Żywotnik zachodni 'Columna Auslese'

Pielęgnacja

• Sadzenie Materiał z pojemnika — sadź w kwi–paź · z bryłą ziemi w mar, kwi, sie, wrz, paź · zalecenie ogólne dla grupy
• Siew Wysiew pod osłony
• Nawożenie Nawóz dla roślin kwaśnolubnych (kwi) · zalecenie ogólne dla grupy

Zalecenia ogólne dla gatunku — odmiana dziedziczy je po nim.

Wymagania

Cała roślina zawiera tujon — trujący dla ludzi i koni; olejek z gałązek drażni skórę i błony śluzowe.

Kalendarz zabiegów

Zabiegi opisane dla rodzaju — wybrane te, które dotyczą także tego gatunku i odmiany.

Zależne od pogody i obserwacji

• W suszy podlewaj często, ale umiarkowanie — i nigdy po łuskach Żywotnik jest według poradnika rośliną tylko UMIARKOWANIE odporną na suszę, więc przy niedoborze wody w glebie gałązki brązowieją także na starszych, dawno zadomowionych krzewach. Ale nadmiar wody jest równie groźny: stała wysoka wilgotność gleby daje czerwonawobrązowe przebarwienia, matowe łuski i w efekcie zgniliznę korzeni. Tuja ginie na działce częściej od źle podawanej wody niż od patogenów.
• Nie opryskuj nawozem dolistnym w upał Poradnik wymienia uszkodzenia łusek przez nawozy dolistne jako osobne zaburzenie: biorą się z użycia nawozu nie przeznaczonego do tego celu, zbyt wysokiego stężenia roztworu albo z wykonania oprysku przy nadmiernych temperaturach. Objaw łatwo pomylić z chorobą — jasnobrązowe plamy na GÓRNEJ stronie łusek, przy dolnej wciąż zielonej, czasem uschnięte końcówki pędów na kilka milimetrów.
• Zanim uznasz brązowienie za chorobę — wyklucz przyczyny niezakaźne Cały osobny rozdział poradnika poświęcono zaburzeniom, które wyglądają jak choroba, a nią nie są. Brązowienie gałązek OD ŚRODKA krzewu to zwykle brak dostępu światła do wewnętrznych pędów — one po prostu przestają fotosyntetyzować i zamierają, i tak ma być. Rude przebarwienie GÓRNEJ strony łusek przy zielonej dolnej to normalne przebarwienie jesienne, które ustępuje wiosną. Żółknięcie w mroźne dni na odsłoniętym, wietrznym stanowisku również mija samo z nadejściem wiosny. Opryskiwanie tego nie ma sensu.
• Zabieg na przędziorka tuż po wylęgu larw
• Wytnij zamierające pędy — i nie rań przy tym reszty krzewu Grzyby powodujące zamieranie pędów i fuzariozę wchodzą przez rany, a zarodniki roznoszą się na narzędziach, z kroplami rozpryskującej się wody i przez owady. Wycięcie chorego pędu usuwa źródło zarodników, ale wykonane niedbale samo tworzy nowe drogi wejścia — poradnik zaleca wprost, żeby podczas prac pielęgnacyjnych uważać, aby nie ranić pędów.
• Usuń zamarłą tuję i odkaź miejsce po niej Patogeny korzeniowe zostają w ziemi. Opieńka tworzy w wierzchniej warstwie gleby brązowe sznury splecionych strzępek, które rozrastają się na odległość WIELU METRÓW, a infekcja przechodzi przez kontakt chorych korzeni ze zdrowymi — czyli dokładnie tak, jak korzenie stykają się w żywopłocie. Fytoftora przeżywa w podłożu kilka lat bez rośliny. Wstawienie nowej tui w to samo miejsce bez odkażenia to zwykle powtórka za rok.

Choroby

• Fytoftoroza żywotnika Phytophthora cinnamomi, P. cryptogea, P. plurivora — Pojedyncze rośliny w nasadzeniu zamierają, podczas gdy sąsiednie są zdrowe. Łuski zmieniają barwę na jasnozieloną, żółkną, brązowieją i obumierają. Przy podstawie pędu brązowa nekroza rozprzestrzeniająca się do góry, najlepiej widoczna na drewnie po zsunięciu zewnętrznych tkanek kory. System korzeniowy słabo rozwinięty, korzenie zbrązowiałe, obumarłe, przy pociągnięciu łatwo się rozpadają.
• Opieńkowa zgnilizna korzeni Armillaria mellea — Pojedyncze rośliny, zwykle dwuletnie i starsze, rosną wolniej i stopniowo obumierają. Łuski tracą naturalną barwę i połysk, matowieją, żółkną i brązowieją. Kora przy podstawie pędu brązowieje i pęka podłużnie, odsłaniając drewno; bardzo często kora nie przylega do drewna, tylko tworzy się między nimi charakterystyczna poduszka powietrzna. Po zdjęciu kory widać płatowatą, zwartą, białą grzybnię. Na powierzchni korzeni czarne sznury grzybni (ryzomorfy).
• Plamistość łusek Didymascella thujina — Pierwsze objawy pojawiają się w połowie maja. Na górnej stronie łusek jasnożółte, później brązowe, zlewające się ze sobą plamy; tkanki wokół plam żółkną. Na powierzchni obumarłych tkanek formowane są czarne skupienia zarodnikowania. Jeśli plamy pojawią się na łuskach osadzonych na pędzie, dochodzi do charakterystycznego „obrączkowania pędów” — fragment pędu jest pozbawiony tkanek kory.
• Zamieranie pędów Pestalotiopsis funerea — Poczynając od wierzchołka łuski brązowieją i obumierają, a nekroza rozprzestrzenia się w dół pędu. Gdy nekrotyczna plama wystąpi u nasady tegorocznego pędu, rozwija się na obwodzie i powstaje „obrączkowanie pędu” — brak kory na długości kilku milimetrów z widocznym drewnem; wszystko powyżej obrączki żółknie, brązowieje i obumiera. Grzyb powoduje też brązowienie i zgniliznę korzeni. Nasilenie objawów rośnie w kolejnych latach uprawy.
• Fuzarioza pędów Fusarium spp. — Na pojedynczych pędach, na różnej ich wysokości, łuski żółkną, brązowieją i obumierają. Przy podstawie pędu kora brunatnieje, a objawy rozprzestrzeniają się wzdłuż i na obwodzie; na przekroju widoczna jest zgnilizna drewna. Na obumarłych tkankach biały, delikatny nalot grzybni z pomarańczowymi skupieniami zarodnikowania. Kora na chorych pędach zmienia barwę na jasnopopielatą i przy próbie ściągnięcia bardzo łatwo rozpada się pod palcami.
• Szara pleśń Botrytis cinerea — Objawy pojawiają się pod koniec lata. Na łuskach w dolnej części pędu wodniste, brązowe plamy, które przy spadku wilgotności powietrza zasychają. Przy wysokiej wilgotności na powierzchni obumarłych tkanek powstaje obfity, szary, pylący nalot zarodnikowania — to objaw rozstrzygający. Na zdrewniałych pędach zrakowacenia prowadzące do obumierania części powyżej.
• Zgnilizna korzeni młodych roślin (zgnilizna sadzonek) Pythium spp. — Choroba pojawia się w okresie ukorzeniania lub bezpośrednio po posadzeniu roślin na miejsce stałe. Korzenie brązowieją i ulegają miękkiej zgniliźnie — zewnętrzne, obumarłe tkanki bardzo łatwo oddzielają się od walca osiowego. Od podstawy pędu ku górze przesuwa się brązowa lub czarna zgnilizna; porażone rośliny żółkną, brązowieją i zamierają, starsze mają zahamowany wzrost. Na powierzchni obumarłych tkanek bywa widoczna delikatna, biała grzybnia.

Zagrożenia opisane dla rodzaju — przy konkretnym gatunku i odmianie nasilenie bywa inne.

Szkodniki

• Przędziorek sosnowiec Oligonychus ununguis — W miejscach żerowania widoczne żółtawe, mozaikowate, drobne plamy na łuskach. Przy dużym zagęszczeniu form ruchomych łuski całkowicie żółkną, a z czasem brązowieją. Zasiedla różne iglaki, w tym żywotniki. W ciągu roku rozwija do pięciu pokoleń; jedno pokolenie (jajo → larwa → dwie nimfy → osobnik dorosły) trwa 15–25 dni.
• Miodownica żywotnikowa Cinara (Cupressobium) cupressi — Występuje powszechnie na żywotniku zachodnim. Larwy i samice żerują w niedużych koloniach na korze, na dolnej stronie 2- i 3-letnich pędów oraz na pniach. Skutkiem jest zahamowanie wzrostu, przebarwienie łuskowatych igieł, a z czasem częściowe lub całkowite zasychanie krzewów. Mszyce wydalają rosę miodową, na której rozwijają się grzyby sadzakowe; kolonie odwiedzane są przez mrówki.
• Miodownica cyprysikowa Cinara (Cupressobium) tujafilina — Występuje na żywotniku wschodnim. Brunatnienie łuskowatych igieł, z czasem zasychanie całych gałęzi, ograniczony wzrost pędów, rosa miodowa na pędach i igłach. Rozwija do 9 pokoleń w roku, jedno pokolenie w 27 dni; samice pierwszego pokolenia rodzą po około 50 larw. Latem mszyce przebywają na pędach w dolnej części krzewów.
• Misecznik tujowiec Parthenolecanium fletcheri — Występuje pospolicie na żywotniku zachodnim. Przebarwienia na pędach i łuskach, zasychanie pędów, ograniczenie wzrostu krzewów, rosa miodowa pokrywana czarnym nalotem grzybów sadzakowych. Dojrzała samica jest owalna, silnie wypukła, długości 2–3,5 mm i szerokości 1,5–2,5 mm, ciemno- lub jasnobrązowa do żółtej; tarczka młodej samicy jest płaska i jasnobrązowa. Jedno pokolenie w roku.
• Licinek tujowiaczek Argyresthia (Blastotere) thuiella — Występuje na żywotniku zachodnim i cyprysiku Lawsona. Brązowienie i zamieranie wierzchołków pędów; gąsienice żerują wewnątrz łuskowatych igieł pędów wierzchołkowych. Gąsienica ma 5–6 mm, jest brązowozielona, z czarną głową i tarczką karkową. Motyle o rozpiętości skrzydeł 5–7 mm, jasnoszare z ciemnobrązowymi i czerwonymi plamami. Jedno pokolenie w roku; zimują larwy 4. i 5. stadium ukryte wewnątrz pędów wierzchołkowych.
• Opuchlak owalny Otiorhynchus (Pendragon) ovatus — Występuje dość często na roślinach liściastych, rzadziej na iglakach; w szkółkach obserwowany na żywotniku zachodnim. Chrząszcze (owalne, 5–5,5 mm, czarne lub czerwonawobrązowe, pokryte żółtawymi włoskami) żerują na igłach i pędach, osłabiając młode rośliny. Larwy — beznogie, ok. 6 mm, żółtawobiałe z brązową głową — ogryzają korę na korzeniach albo zjadają korzenie w całości, powodując zamieranie roślin. Jedno pokolenie w roku.

Zagrożenia opisane dla rodzaju — przy konkretnym gatunku i odmianie nasilenie bywa inne.