Seler korzeniowy Apium graveolens var. rapaceum
Objawy. Pierwsze objawy już na liścieniach i liściach siewek: drobne, brązowoszare plamy średnicy 1–2 mm, które z czasem się powiększają. W ciepłą, wilgotną pogodę w obrębie plam widać ciemnobrunatne, kuliste owocniki. Porażone liście żółkną, zasychają i zamierają; na wrażliwych odmianach choroba potrafi ogołocić rośliny z liści.
Profilaktyka
- Rozwojowi sprzyjają opady deszczu i temperatura 12–26°C (metodyka 2016, poradnik 2016, IP 2023 i metodyka sygnalizacji IOR zgodnie); ciepłe i wilgotne lato
- Grzyb przeżywa na resztkach porażonych liści i na nasionach 2–3 lata — niszczyć resztki, siać zdrowe, zaprawione nasiona
- Na stanowiskach z septoriozą nie uprawiać selera przez 2–3 lata (metodyka) albo minimum 3 lata (poradnik)
- Unikać stanowisk z porannymi mgłami, przy zadrzewieniach, łąkach i wodzie — długie zwilżenie liści sprzyja infekcji
- Do infekcji może dojść już przy produkcji rozsady (BBCH 10–19) i dalej w sezonie; pierwsze objawy w pełni wzrostu liści (BBCH 19), obserwacje nasilenia od BBCH 41
- Przy pierwszych objawach oprysk środkiem dopuszczonym do stosowania amatorskiego — dawka, odstępy i karencja z etykiety; kolejny zabieg środkiem o innym działaniu
- Odmiany tolerancyjne: m.in. ‘Albedo’, ‘Brilliant’, ‘Diamant’
- Wczesna infekcja obniża plon korzeni o 40–50%; najgroźniejsza choroba selera korzeniowego i naciowego
W kalendarzu rośliny
- Wysiej seler na rozsadę — nie przed drugą połową lutego · lut–maj — Seler uprawia się wyłącznie z rozsady, bo jest bardzo wrażliwy na chłód. Za wczesny siew, a potem chłód, susza albo nadmiar wody, prowadzą do jarowizacji: roślina zamiast korzenia wypuszcza pęd kwiatostanowy (pośpiechy). Zakażone nasiona to jedno z głównych źródeł septoriozy.
- Sadź rozsadę w drugiej połowie maja, płytko · maj–cze — Termin sadzenia wpływa na choroby i szkodniki: zbyt wczesne sadzenie grozi jarowizacją, a metodyka podaje, że sadzenie przesunięte na koniec lotu połyśnicy marchwianki pozwala uniknąć jej szkód. Zbyt głęboko posadzona rozsada daje długi, wąski korzeń. Na koniec sezonu z kolei za rzadko posadzone rośliny tworzą olbrzymie korzenie z jamistym wierzchołkiem.
- Co tydzień oglądaj liście — septorioza i chwościk · maj–paź
- Po zbiorze zbierz liście i przekop grządkę · paź–lis — Na resztkach liści zimują sprawcy septoriozy (do 3 lat) i chwościka (do 2 lat), a wiosną to z nich wychodzi pierwsza infekcja. Larwy liściolubki z pokolenia letniego kończą rozwój jesienią i zimują w glebie jako bobówki, a sklerocja zgnilizny twardzikowej przeżywają w glebie wiele lat.
- Zimą kup zdrowe nasiona odmiany tolerancyjnej na septoriozę · sty–lut — Septorioza i chwościk przenoszą się na nasionach, a wybór odmiany jest jednym z niewielu sposobów, żeby ograniczyć septoriozę bez oprysków. Źródła wskazują odmiany korzeniowe tolerancyjne na septoriozę i odradzają podatne na nicienie.