Ćma bukszpanowa

termin z sumy temperatur

Szkody. Najgroźniejszy szkodnik bukszpanu. Szkodzą gąsienice: zielonkawe, z czarną głową, ciemnymi paskami wzdłuż ciała i czarnymi kropkami, dorastające do ok. 4 cm. Młode wyjadają liście od spodu i od brzegów, starsze zjadają całe liście, zostawiając najwyżej nerw, a gdy liści zabraknie — obgryzają korę, co może zabić gałąź albo cały krzew. Najliczniej żerują we wnętrzu krzewu i zostawiają przędzę z odchodami; skutkiem jest gołożer. Poczwarki w kokonach z białej przędzy między liśćmi. Motyle o rozpiętości skrzydeł ok. 4 cm, zwykle białe z szeroką brązową obwódką, rzadziej całe brązowe z białą plamką; latają nocą. Samica składa żółte jaja kępkami po 5–20 na spodniej stronie liści. W Polsce dwa–trzy pokolenia w sezonie; gdy dzień skraca się poniżej 13,5 h, gąsienice przerywają rozwój i zimują w kokonach z dwóch liści sklejonych przędzą, znosząc mróz do ok. −30 °C, a wiosną wracają do żerowania. Gatunek inwazyjny z Azji, w Europie od 2007 r.; przenosi się głównie z sadzonkami bukszpanu, a motyle przelatują kilka kilometrów.

Jak wypatrywać

• oględziny WNĘTRZA krzewu po rozchyleniu gałązek: gąsienice, przędza z przyklejonymi odchodami, liście wyjedzone od spodu lub do nerwu, pędy pozbawione liści, kępki żółtych jaj ok. 1 mm na spodniej stronie liści; odchody także na ziemi pod krzewem — od marca do października, przez cały sezon
• pułapka z feromonem płciowym odławiająca samce — pokazuje, że trwa lot motyli i za kilka dni pojawią się jaja; sam odłów zmniejsza populację tylko nieznacznie — od kwietnia do października, w okresie lotu motyli

W kalendarzu rośliny

• Wygrab i zabierz wszystko, co leży pod krzewem · paź–lis — Pod bukszpanem zimuje jednocześnie kilka problemów: opadłe liście z plamami są schronieniem grzybów chorobotwórczych, a resztki roślinne zrzucone przy otrząsaniu zawierają gąsienice i poczwarki ćmy. Metodyka zaleca jesienne zbieranie i niszczenie opadłych liści właśnie po to, żeby nie dopuścić do przezimowania patogenów i szkodników.
• Regularnie zaglądaj do WNĘTRZA krzewu — tam żerują gąsienice · mar–paź
• Warunki sprzyjają wylęgowi gąsienic — zajrzyj do wnętrza krzewu
• Pułapka feromonowa powie, kiedy lecą motyle · kwi–paź
• Kilka krzewów? Zbieraj gąsienice ręcznie razem z oprzędami — Przy pojedynczych krzewach i pierwszych gąsienicach ręczne zbieranie jest najprostszą i skuteczną metodą — zalecają ją zarówno porady PZD, jak i serwisy doradcze uczelni amerykańskich. Sięga też tam, gdzie nie działa oprysk: na poczwarki ukryte w oprzędach nie ma środka.
• Większy krzew — strząśnij gąsienice na folię albo spłucz je strumieniem wody — Na dużych krzewach i żywopłotach zbieranie ręczne nie nadąża. PZD poleca wtedy strząsanie gąsienic na rozłożoną pod krzewem folię i wymywanie ich silnym strumieniem wody; Penn State dodaje, że małe gąsienice strącone na ziemię często nie wracają już na krzew. APHIS ostrzega jednak, że zbyt silny strumień może uszkodzić roślinę, a jeden z autorów PZD — że strząśnięte gąsienice łatwo gubią się między pędami. To zabieg ograniczający, nie kończący sprawę.
• Biopreparat na młode gąsienice (L1–L2) — wieczorem, od środka krzewu
• Oprysk chemiczny na ćmę — dopiero gdy inne metody zawiodły
• Krzew ogołocony albo martwy po zimie — najpierw zetnij go przy ziemi — Bukszpan potrafi odbić od korzeni nawet po całkowitym ogołoceniu: USDA APHIS przy silnym porażeniu przez ćmę zaleca ściąć krzew przy samej ziemi, bo powinien wypuścić nowe pędy. Inaczej z krzewem, który po zimie cały zbrązowiał i nie ruszył — tu poradnik Uniwersytetu Wisconsin ocenia szanse na odbicie jako małe. W obu przypadkach resztki są kłopotem: w ogołoconych pędach i opadłych liściach zostają gąsienice i poczwarki ćmy.