Zaraza ziemniaka

ostrzeżenie z prognozy pogody

Objawy. Na liściach najpierw stalowoszare, potem zielonobrunatne plamy nekrotyczne; przy wysokiej wilgotności na spodzie liścia pojawia się białoszary nalot. Ogonki liściowe i łodygi brązowieją. Na młodych zawiązkach szarozielone, szybko brązowiejące plamy o twardej, lekko wzniesionej powierzchni.

Profilaktyka

• 4–5-letnia przerwa w uprawie roślin psiankowatych
• Unikanie sąsiedztwa ziemniaków — to główne pierwotne źródło infekcji
• Nawadnianie kroplowe zamiast zraszania
• Odmiany tolerancyjne (pełna odporność jest rzadka)
• Ochrona rozpoczynana zapobiegawczo — próg szkodliwości nie istnieje, bo po objawach jest za późno

W kalendarzu rośliny

• Sprawdź, co rosło tu wcześniej — zachowaj 4-letnią przerwę · kwi–maj — Większość patogenów pomidora przeżywa w glebie 2–3 lata i dłużej. Sadzenie pomidorów po ziemniakach, papryce, oberżynie lub po samych pomidorach to najczęstszy powód, dla którego uprawa choruje mimo dobrej pielęgnacji.
• Długo wilgotno — realne zagrożenie zarazą ziemniaka · cze–paź

ostrzeżenie z prognozy pogody

Objawy. Na liściach nieregularne, jasnozielone lub brązowe plamy, później brunatne, często z jasnozieloną lub żółtą obwódką; rano albo w chłodną, wilgotną pogodę na spodzie liścia wokół plamy biały, aksamitny nalot. Na łodygach brązowe, potem brunatne plamy, często od nasady ogonka lub od wierzchołka — gdy obejmą obwód, łodyga się łamie. Na bulwach lekko zagłębione, szarosine plamy, pod którymi miąższ jest rdzawobrunatny. Objawy zwykle od połowy czerwca, w mniej sprzyjające lata dopiero w lipcu lub sierpniu.

Profilaktyka

• Rozwojowi sprzyjają lata z wieloma dniami deszczowymi, wysoka wilgotność i umiarkowana temperatura; zarodnikowanie przy wilgotności powyżej 90% w 3–29°C, najszybciej w 16–21°C (IP); zoospory tworzą się w 12–18°C, powyżej 18°C zarodnik kiełkuje wprost (poradnik)
• Źródła infekcji: porażone sadzeniaki, sterty odrzuconych bulw, sąsiednie uprawy, samosiewy, gleba; ciężkie gleby sprzyjają chorobie
• Wysokie obsypywanie ogranicza zakażenie bulw; unikać bliskiego sąsiedztwa ziemniaka i pomidora (IP)
• Sadzenie zdrowych bulw w optymalnym terminie, pobudzanie i podkiełkowywanie — wczesne odmiany często można zebrać przed chorobą; opóźnione sadzenie zwiększa zagrożenie
• Odmiany mniej podatne; odporność liści nie idzie w parze z odpornością bulw (poradnik)
• Chwasty podnoszą wilgotność w łanie i sprzyjają infekcji
• Zbiór w bezdeszczową pogodę, niszczenie resztek i gnijących odrzuconych bulw
• Progu szkodliwości nie ma — ochronę zaczyna się, zanim pojawią się objawy, gdy pogoda umożliwia infekcję; bez systemu wspomagania decyzji najpóźniej przy pierwszych objawach na nielicznych roślinach, potem co 10–14 dni zależnie od pogody (poradnik)

W kalendarzu rośliny

• Obsypuj ziemniaki — najpierw płytko, potem wysoko · maj–cze — Obsypywanie kończy regulację głębokości sadzenia: bulwy muszą mieć nad sobą dość ziemi. Wysokie obsypanie ogranicza zakażenie bulw przez zarazę i alternariozę oraz chroni je przed zazielenieniem; zazielenione na świetle bulwy gromadzą więcej glikoalkaloidów (m.in. solaniny). Od posadzenia do zwarcia rzędów to także czas mechanicznego odchwaszczania — chwasty podnoszą wilgotność w łanie i sprzyjają zarazie i rizoktoniozie.
• Co tydzień oglądaj nać — zaraza, alternarioza, czarna nóżka · maj–sie
• Pogoda sprzyja zarazie — chroń nać, zanim pojawią się plamy
• Po zbiorze zniszcz resztki i odrzucone bulwy · sie–wrz — Sterty odrzuconych, gnijących bulw, resztki naci i samosiewy ziemniaka to główne źródła zarazy, alternariozy i wirusów w następnym sezonie; na resztkach zimują też bakterie czarnej nóżki. Na miejscu z mątwikiem samosiewy podtrzymują populację nicienia.