Zawilec narcyzowaty

Anemone narcissiflora bylina

Co zrobić we wrześniu

Odchwaszczaj ręcznie — motyka między zawilcami robi więcej szkody PODR zalicza regularne odchwaszczanie do najważniejszych zabiegów przy bylinach. Metodyka podaje powód, który wykracza poza estetykę: chwasty „mogą być źródłem infekcji wielu patogenów i szkodników”, a przy septoriozie i szarej pleśni zaleca wprost unikanie zachwaszczenia, bo podnosi ono wilgotność wokół roślin. Metodyka dodaje jeszcze jedno: szkodniki glebowe występują najliczniej przy dużym zachwaszczeniu, szczególnie perzem.
Przed założeniem rabaty sprawdź, co siedzi w ziemi
Od kwietnia raz w tygodniu obejrzyj zawilce z bliska
Czarne plamy między nerwami liści — szukaj węgorka chryzantemowca
Plamy na liściach: odróżnij rdzę od septoriozy
Parno i mglisto w czasie kwitnienia — sprawdź kwiaty na szarą pleśń

Pielęgnacja

Siew Wysiew przed zimą, na mróz w lut–mar
Nawożenie Nawóz organiczny / kompost (mar–kwi)
Zimowla Mrozoodporna — okrycia nie wymaga
Podlewanie Umiarkowane

Zalecenia dla gatunku — przy konkretnej odmianie mogą się różnić.

Wymagania

Stanowisko	słońce
Wysokość	20 cm–50 cm
Kwitnienie	maj–lip
Odczyn	obojętna
Pokrój	bylina zielna

Kalendarz zabiegów

Zabiegi opisane dla rodzaju — wybrane te, które dotyczą także tego gatunku i odmiany.

Marzec	Przedwiośnie: zetnij to, co zostało z zeszłego roku Jeżeli zeszłoroczne pędy zawilca japońskiego zostały na rabacie przez zimę (a jest po temu dobry powód — chronią kępę), to teraz trzeba je usunąć, zanim wyjdą nowe liście. PZD w poradach marcowych: „Przycinamy byliny, usuwając z nich suche liście i pędy”, a w liście prac przedwiosennych jeszcze wyraźniej: „Mocno (nisko przy ziemi) przycinamy byliny, jeśli nie zrobiliśmy tego zabiegu jesienią”. Poza porządkiem chodzi o zdrowie: na resztkach roślinnych zimują sprawcy septoriozy (metodyka: „zimują piknidia i zarodniki na resztkach roślin w podłożu”) i szarej pleśni. Zdejmij zimowe okrycie — ale trzymaj je pod ręką Okrycie zdjęte za późno jest równie kosztowne, co założone za późno: pod włókniną i stroiszem w marcowym słońcu robi się ciepło i wilgotno, młode pędy się wyciągają, a rośliny zaparzają. PZD wyznacza moment: „Kiedy zaczyna robić się cieplej i prognozy nie zapowiadają już mrozów, możemy powoli zdejmować zimowe okrycia z roślin”. Druga część zalecenia jest równie ważna: „Wraz ze wzrostem temperatur rozgarniamy kopczyki usypane wokół bylin i róż oraz zdejmujemy osłony z roślin. Pamiętajmy jednak, aby mieć je stale w pogotowiu by ponownie okryć rośliny w razie ewentualnych mrozów”. Rozmnażaj z brzegu kępy — całej nie ruszaj
Kwiecień	Ściółka pod zawilcami robi za wilgoć i za odchwaszczanie naraz Zawilce chcą gleby stale lekko wilgotnej i próchnicznej, a ściółka utrzymuje jedno i buduje drugie. PZD zaleca wprost, żeby „ziemię wokół roślin wyściółkować kilkucentymetrową warstwą kory lub drewnianych zrębków”. Metodyka dokłada argument ochroniarski: kompostowana kora sosnowa nie tylko poprawia właściwości fizyko-chemiczne gleby, ale jest „doskonałym komponentem ograniczającym rozwój patogenów w glebie i zabezpieczającym rośliny przed infekcją przez grzyby glebowe”. Trzeci zysk jest praktyczny: metodyka wskazuje ściółkowanie jako metodę, która w połączeniu z ręcznym odchwaszczaniem wystarcza i pozwala zrezygnować z chemii przeciw chwastom. Kompost wiosną — i uwaga na azot Zawilce nie są roślinami żarłocznymi i najlepiej reagują na próchnicę, a nie na nawóz mineralny. PZD zalicza wzbogacanie gleby kompostem do prac marcowych na rabatach. Metodyka podaje jednak dwa twarde ograniczenia dla azotu i oba dotyczą wprost chorób tego gatunku: nadmiar azotu daje „bujny rozwój liści, słabe kwitnienie; tkanki wiotkie podatne na patogeny i szkodniki”, a „zbyt obfite nawożenie nawozami azotowymi przy niedoborze fosforu jest przyczyną występowania w dużym nasileniu patogenów bezwzględnych (mączniaki prawdziwe, rdze), zaś nawozy fosforowe i potasowe ograniczają występowanie tych chorób”. Mączniak prawdziwy i dwie rdze to trzy z sześciu chorób zawilca w metodyce. Przedwiośnie: zetnij to, co zostało z zeszłego roku Jeżeli zeszłoroczne pędy zawilca japońskiego zostały na rabacie przez zimę (a jest po temu dobry powód — chronią kępę), to teraz trzeba je usunąć, zanim wyjdą nowe liście. PZD w poradach marcowych: „Przycinamy byliny, usuwając z nich suche liście i pędy”, a w liście prac przedwiosennych jeszcze wyraźniej: „Mocno (nisko przy ziemi) przycinamy byliny, jeśli nie zrobiliśmy tego zabiegu jesienią”. Poza porządkiem chodzi o zdrowie: na resztkach roślinnych zimują sprawcy septoriozy (metodyka: „zimują piknidia i zarodniki na resztkach roślin w podłożu”) i szarej pleśni. Zdejmij zimowe okrycie — ale trzymaj je pod ręką Okrycie zdjęte za późno jest równie kosztowne, co założone za późno: pod włókniną i stroiszem w marcowym słońcu robi się ciepło i wilgotno, młode pędy się wyciągają, a rośliny zaparzają. PZD wyznacza moment: „Kiedy zaczyna robić się cieplej i prognozy nie zapowiadają już mrozów, możemy powoli zdejmować zimowe okrycia z roślin”. Druga część zalecenia jest równie ważna: „Wraz ze wzrostem temperatur rozgarniamy kopczyki usypane wokół bylin i róż oraz zdejmujemy osłony z roślin. Pamiętajmy jednak, aby mieć je stale w pogotowiu by ponownie okryć rośliny w razie ewentualnych mrozów”. Nawrót mrozu wiosną — przykryj to, co już wyszło Odchwaszczaj ręcznie — motyka między zawilcami robi więcej szkody PODR zalicza regularne odchwaszczanie do najważniejszych zabiegów przy bylinach. Metodyka podaje powód, który wykracza poza estetykę: chwasty „mogą być źródłem infekcji wielu patogenów i szkodników”, a przy septoriozie i szarej pleśni zaleca wprost unikanie zachwaszczenia, bo podnosi ono wilgotność wokół roślin. Metodyka dodaje jeszcze jedno: szkodniki glebowe występują najliczniej przy dużym zachwaszczeniu, szczególnie perzem. Rozmnażaj z brzegu kępy — całej nie ruszaj Od kwietnia raz w tygodniu obejrzyj zawilce z bliska Po deszczu sprawdź, czy ślimaki nie wyjadają młodych liści
Maj	Ściółka pod zawilcami robi za wilgoć i za odchwaszczanie naraz Zawilce chcą gleby stale lekko wilgotnej i próchnicznej, a ściółka utrzymuje jedno i buduje drugie. PZD zaleca wprost, żeby „ziemię wokół roślin wyściółkować kilkucentymetrową warstwą kory lub drewnianych zrębków”. Metodyka dokłada argument ochroniarski: kompostowana kora sosnowa nie tylko poprawia właściwości fizyko-chemiczne gleby, ale jest „doskonałym komponentem ograniczającym rozwój patogenów w glebie i zabezpieczającym rośliny przed infekcją przez grzyby glebowe”. Trzeci zysk jest praktyczny: metodyka wskazuje ściółkowanie jako metodę, która w połączeniu z ręcznym odchwaszczaniem wystarcza i pozwala zrezygnować z chemii przeciw chwastom. Kompost wiosną — i uwaga na azot Zawilce nie są roślinami żarłocznymi i najlepiej reagują na próchnicę, a nie na nawóz mineralny. PZD zalicza wzbogacanie gleby kompostem do prac marcowych na rabatach. Metodyka podaje jednak dwa twarde ograniczenia dla azotu i oba dotyczą wprost chorób tego gatunku: nadmiar azotu daje „bujny rozwój liści, słabe kwitnienie; tkanki wiotkie podatne na patogeny i szkodniki”, a „zbyt obfite nawożenie nawozami azotowymi przy niedoborze fosforu jest przyczyną występowania w dużym nasileniu patogenów bezwzględnych (mączniaki prawdziwe, rdze), zaś nawozy fosforowe i potasowe ograniczają występowanie tych chorób”. Mączniak prawdziwy i dwie rdze to trzy z sześciu chorób zawilca w metodyce. Nawrót mrozu wiosną — przykryj to, co już wyszło Odchwaszczaj ręcznie — motyka między zawilcami robi więcej szkody PODR zalicza regularne odchwaszczanie do najważniejszych zabiegów przy bylinach. Metodyka podaje powód, który wykracza poza estetykę: chwasty „mogą być źródłem infekcji wielu patogenów i szkodników”, a przy septoriozie i szarej pleśni zaleca wprost unikanie zachwaszczenia, bo podnosi ono wilgotność wokół roślin. Metodyka dodaje jeszcze jedno: szkodniki glebowe występują najliczniej przy dużym zachwaszczeniu, szczególnie perzem. Od kwietnia raz w tygodniu obejrzyj zawilce z bliska Czarne plamy między nerwami liści — szukaj węgorka chryzantemowca Plamy na liściach: odróżnij rdzę od septoriozy Po deszczu sprawdź, czy ślimaki nie wyjadają młodych liści
Czerwiec	Odchwaszczaj ręcznie — motyka między zawilcami robi więcej szkody PODR zalicza regularne odchwaszczanie do najważniejszych zabiegów przy bylinach. Metodyka podaje powód, który wykracza poza estetykę: chwasty „mogą być źródłem infekcji wielu patogenów i szkodników”, a przy septoriozie i szarej pleśni zaleca wprost unikanie zachwaszczenia, bo podnosi ono wilgotność wokół roślin. Metodyka dodaje jeszcze jedno: szkodniki glebowe występują najliczniej przy dużym zachwaszczeniu, szczególnie perzem. Od kwietnia raz w tygodniu obejrzyj zawilce z bliska Czarne plamy między nerwami liści — szukaj węgorka chryzantemowca Plamy na liściach: odróżnij rdzę od septoriozy
Lipiec	Odchwaszczaj ręcznie — motyka między zawilcami robi więcej szkody PODR zalicza regularne odchwaszczanie do najważniejszych zabiegów przy bylinach. Metodyka podaje powód, który wykracza poza estetykę: chwasty „mogą być źródłem infekcji wielu patogenów i szkodników”, a przy septoriozie i szarej pleśni zaleca wprost unikanie zachwaszczenia, bo podnosi ono wilgotność wokół roślin. Metodyka dodaje jeszcze jedno: szkodniki glebowe występują najliczniej przy dużym zachwaszczeniu, szczególnie perzem. Od kwietnia raz w tygodniu obejrzyj zawilce z bliska Czarne plamy między nerwami liści — szukaj węgorka chryzantemowca Plamy na liściach: odróżnij rdzę od septoriozy
Sierpień	Odchwaszczaj ręcznie — motyka między zawilcami robi więcej szkody PODR zalicza regularne odchwaszczanie do najważniejszych zabiegów przy bylinach. Metodyka podaje powód, który wykracza poza estetykę: chwasty „mogą być źródłem infekcji wielu patogenów i szkodników”, a przy septoriozie i szarej pleśni zaleca wprost unikanie zachwaszczenia, bo podnosi ono wilgotność wokół roślin. Metodyka dodaje jeszcze jedno: szkodniki glebowe występują najliczniej przy dużym zachwaszczeniu, szczególnie perzem. Od kwietnia raz w tygodniu obejrzyj zawilce z bliska Czarne plamy między nerwami liści — szukaj węgorka chryzantemowca Plamy na liściach: odróżnij rdzę od septoriozy Parno i mglisto w czasie kwitnienia — sprawdź kwiaty na szarą pleśń
Wrzesień	Odchwaszczaj ręcznie — motyka między zawilcami robi więcej szkody PODR zalicza regularne odchwaszczanie do najważniejszych zabiegów przy bylinach. Metodyka podaje powód, który wykracza poza estetykę: chwasty „mogą być źródłem infekcji wielu patogenów i szkodników”, a przy septoriozie i szarej pleśni zaleca wprost unikanie zachwaszczenia, bo podnosi ono wilgotność wokół roślin. Metodyka dodaje jeszcze jedno: szkodniki glebowe występują najliczniej przy dużym zachwaszczeniu, szczególnie perzem. Przed założeniem rabaty sprawdź, co siedzi w ziemi Od kwietnia raz w tygodniu obejrzyj zawilce z bliska Czarne plamy między nerwami liści — szukaj węgorka chryzantemowca Plamy na liściach: odróżnij rdzę od septoriozy Parno i mglisto w czasie kwitnienia — sprawdź kwiaty na szarą pleśń
Październik	Jesienią zetnij zaschnięte pędy — albo zostaw je do wiosny PODR wymienia ścinanie zeschniętych pędów po okresie wegetacji wśród podstawowych zabiegów przy bylinach, a PZD zalicza to do prac listopadowych: „Przycinamy uschnięte części bylin na rabatach […] Pozostawiamy tylko te gatunki, które będą ładnie wyglądały zimą”. Przy zawilcu japońskim wybór jest realny: zeszłoroczne pędy zostawione na zimę stanowią dodatkową osłonę kępy, a ścięcie ich do samej ziemi tuż przed mrozami odsłania szyjkę. Argumentem po drugiej stronie jest higiena — na resztkach zimują sprawcy septoriozy i szarej pleśni. Pierwsza zima zawilca japońskiego — okryj młode kępy Najbardziej narażona jest roślina, która nie zdążyła się zakorzenić: PODR pisze wprost, że byliny zakupione i posadzone późną jesienią „trzeba koniecznie zabezpieczyć przed mrozem”. PZD podaje sposób i moment: „Gatunki bylin wrażliwych na mrozy osłaniamy warstwą ściółki, słomą, agrowłókniną lub stroiszem z gałązek drzew iglastych, jeśli ujemna temperatura utrzymuje się przez kilka dni” oraz — o właściwym terminie — „Nie okrywamy roślin zbyt wcześnie, kiedy zdarzają się jeszcze ciepłe dni; najlepiej rozpocząć osłanianie po pierwszych, jesiennych przymrozkach, tak by rośliny się nie zaparzały”. UWAGA: żadne ze źródeł nie wymienia zawilca z nazwy wśród bylin wymagających okrycia — przypisanie mu tej potrzeby w pierwszą zimę jest interpolacją. Zbierz opadłe liście z rabaty — na nich zimują sprawcy plamistości Metodyka zaleca to niezależnie od gatunku: „jesienią wskazane jest zbieranie opadłych liści i ich spalenie, aby nie dopuścić do przezimowania wielu grzybów chorobotwórczych i szkodników”, a przy septoriozie mówi wprost, że „zimują piknidia i zarodniki na resztkach roślin w podłożu” i że „opadłe liście z roślin należy zbierać i palić”. Przy rdzy powtarza to samo. Zawilce rosną najczęściej pod drzewami, więc liści na ich rabacie jest więcej niż gdziekolwiek indziej na działce. Przed założeniem rabaty sprawdź, co siedzi w ziemi Czarne plamy między nerwami liści — szukaj węgorka chryzantemowca Plamy na liściach: odróżnij rdzę od septoriozy Parno i mglisto w czasie kwitnienia — sprawdź kwiaty na szarą pleśń
Listopad	Jesienią zetnij zaschnięte pędy — albo zostaw je do wiosny PODR wymienia ścinanie zeschniętych pędów po okresie wegetacji wśród podstawowych zabiegów przy bylinach, a PZD zalicza to do prac listopadowych: „Przycinamy uschnięte części bylin na rabatach […] Pozostawiamy tylko te gatunki, które będą ładnie wyglądały zimą”. Przy zawilcu japońskim wybór jest realny: zeszłoroczne pędy zostawione na zimę stanowią dodatkową osłonę kępy, a ścięcie ich do samej ziemi tuż przed mrozami odsłania szyjkę. Argumentem po drugiej stronie jest higiena — na resztkach zimują sprawcy septoriozy i szarej pleśni. Pierwsza zima zawilca japońskiego — okryj młode kępy Najbardziej narażona jest roślina, która nie zdążyła się zakorzenić: PODR pisze wprost, że byliny zakupione i posadzone późną jesienią „trzeba koniecznie zabezpieczyć przed mrozem”. PZD podaje sposób i moment: „Gatunki bylin wrażliwych na mrozy osłaniamy warstwą ściółki, słomą, agrowłókniną lub stroiszem z gałązek drzew iglastych, jeśli ujemna temperatura utrzymuje się przez kilka dni” oraz — o właściwym terminie — „Nie okrywamy roślin zbyt wcześnie, kiedy zdarzają się jeszcze ciepłe dni; najlepiej rozpocząć osłanianie po pierwszych, jesiennych przymrozkach, tak by rośliny się nie zaparzały”. UWAGA: żadne ze źródeł nie wymienia zawilca z nazwy wśród bylin wymagających okrycia — przypisanie mu tej potrzeby w pierwszą zimę jest interpolacją. Zbierz opadłe liście z rabaty — na nich zimują sprawcy plamistości Metodyka zaleca to niezależnie od gatunku: „jesienią wskazane jest zbieranie opadłych liści i ich spalenie, aby nie dopuścić do przezimowania wielu grzybów chorobotwórczych i szkodników”, a przy septoriozie mówi wprost, że „zimują piknidia i zarodniki na resztkach roślin w podłożu” i że „opadłe liście z roślin należy zbierać i palić”. Przy rdzy powtarza to samo. Zawilce rosną najczęściej pod drzewami, więc liści na ich rabacie jest więcej niż gdziekolwiek indziej na działce. Przed założeniem rabaty sprawdź, co siedzi w ziemi Czarne plamy między nerwami liści — szukaj węgorka chryzantemowca Plamy na liściach: odróżnij rdzę od septoriozy

Zależne od pogody i obserwacji

Susza w sezonie: podlej zawilce pod korzeń, rano Zawilec japoński kwitnie w drugiej połowie lata i we wrześniu — czyli dokładnie wtedy, gdy gleba na działce jest najbardziej wyczerpana. Przesuszenie w czasie zawiązywania pąków skraca i psuje kwitnienie, a metodyka podaje objaw, po którym niedobór wody widać najwcześniej: „wiosną lub w lecie przy niedoborze wody następuje brązowienie i zasychanie brzegów liści”. Osobna sprawa to sposób podlewania: zwilżony liść to prosta droga do mączniaka rzekomego i szarej pleśni, więc w tym zabiegu ważniejsze od tego, ILE podlać, jest to, JAK.
Chłodno, wilgotno, 15–20°C — sprawdź spody liści na mączniaka rzekomego
Po wykryciu choroby — najpierw usuń porażone części
Oprysk to ostateczność — i nigdy w czasie kwitnienia

Choroby

Mączniak rzekomy rutewki i zawilca Plasmopara pygmaea — Metodyka wymienia tę chorobę w tab. 13 (s. 81) z żywicielami „rutewka, zawilec”, ale nie opisuje jej objawów NA ZAWILCU — poniższy opis to ogólna charakterystyka mączniaków rzekomych z rozdz. 8.2, pokazana na przykładzie innych roślin. Objawy różnią się wyglądem w zależności od gatunku rośliny, patogena i warunków rozwoju. Wspólny schemat: na górnej stronie liści pojawiają się plamy (żółte, chlorotyczne, później czerwieniejące lub brązowiejące, często ograniczone nerwami), a NA SPODNIEJ STRONIE liści, dokładnie w miejscu plam, widoczny jest obfity, jasny nalot zarodników. Silnie porażone liście brązowieją i obumierają, a kwiaty tracą dekoracyjność. Grzyb zimuje w postaci grzybni na roślinach.
Mączniak prawdziwy ubiorka i zawilca Erysiphe polygoni — Metodyka wymienia tę chorobę w tab. 13a (s. 83) z żywicielami „ubiorek, zawilec”, bez opisu objawów na zawilcu — poniżej ogólna charakterystyka mączniaków prawdziwych z rozdz. 8.2. Choroba pojawia się na powierzchni młodych liści i pędów, a niekiedy płatków kwiatowych, w postaci białego, mączystego nalotu grzybni i zarodnikowania grzyba. Początkowo są to pojedyncze plamy mączystego nalotu na blaszce liściowej, a w ciągu kilku dni nalot pokrywa całą powierzchnię najmłodszych liści i pędów. Na grzybni formowane są bardzo liczne, okrągłe, drobne, jasnobrązowe, a następnie czarne otocznie. Wzrost porażonych roślin jest zahamowany, a silnie porażone liście i pędy zamierają.
Septorioza zawilca Septoria anemones — Metodyka wymienia septoriozę zawilca w tab. 13b (s. 84), bez opisu objawów na tej roślinie — poniżej ogólny opis septorioz z rozdz. 8.2. Na liściach pojawiają się brązowe plamy o średnicy od kilkunastu milimetrów do kilku centymetrów, otoczone ciemnobrązową lub czerwoną obwódką. Silnie porażone liście żółkną i masowo opadają. Na powierzchni plam znajdują się liczne czarne punkty — piknidia, czyli skupienia zarodników grzyba; wewnątrz piknidium zarodniki są sklejone galaretowatą substancją, która rozluźnia się pod wpływem wody i pozwala im wydostać się na zewnątrz. Grzyb wnika do liści przez aparaty szparkowe, a objawy pojawiają się po kilku, a nawet kilkunastu dniach od infekcji. Zimują piknidia i zarodniki na resztkach roślin w podłożu.
Rdza rutewki, sasanki i zawilca Tranzschelia anemones — Metodyka wymienia tę rdzę w tab. 13b (s. 84) z żywicielami „rutewka, sasanka zwyczajna, zawilec”, bez opisu objawów na zawilcu — poniżej ogólna charakterystyka rdz z rozdz. 8.2. Najczęściej na górnej stronie liści pojawiają się liczne, okrągłe, żółte lub pomarańczowe plamy, a od spodu, w miejscu plam, tworzą się pomarańczowe lub ciemnobrązowe, WYPUKŁE skupienia zarodników — wypukłość i pylenie po potarciu palcem są cechą rozstrzygającą. Porażone liście ulegają deformacji, zasychają i masowo opadają, a na opadłych liściach zimują teliospory, które wiosną kiełkują i zakażają nowo pojawiające się liście.
Rdza rutewki i śliwy Tranzschelia pruni-spinosae — Druga rdza wymieniona przez metodykę dla zawilca (tab. 13b, s. 84, żywiciele: „rutewka, przylaszczka, zawilec”), bez opisu objawów. Obraz na liściach jest taki sam jak przy rdzy rutewki, sasanki i zawilca: żółtopomarańczowe plamy na wierzchu, wypukłe skupienia zarodników od spodu, deformacja i zasychanie liści. Cechą wyróżniającą jest DWUDOMOWOŚĆ: sprawca zmienia żywiciela, a jego drugim gospodarzem jest śliwa i tarnina. Metodyka opisuje mechanizm ogólnie przy rdzach dwudomowych — zarodniki formowane na jednym żywicielu zakażają drugiego, a cykl podtrzymuje obecność obu roślin w pobliżu siebie.
Szara pleśń Botrytis cinerea — Metodyka wymienia szarą pleśń w tab. 4a (s. 58) jako chorobę „wielu gatunków bylin oraz krzewów liściastych i iglastych” — zawilec nie jest przy niej wymieniony z nazwy, ale jako bylina mieści się w tej grupie. Objawy pojawiają się na każdym etapie rozwoju rośliny i na wszystkich częściach nadziemnych. Na liściach tworzą się pojedyncze, wodniste, brązowe, szybko powiększające się plamy, które zamierają. Najczęściej jednak objawy pojawiają się na kwiatach w okresie kwitnienia: na płatkach powstają plamy, które w ciągu 2–3 dni obejmują całą tkankę. Przy wysokiej wilgotności powietrza plamy są wodniste i gwałtownie się powiększają, przy niskiej — zasychają i wykruszają się. W korzystnych warunkach na powierzchni plam tworzy się obfity, szary, pylący nalot zarodników — objaw rozstrzygający. Wewnątrz obumarłych tkanek pojawiają się czarne, błyszczące, twarde sklerocja o średnicy 1–15 mm.
Fytoftoroza Phytophthora cryptogea, Ph. plurivora — Zawilec nie jest wymieniony z nazwy — choroba dopisana jako patogen glebowy bylin. Metodyka (tab. 4, s. 57) podaje Phytophthora cryptogea jako sprawcę występującego na „wielu gatunkach roślin, w tym bylinach”, a Ph. plurivora na „wielu gatunkach bylin”. Obraz praktyczny: pojedyncze pędy i całe kępy więdną mimo wilgotnej gleby, szarzeją lub brązowieją, a u nasady, po zdjęciu wierzchnich tkanek, widać brunatną zgniliznę przechodzącą na korzenie i kłącza.

Zagrożenia opisane dla rodzaju — przy konkretnym gatunku i odmianie nasilenie bywa inne.

Szkodniki

Węgorek chryzantemowiec Aphelenchoides ritzemabosi — Jedyny szkodnik, przy którym metodyka wymienia zawilca (japońskiego) z nazwy — tab. 5 „Szkodniki wielożerne – nicienie, roztocze, wciornastki”, s. 60. Objawy według metodyki: „Wzrost pędu głównego, a także rozwój pąków kwiatowych zahamowany. Na liściach ciemne, prawie czarne plamy pomiędzy nerwami”. Nicień „żeruje i rozmnaża się wewnątrz liści i pąków kwiatowych roślin zielnych i krzewów”, co oznacza, że jest poza zasięgiem zabiegów powierzchniowych. Samica ma ciało nitkowate, długości 0,7–1,2 mm, bezbarwne, z głową wyraźnie wyodrębnioną od reszty ciała; samiec podobny, nieco mniejszy. Lista żywicieli obejmuje wiele bylin uprawianych obok zawilca: złocień, bodziszek wielkokwiatowy, rudbekię, jeżówkę purpurową, żurawkę, brunerę, pełnik chiński, lawendę, dąbrówkę rozłogową, jaskra, szałwię, wiesiołek, naparstnicę ogrodową, a z krzewów powojnik, krzewuszkę i budleję.
Ślimaki Gastropoda — UWAGA: zawilec NIE jest wymieniony w źródle jako żywiciel — organizm dopisany przez analogię do innych bylin. Metodyka wymienia ślimaki (pomrów wielki, ślinik luzytański, wstężyk ogrodowy) w tab. 5b jako szkodniki wielu gatunków bylin, m.in. bergenii sercowatej, dzwonka ogrodowego, funkii i jasnoty, powodujące „w liściach nieregularne dziury, a wokół nich ślady zaschniętego śluzu”. Przy zawilcu ryzyko jest największe wiosną, na młodych, miękkich liściach i na świeżych nasadzeniach, oraz w miejscach wilgotnych i ocienionych — czyli dokładnie tam, gdzie zawilce sadzi się najchętniej.
Szkodniki glebowe (pędraki, drutowce, rolnice, larwy opuchlaków) — UWAGA: zawilec NIE jest wymieniony w źródle jako żywiciel — organizm dopisany przez analogię, na podstawie ogólnego zalecenia metodyki dotyczącego zakładania nasadzeń roślin ozdobnych. Larwy żerują na korzeniach i podstawie roślin oraz na organach podziemnych. Metodyka podkreśla, że są to owady o kilkuletnim cyklu rozwojowym i że występują najliczniej na glebach lekkich oraz przy dużym zachwaszczeniu, szczególnie perzem. Przy zawilcu znaczenie wynika z budowy rośliny: płytko leżące kłącza i bulwy są dla larw łatwo dostępne, a raz posadzonej kępy nie rozkopuje się co roku.

Zagrożenia opisane dla rodzaju — przy konkretnym gatunku i odmianie nasilenie bywa inne.

Dane o tej roślinie pochodzą z: Plant Finder, RHS — profile roślin, Seed Germination Theory and Practice (1993), TRY Plant Trait Database (wydanie 6.0), Unsere Freiland-Stauden (Wiedeń 1922), Wikipedia (niemiecka), World Checklist of Vascular Plants, Zeigerwerte von Pflanzen & Flechten in Mitteleuropa, urzadzamy.pl — rośliny. Pełny wykaz z licencjami: źródła danych.