Ziemniak

Solanum tuberosum warzywo

Co zrobić we wrześniu

Pielęgnacja

Zalecenia dla gatunku — przy konkretnej odmianie mogą się różnić.

Wymagania

Stanowisko słońce
Wysokość 30 cm–61 cm
Szerokość 30 cm–46 cm
Kwitnienie lip–paź
Dla zapylaczy kwiaty dają nektar (pomiar)
Odczyn kwaśna, lekko kwaśna
Mrozoodporność w pełni mrozoodporna · strefa 2+
Pokrój bylina zielna

Kalendarz zabiegów

Styczeń
  • Zimą zamów kwalifikowane sadzeniaki odmiany odpornej Głównym źródłem wirusów ziemniaka są zakażone sadzeniaki: wirus Y (smugowatość) potrafi obniżyć plon nawet o 85%, a wirus liściozwoju — do 90%, i z każdym rokiem rozmnażania własnych bulw objawy się nasilają. Z sadzeniakami przenoszą się też bakterie czarnej nóżki i kwarantannowy mątwik ziemniaczany. Poradnik zaleca, żeby własne sadzeniaki wymieniać na kwalifikowane co 2–5 lat.
Luty
  • Zimą zamów kwalifikowane sadzeniaki odmiany odpornej Głównym źródłem wirusów ziemniaka są zakażone sadzeniaki: wirus Y (smugowatość) potrafi obniżyć plon nawet o 85%, a wirus liściozwoju — do 90%, i z każdym rokiem rozmnażania własnych bulw objawy się nasilają. Z sadzeniakami przenoszą się też bakterie czarnej nóżki i kwarantannowy mątwik ziemniaczany. Poradnik zaleca, żeby własne sadzeniaki wymieniać na kwalifikowane co 2–5 lat.
  • Ziemia się ogrzała — sprawdź, czy nie ma w niej drutowców i pędraków
  • Na kilka tygodni przed sadzeniem obudź sadzeniaki Pobudzone sadzeniaki wschodzą szybciej i równiej, a młode rośliny mniej chorują; przy okazji widać, które bulwy straciły zdolność kiełkowania. Podkiełkowanie w świetle przyspiesza wschody o 1–2 tygodnie i zbiór, co liczy się szczególnie przy ziemniakach wczesnych. Metodyka IP wymienia pobudzanie i podkiełkowywanie wśród metod ograniczania zarazy, rizoktoniozy, czarnej nóżki i chorób wirusowych.
Marzec
  • Ziemia się ogrzała — sprawdź, czy nie ma w niej drutowców i pędraków
  • Na kilka tygodni przed sadzeniem obudź sadzeniaki Pobudzone sadzeniaki wschodzą szybciej i równiej, a młode rośliny mniej chorują; przy okazji widać, które bulwy straciły zdolność kiełkowania. Podkiełkowanie w świetle przyspiesza wschody o 1–2 tygodnie i zbiór, co liczy się szczególnie przy ziemniakach wczesnych. Metodyka IP wymienia pobudzanie i podkiełkowywanie wśród metod ograniczania zarazy, rizoktoniozy, czarnej nóżki i chorób wirusowych.
Kwiecień
  • Ziemia się ogrzała — sprawdź, czy nie ma w niej drutowców i pędraków
  • Na kilka tygodni przed sadzeniem obudź sadzeniaki Pobudzone sadzeniaki wschodzą szybciej i równiej, a młode rośliny mniej chorują; przy okazji widać, które bulwy straciły zdolność kiełkowania. Podkiełkowanie w świetle przyspiesza wschody o 1–2 tygodnie i zbiór, co liczy się szczególnie przy ziemniakach wczesnych. Metodyka IP wymienia pobudzanie i podkiełkowywanie wśród metod ograniczania zarazy, rizoktoniozy, czarnej nóżki i chorób wirusowych.
  • Gleba ma ok. 8°C — sadź ziemniaki Termin sadzenia decyduje o zdrowiu plantacji. Za wcześnie, do zimnej ziemi — wschody się wleką, kiełki porażają rizoktonioza i bakterie, a rośliny łapią majowe przymrozki. Za późno — spada plon i rośnie zagrożenie zarazą. Metodyka IP wiąże początek sadzenia z temperaturą gleby 5–8°C na głębokości 10 cm; podkiełkowane sadzeniaki można sadzić nieco wcześniej.
Maj
  • Gleba ma ok. 8°C — sadź ziemniaki Termin sadzenia decyduje o zdrowiu plantacji. Za wcześnie, do zimnej ziemi — wschody się wleką, kiełki porażają rizoktonioza i bakterie, a rośliny łapią majowe przymrozki. Za późno — spada plon i rośnie zagrożenie zarazą. Metodyka IP wiąże początek sadzenia z temperaturą gleby 5–8°C na głębokości 10 cm; podkiełkowane sadzeniaki można sadzić nieco wcześniej.
  • Przymrozek poniżej −1,5°C — przykryj wschodzące ziemniaki
  • Obsypuj ziemniaki — najpierw płytko, potem wysoko Obsypywanie kończy regulację głębokości sadzenia: bulwy muszą mieć nad sobą dość ziemi. Wysokie obsypanie ogranicza zakażenie bulw przez zarazę i alternariozę oraz chroni je przed zazielenieniem; zazielenione na świetle bulwy gromadzą więcej glikoalkaloidów (m.in. solaniny). Od posadzenia do zwarcia rzędów to także czas mechanicznego odchwaszczania — chwasty podnoszą wilgotność w łanie i sprzyjają zarazie i rizoktoniozie.
  • Pod koniec wschodów usuń chore rośliny razem z bulwą Czarnej nóżki nie da się zwalczać środkami ochrony roślin — jedyną skuteczną metodą jest usuwanie chorych roślin (selekcja negatywna). Gnijąca bulwa mateczna uwalnia bakterie, które z wodą w glebie przechodzą na sąsiednie rośliny i młode bulwy. Ta sama metoda ogranicza rozprzestrzenianie się wirusów.
  • Ziemia ciepła — z zimowisk wychodzą chrząszcze stonki
  • Po wschodach sprawdzaj, czy nalatują mszyce
  • Co tydzień oglądaj nać — zaraza, alternarioza, czarna nóżka
  • Plamy na dolnych liściach? Policz rośliny z alternariozą
Czerwiec
  • Przymrozek poniżej −1,5°C — przykryj wschodzące ziemniaki
  • Obsypuj ziemniaki — najpierw płytko, potem wysoko Obsypywanie kończy regulację głębokości sadzenia: bulwy muszą mieć nad sobą dość ziemi. Wysokie obsypanie ogranicza zakażenie bulw przez zarazę i alternariozę oraz chroni je przed zazielenieniem; zazielenione na świetle bulwy gromadzą więcej glikoalkaloidów (m.in. solaniny). Od posadzenia do zwarcia rzędów to także czas mechanicznego odchwaszczania — chwasty podnoszą wilgotność w łanie i sprzyjają zarazie i rizoktoniozie.
  • Pod koniec wschodów usuń chore rośliny razem z bulwą Czarnej nóżki nie da się zwalczać środkami ochrony roślin — jedyną skuteczną metodą jest usuwanie chorych roślin (selekcja negatywna). Gnijąca bulwa mateczna uwalnia bakterie, które z wodą w glebie przechodzą na sąsiednie rośliny i młode bulwy. Ta sama metoda ogranicza rozprzestrzenianie się wirusów.
  • Ziemia ciepła — z zimowisk wychodzą chrząszcze stonki
  • Przeglądaj liście — larwy stonki najłatwiej opanować, gdy są małe
  • Po wschodach sprawdzaj, czy nalatują mszyce
  • Co tydzień oglądaj nać — zaraza, alternarioza, czarna nóżka
  • Plamy na dolnych liściach? Policz rośliny z alternariozą
  • Od zawiązywania bulw pilnuj wilgotności ziemi Ziemniak ma płytkie korzenie (główna masa w górnych 40 cm ziemi) i źle znosi suszę. Do wschodów wystarcza mu woda z sadzeniaka — nadmiar wody w tym czasie opóźnia wschody i sprzyja chorobom. Zapotrzebowanie rośnie przy zawiązywaniu bulw i jest największe od pojawienia się pąków do początku żółknięcia liści; susza przy zawiązywaniu zmniejsza liczbę bulw i wyraźnie zwiększa porażenie parchem zwykłym.
Lipiec
  • Przeglądaj liście — larwy stonki najłatwiej opanować, gdy są małe
  • Po wschodach sprawdzaj, czy nalatują mszyce
  • Co tydzień oglądaj nać — zaraza, alternarioza, czarna nóżka
  • Plamy na dolnych liściach? Policz rośliny z alternariozą
  • Od zawiązywania bulw pilnuj wilgotności ziemi Ziemniak ma płytkie korzenie (główna masa w górnych 40 cm ziemi) i źle znosi suszę. Do wschodów wystarcza mu woda z sadzeniaka — nadmiar wody w tym czasie opóźnia wschody i sprzyja chorobom. Zapotrzebowanie rośnie przy zawiązywaniu bulw i jest największe od pojawienia się pąków do początku żółknięcia liści; susza przy zawiązywaniu zmniejsza liczbę bulw i wyraźnie zwiększa porażenie parchem zwykłym.
  • Gdy nać żółknie, usuń ją 2–3 tygodnie przed kopaniem Usunięcie naci przed zbiorem przyspiesza dojrzewanie skórki, osłabia połączenie bulw z rozłogami i pozwala ziemi obeschnąć i nagrzać się, co zmniejsza uszkodzenia bulw przy kopaniu. Metodyka IP zaleca robić to, gdy liście zaczynają żółknąć, 10–21 dni przed planowanym zbiorem; odmiany wczesne od trzeciej dekady lipca, średnio wczesne w pierwszej połowie sierpnia, późne do końca sierpnia.
Sierpień
  • Przeglądaj liście — larwy stonki najłatwiej opanować, gdy są małe
  • Co tydzień oglądaj nać — zaraza, alternarioza, czarna nóżka
  • Plamy na dolnych liściach? Policz rośliny z alternariozą
  • Gdy nać żółknie, usuń ją 2–3 tygodnie przed kopaniem Usunięcie naci przed zbiorem przyspiesza dojrzewanie skórki, osłabia połączenie bulw z rozłogami i pozwala ziemi obeschnąć i nagrzać się, co zmniejsza uszkodzenia bulw przy kopaniu. Metodyka IP zaleca robić to, gdy liście zaczynają żółknąć, 10–21 dni przed planowanym zbiorem; odmiany wczesne od trzeciej dekady lipca, średnio wczesne w pierwszej połowie sierpnia, późne do końca sierpnia.
  • Kop dojrzałe bulwy w suchą, ciepłą pogodę Większość chorób przechowalniczych zaczyna się od ran i złych warunków przy kopaniu. Grzyby suchej zgnilizny wnikają do bulw tylko przez zranienia, a bakterie mokrej zgnilizny przez uszkodzenia i przetchlinki. W chłodzie bulwy łatwiej się kaleczą — przy ok. 5°C uszkodzeń jest trzy razy więcej niż przy optymalnych ok. 15°C — a nieokryte bulwy uszkadza już −0,7°C.
  • Po wykopaniu osusz bulwy i daj im zabliźnić rany Przez pierwsze ok. 2 tygodnie bulwy obsychają, dojrzewa im skórka i goją się otarcia — to najskuteczniej chroni przed mokrą i suchą zgnilizną w piwnicy. W 21°C uszkodzona skórka odbudowuje się w 3–4 dni, w 15°C w ok. 8 dni, w niższej temperaturze proces jest nieskuteczny. Potem bulwy trzeba powoli schłodzić: w zbyt zimnym miejscu słodnieją, w zbyt ciepłym kiełkują.
  • Po miesiącu przechowywania przejrzyj ziemniaki Pierwsze objawy suchej zgnilizny widać po 3–4 tygodniach przechowywania, a podatność bulw na nią rośnie aż do wiosny. Bulwy ze zgnilizną trzeba usuwać na bieżąco, żeby infekcja nie przeszła na sąsiednie.
  • Po zbiorze zniszcz resztki i odrzucone bulwy Sterty odrzuconych, gnijących bulw, resztki naci i samosiewy ziemniaka to główne źródła zarazy, alternariozy i wirusów w następnym sezonie; na resztkach zimują też bakterie czarnej nóżki. Na miejscu z mątwikiem samosiewy podtrzymują populację nicienia.
Wrzesień
  • Jesienią wybierz miejsce pod ziemniaki i przekop je z obornikiem Ziemniak przenosi choroby w bulwach i w ziemi, dlatego o jego zdrowiu w dużej mierze decyduje miejsce. Metodyka IP wymaga co najmniej 3 lat przerwy w uprawie ziemniaka na tym samym miejscu, a przy alternariozie, rizoktoniozie i zarazie zaleca 4 lata. Obornik daje najlepszy efekt przyorany jesienią — wiosenny wysusza ziemię i sprzyja parchowi zwykłemu.
  • Kop dojrzałe bulwy w suchą, ciepłą pogodę Większość chorób przechowalniczych zaczyna się od ran i złych warunków przy kopaniu. Grzyby suchej zgnilizny wnikają do bulw tylko przez zranienia, a bakterie mokrej zgnilizny przez uszkodzenia i przetchlinki. W chłodzie bulwy łatwiej się kaleczą — przy ok. 5°C uszkodzeń jest trzy razy więcej niż przy optymalnych ok. 15°C — a nieokryte bulwy uszkadza już −0,7°C.
  • Po wykopaniu osusz bulwy i daj im zabliźnić rany Przez pierwsze ok. 2 tygodnie bulwy obsychają, dojrzewa im skórka i goją się otarcia — to najskuteczniej chroni przed mokrą i suchą zgnilizną w piwnicy. W 21°C uszkodzona skórka odbudowuje się w 3–4 dni, w 15°C w ok. 8 dni, w niższej temperaturze proces jest nieskuteczny. Potem bulwy trzeba powoli schłodzić: w zbyt zimnym miejscu słodnieją, w zbyt ciepłym kiełkują.
  • Po miesiącu przechowywania przejrzyj ziemniaki Pierwsze objawy suchej zgnilizny widać po 3–4 tygodniach przechowywania, a podatność bulw na nią rośnie aż do wiosny. Bulwy ze zgnilizną trzeba usuwać na bieżąco, żeby infekcja nie przeszła na sąsiednie.
  • Po zbiorze zniszcz resztki i odrzucone bulwy Sterty odrzuconych, gnijących bulw, resztki naci i samosiewy ziemniaka to główne źródła zarazy, alternariozy i wirusów w następnym sezonie; na resztkach zimują też bakterie czarnej nóżki. Na miejscu z mątwikiem samosiewy podtrzymują populację nicienia.
Październik
  • Jesienią wybierz miejsce pod ziemniaki i przekop je z obornikiem Ziemniak przenosi choroby w bulwach i w ziemi, dlatego o jego zdrowiu w dużej mierze decyduje miejsce. Metodyka IP wymaga co najmniej 3 lat przerwy w uprawie ziemniaka na tym samym miejscu, a przy alternariozie, rizoktoniozie i zarazie zaleca 4 lata. Obornik daje najlepszy efekt przyorany jesienią — wiosenny wysusza ziemię i sprzyja parchowi zwykłemu.
  • Po miesiącu przechowywania przejrzyj ziemniaki Pierwsze objawy suchej zgnilizny widać po 3–4 tygodniach przechowywania, a podatność bulw na nią rośnie aż do wiosny. Bulwy ze zgnilizną trzeba usuwać na bieżąco, żeby infekcja nie przeszła na sąsiednie.

Zależne od pogody i obserwacji

Choroby

Szkodniki

Dane o tej roślinie pochodzą z: Extension Gardener Plant Toolbox, GRIN Taxonomy, Mrozoodporność wyprowadzona z zasięgu naturalnego (GBIF × CHELSA), Nectar values from: Quantifying nectar production by flowering plants, Seed Germination Theory and Practice (1993), TRY Plant Trait Database (wydanie 6.0), The Woody Plant Seed Manual (Agriculture Handbook 727, 2008), World Checklist of Vascular Plants. Pełny wykaz z licencjami: źródła danych.