Mszyca burakowa

Mszyca burakowa (oraz grochowa i brzoskwiniowa) Aphis fabae, Acyrthosiphon pisum, Myzus persicae

Szkody. Liście przebarwiają się na żółto i ulegają zniekształceniu, wzrost roślin jest zahamowany, a w późniejszym okresie mszyce uszkadzają młode strąki. Najgroźniejsza jest jednak rola wektora: mszyce przenoszą żółtą mozaikę fasoli i wirusa więdnięcia bobu.

Jak wypatrywać

• oględziny wierzchołków pędów i spodów młodych liści; pomocniczo żółte tablice lepowe, także do masowego odławiania — od wczesnych faz rozwoju roślin przez cały okres wzrostu; najliczniejsze kolonie w maju i czerwcu

W kalendarzu rośliny

• Ciepło powyżej 20 stopni — sprawdź wierzchołki na mszyce · kwi–lip
• Ogłów rośliny, gdy zawiążą 4-6 strąków · cze–lip — To zabieg z podwójną korzyścią, opisany w metodyce jako typowy dla mniejszych upraw, czyli idealny dla działki. Kwiaty powyżej szóstego strąka i tak nie zawiążą już owoców, za to są ulubionym miejscem żerowania mszycy burakowej. Ścięcie wierzchołka przyspiesza wypełnianie nasion w istniejących strąkach i jednocześnie odcina mszycom najbardziej atrakcyjną część rośliny.

Szkody. Szkodnik wielożerny; budleja jest w metodyce wymieniona jako pierwszy z trzech przykładowych żywicieli („budleja, funkia, złocień”). Rodzaj uszkodzenia według tabeli 5a: liście na młodych pędach skręcone, wzrost pędów zahamowany, na liściach rosa miodowa i sadzaki. Ponieważ budleja kwitnie na przyrostach bieżącego roku, zahamowanie wzrostu wierzchołków przekłada się bezpośrednio na liczbę i wielkość kwiatostanów. Mszyce mają dodatkowe znaczenie jako wektory wirusów — metodyka wymienia je jako najczęstszych przenosicieli wiroz na rośliny ozdobne, a budleja jest żywicielem wirusa mozaiki ogórka.

Jak wypatrywać

• oglądanie wierzchołków tegorocznych pędów i spodu najmłodszych liści; sygnały naprowadzające: skręcone liście, lepki połysk rosy miodowej, czarny nalot sadzaków, mrówki na pędach; żółte tablice lepowe do śledzenia lotu mszyc — maj – sierpień

W kalendarzu rośliny

• Kolonie mszyc zmyj najpierw wodą — zanim pomyślisz o preparacie — Metodyka opisuje mechanizm, który na działce działa za darmo: podczas podlewania roślin następuje wzrost wilgotności powietrza, co ogranicza rozmnażanie się przędziorków, a intensywny deszcz lub silny strumień wody zrzuca z roślin przędziorki, mszyce, drobne gąsienice oraz inne owady. Przy budlei ma to dodatkową zaletę: woda nie szkodzi motylom i trzmielom, które siedzą na kwiatach, a każdy preparat owadobójczy im szkodzi.
• Maj–sierpień: skręcone liście na młodych pędach i lepka rosa miodowa · maj–sie
• Jeśli zmywanie nie wystarcza — środek kontaktowy, poza kwitnieniem

Szkody. Wysysa soki, przez co liście wyginają się łyżkowato w stronę kolonii. Buraki zaatakowane w okresie wschodów mogą zamierać. Szkoda pośrednia, groźniejsza od bezpośredniej: przenoszenie wirusów mozaiki i żółtaczki buraka.

Jak wypatrywać

• oględziny spodniej strony liści; pomocniczo żółte tablice lepowe 20x20 cm do monitoringu nalotu form uskrzydlonych, umocowane tak, by 1/3 tablicy wystawała ponad rośliny — od pojawienia się pierwszych kolonii mszyc na liściach

W kalendarzu rośliny

• Szukaj czarnych kolonii mszyc — i reaguj w ciągu 10 dni

Szkody. Tworzy kolonie na najmłodszych liściach i szypułkach kwiatowych, powodując ich skręcanie i zahamowanie wzrostu; liście brudzi rosa miodowa. Bezskrzydłe dzieworódki 1,5–2,9 mm, czarne z zielonym lub brązowym odcieniem, matowe.

Jak wypatrywać

• przeglądanie roślin w poszukiwaniu liści pokrytych rosą miodową i kolonii mszyc — od maja, gdy pojawiają się na chryzantemie

W kalendarzu rośliny

• Zimą uprzątnij otoczenie grządki i znajdź krzewy, na których zimują mszyce · sty, lut, mar, gru — Trzy szkodniki chryzantemy zimują nie na chryzantemie, tylko obok niej. Mszyca burakowa zimuje w postaci jaj na pędach trzmieliny, jaśminowca wonnego i kaliny koralowej, a formy uskrzydlone przelatują z nich na rośliny zielne w maju lub czerwcu. Zmienik lucernowiec zimuje jako owad dorosły w zaschniętych liściach i ściółce zadrzewień, a wciornastek popielnikowiec przepoczwarcza się w glebie i resztkach roślinnych. Zimą, gdy krzewy są bezlistne, najłatwiej je rozpoznać i zapamiętać, gdzie wiosną zaglądać najpierw.

Szkody. Szkodliwość bezpośrednia to odbarwianie i zniekształcanie liści, a przy licznym wystąpieniu zahamowanie wzrostu i uszkodzenia młodych strąków. Szkodliwość pośrednia jest groźniejsza: mszyca przenosi wirusy żółtej mozaiki fasoli (BYMV) i zwykłej mozaiki fasoli (BCMV).

Jak wypatrywać

• oględziny wierzchołków pędów i spodów liści na obecność czarnych kolonii; pomocniczo żółte tablice lepowe, także do masowego odławiania — przez cały okres wegetacyjny, najliczniej na przełomie maja i czerwca

W kalendarzu rośliny

• Przełom maja i czerwca — szukaj czarnych kolonii mszyc · maj–sie

Szkody. Czarne kolonie na młodych liściach i pędach kwiatowych; liście się skręcają, wzrost słabnie, a na liściach zostaje rosa miodowa i sadzaki.

Jak wypatrywać

• oględziny młodych liści i pędów kwiatowych — od wschodów do kwitnienia

Szkody. Pojawia się w maju na liściach mieczyków i tworzy nieliczne kolonie. Podczas żerowania wydala rosę miodową zanieczyszczającą liście. Główne zagrożenie to przenoszenie wirusa żółtej mozaiki fasoli (Bean yellow mosaic potyvirus, BYMV) — mszyca jest jego wektorem.

Jak wypatrywać

• przeglądanie roślin w celu wykrycia liści pokrytych rosą miodową i kolonii mszyc — w trakcie uprawy, od maja

W kalendarzu rośliny

• Od maja szukaj kolonii mszyc i lepkiej rosy miodowej · maj–wrz
• Po stwierdzeniu kolonii mszyc — zabieg

Szkody. Bezskrzydłe dzieworódki i larwy żerują w koloniach, najpierw na liściach sercowych, potem na dolnej stronie liści. Intensywne pobieranie soku ogładza roślinę i zmniejsza plon ogonków; młode liście deformują się i skręcają ku dołowi. Kluczowa rola jako wektor wirusów rabarbaru.

Jak wypatrywać

• lustracja roślin — przegląd dolnych stron liści i wnętrza rozet — w okresie wzrostu roślin

W kalendarzu rośliny

• Odsuń rabarbar od szczawiu, kaliny i podmokłych zakątków · sie–wrz — Prawie wszystkie szkodniki rabarbaru przychodzą z sąsiedztwa, a metodyka podkreśla, że w uprawie rabarbaru nie ma zarejestrowanych środków do ich zwalczania. Izolacja przestrzenna jest tu więc nie dodatkiem, tylko podstawową metodą ochrony.
• Policz mszyce na roślinach — próg 1–3 na roślinę · mar–sie

Szkody. Nie zniekształca pędów, ale żerowanie hamuje wzrost i osłabia rośliny.

Jak wypatrywać

• systematyczne lustrowanie plantacji — od połowy maja

Szkody. Bezskrzydłe dzieworódki i larwy żerują w koloniach na najmłodszych liściach, zniekształcając je i zanieczyszczając wylinkami oraz rosą miodową. Liście zwijają się i marszczą, silnie opanowane rośliny karleją i zamierają. Mszyce są też wektorem wirusów.

Jak wypatrywać

• przegląd dolnej strony liści w 10 losowych miejscach po 10 roślin (na działce 3–4 miejsca po 10 roślin) — od pojawienia się pierwszych liści właściwych, młode rośliny
• przegląd dolnej strony liści; alternatywnie ocena odsetka roślin zasiedlonych — starsze rośliny, do zbioru

W kalendarzu rośliny

• Co tydzień zaglądaj pod liście — mszyca burakowa · kwi–cze