i rozwidlone korzenie. Metodyka zaleca głębokie spulchnienie jesienią i staranne wyrównanie wiosną, bo tylko na równej ziemi nasiona trafią na jednakową głębokość. Pietruszka źle znosi też brak powietrza w glebie — krótkie zalanie potrafi zabić rośliny, a te, które przeżyją, łatwiej łapią choroby.
  • Gleba ma już 8°C — przejrzyj ziemię przed siewem
  • Siej wcześnie, płytko i ze świeżych nasion Pietruszka kiełkuje 3–4 tygodnie, a odmiany późne potrzebują 180–200 dni do zbioru, dlatego sieje się ją tak wcześnie, jak pozwala ziemia. Wczesny siew ma też drugi skutek, który metodyka opisuje wprost: połyśnica składa jaja, gdy rośliny są już starsze, a wtedy jedna larwa niszczy 1–2 rośliny zamiast nawet 10 siewek. Nasiona kiełkują już w 2–3°C, a siewki znoszą przymrozek do −9°C.
  • Przykryj świeży siew włókniną na 2–4 tygodnie Okrycie przyspiesza wschody i wzrost, trzyma wilgoć w ziemi i nie pozwala jej zaskorupieć po ulewie — a skorupa potrafi zatrzymać słabe siewki pietruszki pod ziemią. Metodyka pietruszki wymienia też osłony z włókniny i siatki entomologicznej jako ochronę przed połyśnicą marchwianką, choć przykład podaje dla marchwi.
  • Od siewu do wschodów nie dopuść do przeschnięcia ziemi Źródła wskazują dwa okresy, w których pietruszka najgorzej znosi brak wody: od siewu do wschodów i intensywny przyrost korzeni. Przy suchej ziemi kiełkowanie jeszcze się wydłuża, wschody są nierówne, a chwasty zdążą zagłuszyć siewki.
Kwiecień
  • Zachowaj 4 lata przerwy po roślinach baldaszkowatych Wszystkie trzy dokumenty IO-PIB są tu zgodne: pietruszki nie sieje się po sobie ani po marchwi, selerze, pasternaku i innych baldaszkowatych częściej niż co 4 lata. Te rośliny dzielą choroby i szkodniki — połyśnicę marchwiankę, guzaka północnego, szpilecznika baldasznika — a krótsza przerwa wprost sprzyja nicieniom.
  • Spulchnij głęboko, wyrównaj i wysiej tego samego dnia Pietruszka rośnie w głąb, więc zbita warstwa i kamienie dają krótkie, beczkowate i rozwidlone korzenie. Metodyka zaleca głębokie spulchnienie jesienią i staranne wyrównanie wiosną, bo tylko na równej ziemi nasiona trafią na jednakową głębokość. Pietruszka źle znosi też brak powietrza w glebie — krótkie zalanie potrafi zabić rośliny, a te, które przeżyją, łatwiej łapią choroby.
  • Gleba ma już 8°C — przejrzyj ziemię przed siewem
  • Siej wcześnie, płytko i ze świeżych nasion Pietruszka kiełkuje 3–4 tygodnie, a odmiany późne potrzebują 180–200 dni do zbioru, dlatego sieje się ją tak wcześnie, jak pozwala ziemia. Wczesny siew ma też drugi skutek, który metodyka opisuje wprost: połyśnica składa jaja, gdy rośliny są już starsze, a wtedy jedna larwa niszczy 1–2 rośliny zamiast nawet 10 siewek. Nasiona kiełkują już w 2–3°C, a siewki znoszą przymrozek do −9°C.
  • Przykryj świeży siew włókniną na 2–4 tygodnie Okrycie przyspiesza wschody i wzrost, trzyma wilgoć w ziemi i nie pozwala jej zaskorupieć po ulewie — a skorupa potrafi zatrzymać słabe siewki pietruszki pod ziemią. Metodyka pietruszki wymienia też osłony z włókniny i siatki entomologicznej jako ochronę przed połyśnicą marchwianką, choć przykład podaje dla marchwi.
  • Od siewu do wschodów nie dopuść do przeschnięcia ziemi Źródła wskazują dwa okresy, w których pietruszka najgorzej znosi brak wody: od siewu do wschodów i intensywny przyrost korzeni. Przy suchej ziemi kiełkowanie jeszcze się wydłuża, wschody są nierówne, a chwasty zdążą zagłuszyć siewki.
  • Co tydzień obejrzyj wschody — zgorzel siewek
  • Pielenie od wschodów do zakrycia międzyrzędzi Pietruszka długo wschodzi, wolno rośnie i na początku słabo zakrywa ziemię, więc przegrywa z chwastami, które wschodzą przed nią. Metodyka definiuje dla niej okres, w którym grządka musi być czysta: od wschodów do chwili, gdy liście zakryją międzyrzędzia, czyli mniej więcej przez pierwszą 1/3 wegetacji. Kwitnące chwasty karmią nektarem połyśnicę i motyle rolnic.
Maj
  • Gleba ma już 8°C — przejrzyj ziemię przed siewem
  • Siej wcześnie, płytko i ze świeżych nasion Pietruszka kiełkuje 3–4 tygodnie, a odmiany późne potrzebują 180–200 dni do zbioru, dlatego sieje się ją tak wcześnie, jak pozwala ziemia. Wczesny siew ma też drugi skutek, który metodyka opisuje wprost: połyśnica składa jaja, gdy rośliny są już starsze, a wtedy jedna larwa niszczy 1–2 rośliny zamiast nawet 10 siewek. Nasiona kiełkują już w 2–3°C, a siewki znoszą przymrozek do −9°C.
  • Przykryj świeży siew włókniną na 2–4 tygodnie Okrycie przyspiesza wschody i wzrost, trzyma wilgoć w ziemi i nie pozwala jej zaskorupieć po ulewie — a skorupa potrafi zatrzymać słabe siewki pietruszki pod ziemią. Metodyka pietruszki wymienia też osłony z włókniny i siatki entomologicznej jako ochronę przed połyśnicą marchwianką, choć przykład podaje dla marchwi.
  • Od siewu do wschodów nie dopuść do przeschnięcia ziemi Źródła wskazują dwa okresy, w których pietruszka najgorzej znosi brak wody: od siewu do wschodów i intensywny przyrost korzeni. Przy suchej ziemi kiełkowanie jeszcze się wydłuża, wschody są nierówne, a chwasty zdążą zagłuszyć siewki.
  • Co tydzień obejrzyj wschody — zgorzel siewek
  • Pielenie od wschodów do zakrycia międzyrzędzi Pietruszka długo wschodzi, wolno rośnie i na początku słabo zakrywa ziemię, więc przegrywa z chwastami, które wschodzą przed nią. Metodyka definiuje dla niej okres, w którym grządka musi być czysta: od wschodów do chwili, gdy liście zakryją międzyrzędzia, czyli mniej więcej przez pierwszą 1/3 wegetacji. Kwitnące chwasty karmią nektarem połyśnicę i motyle rolnic.
  • Druga dawka azotu — najpóźniej do połowy lipca Pietruszka ma średnie wymagania pokarmowe. Nadmiar azotu daje duże liście i słaby korzeń, a miękką, soczystą tkankę chętniej atakują mszyce; niedobór azotu pod koniec uprawy sprzyja z kolei pękaniu korzeni. Metodyka dzieli azot i wyznacza twardy termin ostatniej dawki: połowa lipca.
  • W maju przeglądaj brzegi liści — golanica baldaszka
  • Żółte tablice na połyśnicę — od połowy maja
  • Co tydzień zajrzyj u nasady liści — mszyce
  • Podgryzione rośliny? Szukaj gąsienic rolnic
Czerwiec
  • Od siewu do wschodów nie dopuść do przeschnięcia ziemi Źródła wskazują dwa okresy, w których pietruszka najgorzej znosi brak wody: od siewu do wschodów i intensywny przyrost korzeni. Przy suchej ziemi kiełkowanie jeszcze się wydłuża, wschody są nierówne, a chwasty zdążą zagłuszyć siewki.
  • Co tydzień obejrzyj wschody — zgorzel siewek
  • Pielenie od wschodów do zakrycia międzyrzędzi Pietruszka długo wschodzi, wolno rośnie i na początku słabo zakrywa ziemię, więc przegrywa z chwastami, które wschodzą przed nią. Metodyka definiuje dla niej okres, w którym grządka musi być czysta: od wschodów do chwili, gdy liście zakryją międzyrzędzia, czyli mniej więcej przez pierwszą 1/3 wegetacji. Kwitnące chwasty karmią nektarem połyśnicę i motyle rolnic.
  • Druga dawka azotu — najpóźniej do połowy lipca Pietruszka ma średnie wymagania pokarmowe. Nadmiar azotu daje duże liście i słaby korzeń, a miękką, soczystą tkankę chętniej atakują mszyce; niedobór azotu pod koniec uprawy sprzyja z kolei pękaniu korzeni. Metodyka dzieli azot i wyznacza twardy termin ostatniej dawki: połowa lipca.
  • W maju przeglądaj brzegi liści — golanica baldaszka
  • Żółte tablice na połyśnicę — od połowy maja
  • Co tydzień zajrzyj u nasady liści — mszyce
  • Podgryzione rośliny? Szukaj gąsienic rolnic
  • Tnij nać co około 4 tygodnie Pietruszka naciowa daje pierwszy zbiór mniej więcej 4 miesiące po siewie, a potem odrasta i można ją ciąć co ok. 30 dni, od końca czerwca do późnej jesieni. Nać jest nietrwała i bardzo wrażliwa na etylen — przy jabłkach i gruszkach szybko żółknie.
Lipiec
  • Pielenie od wschodów do zakrycia międzyrzędzi Pietruszka długo wschodzi, wolno rośnie i na początku słabo zakrywa ziemię, więc przegrywa z chwastami, które wschodzą przed nią. Metodyka definiuje dla niej okres, w którym grządka musi być czysta: od wschodów do chwili, gdy liście zakryją międzyrzędzia, czyli mniej więcej przez pierwszą 1/3 wegetacji. Kwitnące chwasty karmią nektarem połyśnicę i motyle rolnic.
  • Druga dawka azotu — najpóźniej do połowy lipca Pietruszka ma średnie wymagania pokarmowe. Nadmiar azotu daje duże liście i słaby korzeń, a miękką, soczystą tkankę chętniej atakują mszyce; niedobór azotu pod koniec uprawy sprzyja z kolei pękaniu korzeni. Metodyka dzieli azot i wyznacza twardy termin ostatniej dawki: połowa lipca.
  • W maju przeglądaj brzegi liści — golanica baldaszka
  • Żółte tablice na połyśnicę — od połowy maja
  • Co tydzień zajrzyj u nasady liści — mszyce
  • Podgryzione rośliny? Szukaj gąsienic rolnic
  • Latem co tydzień oglądaj liście — septorioza
  • Tnij nać co około 4 tygodnie Pietruszka naciowa daje pierwszy zbiór mniej więcej 4 miesiące po siewie, a potem odrasta i można ją ciąć co ok. 30 dni, od końca czerwca do późnej jesieni. Nać jest nietrwała i bardzo wrażliwa na etylen — przy jabłkach i gruszkach szybko żółknie.
Sierpień
  • Żółte tablice na połyśnicę — od połowy maja
  • Co tydzień zajrzyj u nasady liści — mszyce
  • Podgryzione rośliny? Szukaj gąsienic rolnic
  • Latem co tydzień oglądaj liście — septorioza
  • Od sierpnia co 2 tygodnie oceniaj nać — alternarioza
  • Od połowy sierpnia co 3–4 dni — mączniak prawdziwy i rzekomy
  • Dwa miesiące przed zbiorem podlewaj głęboko Drugi okres największej potrzeby wody to intensywny przyrost korzeni, mniej więcej dwa miesiące przed zbiorem. Susza daje wtedy drobne i rozwidlone korzenie, a gwałtowne zmiany wilgotności — korzenie boczne na korzeniu głównym i pęknięcia.
  • Tnij nać co około 4 tygodnie Pietruszka naciowa daje pierwszy zbiór mniej więcej 4 miesiące po siewie, a potem odrasta i można ją ciąć co ok. 30 dni, od końca czerwca do późnej jesieni. Nać jest nietrwała i bardzo wrażliwa na etylen — przy jabłkach i gruszkach szybko żółknie.
Wrzesień
  • Podgryzione rośliny? Szukaj gąsienic rolnic
  • Latem co tydzień oglądaj liście — septorioza
  • Od sierpnia co 2 tygodnie oceniaj nać — alternarioza
  • Od połowy sierpnia co 3–4 dni — mączniak prawdziwy i rzekomy
  • Dwa miesiące przed zbiorem podlewaj głęboko Drugi okres największej potrzeby wody to intensywny przyrost korzeni, mniej więcej dwa miesiące przed zbiorem. Susza daje wtedy drobne i rozwidlone korzenie, a gwałtowne zmiany wilgotności — korzenie boczne na korzeniu głównym i pęknięcia.
  • Tnij nać co około 4 tygodnie Pietruszka naciowa daje pierwszy zbiór mniej więcej 4 miesiące po siewie, a potem odrasta i można ją ciąć co ok. 30 dni, od końca czerwca do późnej jesieni. Nać jest nietrwała i bardzo wrażliwa na etylen — przy jabłkach i gruszkach szybko żółknie.
  • Jesienią pilnuj nornic przy grządce i kopcu Nornik polny i karczownik żerują na pietruszce jesienią, w polu i w kopcach. Źródła wiążą masowe pojawy z długą, suchą i ciepłą jesienią oraz ze śnieżną zimą bez odwilży.
Październik
  • Latem co tydzień oglądaj liście — septorioza
  • Od sierpnia co 2 tygodnie oceniaj nać — alternarioza
  • Od połowy sierpnia co 3–4 dni — mączniak prawdziwy i rzekomy
  • Tnij nać co około 4 tygodnie Pietruszka naciowa daje pierwszy zbiór mniej więcej 4 miesiące po siewie, a potem odrasta i można ją ciąć co ok. 30 dni, od końca czerwca do późnej jesieni. Nać jest nietrwała i bardzo wrażliwa na etylen — przy jabłkach i gruszkach szybko żółknie.
  • Wykop korzenie w drugiej połowie października, przy suchej pogodzie Pietruszka lepiej znosi chłód niż marchew i seler, więc zbiera się ją później. Nie wolno jednak zwlekać z korzeniami na przechowanie: mokra zgnilizna, rizoktonioza i fuzarioza wchodzą przez rany i wilgoć, a do zakażeń dochodzi najczęściej przy zbiorze w deszczu i przy obcinaniu naci.
  • Pietruszka zostaje w gruncie? Obsyp ją ziemią Dobrze wykształcone korzenie odmian późnych mniej boją się mrozu i w łagodne, śnieżne zimy mogą przezimować w polu pod śniegiem albo liśćmi — wtedy zbiera się je wiosną. Na przezimowanie w gruncie przeznacza się też pietruszkę naciową z siewu lipcowego.
  • W przechowaniu przeglądaj korzenie co tydzień Pietruszka przechowuje się gorzej niż marchew, bo łatwiej gnije. Szara pleśń, zgnilizna twardzikowa, mokra zgnilizna i fuzarioza (zgnilizny kopcowe) rozwijają się w przechowaniu, a kontakt zdrowych korzeni z chorymi szybko roznosi chorobę.
  • Po zbiorze uprzątnij nać i przekop głęboko Na resztkach pietruszki zimują sprawcy alternariozy, septoriozy, mączniaków i zgnilizny twardzikowej, a głęboka orka niszczy znaczną część pędraków, drutowców, gąsienic rolnic i bobówek połyśnicy. Sklerocja zgnilizny twardzikowej trzeba przykryć ziemią głębiej niż na 25 cm.
  • Jesienią pilnuj nornic przy grządce i kopcu Nornik polny i karczownik żerują na pietruszce jesienią, w polu i w kopcach. Źródła wiążą masowe pojawy z długą, suchą i ciepłą jesienią oraz ze śnieżną zimą bez odwilży.
Listopad
  • Latem co tydzień oglądaj liście — septorioza
  • Od sierpnia co 2 tygodnie oceniaj nać — alternarioza
  • Wykop korzenie w drugiej połowie października, przy suchej pogodzie Pietruszka lepiej znosi chłód niż marchew i seler, więc zbiera się ją później. Nie wolno jednak zwlekać z korzeniami na przechowanie: mokra zgnilizna, rizoktonioza i fuzarioza wchodzą przez rany i wilgoć, a do zakażeń dochodzi najczęściej przy zbiorze w deszczu i przy obcinaniu naci.
  • Pietruszka zostaje w gruncie? Obsyp ją ziemią Dobrze wykształcone korzenie odmian późnych mniej boją się mrozu i w łagodne, śnieżne zimy mogą przezimować w polu pod śniegiem albo liśćmi — wtedy zbiera się je wiosną. Na przezimowanie w gruncie przeznacza się też pietruszkę naciową z siewu lipcowego.
  • W przechowaniu przeglądaj korzenie co tydzień Pietruszka przechowuje się gorzej niż marchew, bo łatwiej gnije. Szara pleśń, zgnilizna twardzikowa, mokra zgnilizna i fuzarioza (zgnilizny kopcowe) rozwijają się w przechowaniu, a kontakt zdrowych korzeni z chorymi szybko roznosi chorobę.
  • Po zbiorze uprzątnij nać i przekop głęboko Na resztkach pietruszki zimują sprawcy alternariozy, septoriozy, mączniaków i zgnilizny twardzikowej, a głęboka orka niszczy znaczną część pędraków, drutowców, gąsienic rolnic i bobówek połyśnicy. Sklerocja zgnilizny twardzikowej trzeba przykryć ziemią głębiej niż na 25 cm.
  • Jesienią pilnuj nornic przy grządce i kopcu Nornik polny i karczownik żerują na pietruszce jesienią, w polu i w kopcach. Źródła wiążą masowe pojawy z długą, suchą i ciepłą jesienią oraz ze śnieżną zimą bez odwilży.

Zależne od pogody i obserwacji

Choroby

Szkodniki

Dane o tej roślinie pochodzą z: Extension Gardener Plant Toolbox, Mrozoodporność wyprowadzona z zasięgu naturalnego (GBIF × CHELSA), TRY Plant Trait Database (wydanie 6.0), Wikipedia (angielska), Wikipedia (polska). Pełny wykaz z licencjami: źródła danych.