Mszyce

Mszyce (mszyca agrestowa, mszyca porzeczkowo-sałatowa) Aphis grossulariae, Nasonovia ribisnigri

Szkody. Żerują na pąkach, najmłodszych liściach i wierzchołkach pędów; liście się zwijają, wierzchołki deformują, wzrost pędów ustaje. Na lepkich odchodach rozwija się czarny nalot grzybów sadzakowych. Mszyce przenoszą wirusa otaśmienia nerwów agrestu.

Jak wypatrywać

• przegląd pędów i najmłodszych liści na obecność kolonii — od początku wegetacji do zbioru owoców

W kalendarzu rośliny

• Przeglądaj wierzchołki pędów na mszyce · kwi–cze

Szkody. Wysysają soki z młodych pędów i liści; pędy się deformują, liście skręcają i odbarwiają, wzrost słabnie. Na rosie miodowej rozwijają się grzyby sadzakowe, które brudzą owoce.

Jak wypatrywać

• przegląd pędów na obecność kolonii — od początku wegetacji do zbioru, co 2 tygodnie

W kalendarzu rośliny

• Przeglądaj młode pędy na mszyce · mar–paź

Mszyce (jako wektory wiroz i fitoplazm)

Szkody. Metodyka opisuje objawy dla wielu gatunków bylin i krzewów: liście na młodych pędach skręcone, wzrost pędów zahamowany, na liściach rosa miodowa i sadzaki. Znaczenie przy astrze jest przede wszystkim pośrednie — metodyka wskazuje mszyce (obok szkodliwych nicieni glebowych) jako najczęstsze wektory czynników chorobotwórczych z grupy wiroz.

Jak wypatrywać

• oględziny spodu najmłodszych liści i szczytów pędów kwiatostanowych; sygnałem są mrówki na roślinach i lepka rosa miodowa z czarnym nalotem sadzaków — okres wegetacji, czerwiec – sierpień

W kalendarzu rośliny

• Mszyce — sprawdzaj szczyty pędów, ale nie panikuj · cze–sie

Szkody. Żerują na spodniej stronie liści; liście bledną, przebarwiają się, zwijają i kędzierzawią, roślina karłowacieje. Mszyce przenoszą wirusy, a pokręcona roślina bywa brana za chorą na wirozę.

Jak wypatrywać

• oglądanie spodu liści — przez cały okres wzrostu

W kalendarzu rośliny

• Zaglądaj pod liście — mszyce trzeba złapać przy pierwszych osobnikach

Mszyce: ziemniaczana i ogórkowa Aulacorthum solani, Aphis gossypii

Szkody. Mszyce wysysają soki, przez co roślina słabnie i przestaje rosnąć; obficie wydalają rosę miodową, na której rozwijają się grzyby sadzakowe, pokrywające liście czarnym nalotem.

Jak wypatrywać

• oględziny wierzchołków pędów, pąków i spodu młodych liści — od wystawienia na balkon, co tydzień

W kalendarzu rośliny

• Sprawdzaj wierzchołki pędów i pąki — mszyce · cze–wrz

Mszyce (jako wektory wiroz)

Szkody. Liście na młodych pędach skręcone, wzrost pędów zahamowany, na liściach rosa miodowa i czarny nalot grzybów sadzakowych. Metodyka wskazuje mszyce przede wszystkim jako WEKTORY wiroz: wirusy „przenoszone są i wprowadzane podczas żerowania owadów, które nazywamy wektorami, najczęściej są to mszyce i szkodliwe nicienie glebowe”.

Jak wypatrywać

• Oglądanie najmłodszych przyrostów i spodniej strony liści; pośrednie sygnały to lepka rosa miodowa, czarny nalot sadzaków i mrówki wędrujące po pędach. — Od kwietnia do końca wegetacji

Mszyce (brzoskwiniowa i trzmielinowo-burakowa) Myzus persicae, Aphis fabae

Szkody. Żerują w koloniach na wierzchołkach pędów i liściach, wysysając soki i deformując zasiedlone części rośliny. Na wydzielanej rosie miodowej rozwijają się grzyby sadzakowe, przez co liście i owoce pokrywają się czarnym nalotem. Wzrost pędów zostaje zahamowany.

Jak wypatrywać

• przegląd wierzchołków pędów i najmłodszych liści oraz dolnej strony liści wyrośniętych — od wiosny do końca lata

W kalendarzu rośliny

• Przeglądaj wierzchołki i spody liści na mszyce · kwi–wrz

Szkody. Kolonie na młodych pędach i spodniej stronie liści; skręcanie liści, zahamowanie wzrostu pędów, rosa miodowa i wyrastające na niej czarne sadzaki. U derenia znaczenie jest jednak odwrotne niż zwykle: metodyka wymienia dereń wśród krzewów, które sadzi się PO TO, żeby rozwijały się na nich kolonie mszyc — „Dla zgromadzenia dużej liczby biedronek konieczne jest posadzenie krzewów, na których rozwijać się będą kolonie mszycy np. dereń, irga, trzmielina, kalina”.

Jak wypatrywać

• oględziny wierzchołków tegorocznych pędów i spodu najmłodszych liści; sygnał pośredni to mrówki i lepka rosa miodowa. Sprawdź, czy w kolonii są już biedronki i larwy bzygów — sezon wegetacyjny, przy okazji cotygodniowego przeglądu

W kalendarzu rośliny

• Mszyce na dereniu to nie problem — to hodowla biedronek · kwi–maj — Tu metodyka mówi coś, co brzmi odwrotnie do odruchu każdego działkowca, a dotyczy derenia z nazwy: „Dla zgromadzenia dużej liczby biedronek konieczne jest posadzenie krzewów, na których rozwijać się będą kolonie mszycy np. dereń, irga, trzmielina, kalina”. Dereń pełni w ogrodzie funkcję rośliny, która karmi pożyteczne, a metodyka dodaje ogólniejszą zasadę: „stwierdzenie szkodnika nie oznacza podjęcia z nim walki ze względu na występowanie na naszych działkach i w ogrodach przydomowych wielu sprzymierzeńców”.

Aphis gossypii, Myzus persicae, Macrosiphum euphorbiae

Szkody. Wysysają soki; liście odbarwiają się, marszczą i zasychają, kwiaty i zawiązki opadają, a na spadzi rozwijają się grzyby sadzakowe. Najgroźniejsze pośrednio — przenoszą wirusy mozaiki dyni i cukinii oraz mozaiki ogórka.

Jak wypatrywać

• przegląd spodu liści i wierzchołków pędów — przez cały sezon, od rozwoju liści właściwych

W kalendarzu rośliny

• Co tydzień sprawdzaj spody liści na mszyce · maj–wrz

Mszyce (jako wektory wiroz) Aphidoidea

Szkody. Przy floksie ważniejsza jest rola wektora: metodyka podaje, że wirusy przenoszone są i wprowadzane podczas żerowania owadów-wektorów, najczęściej mszyc i szkodliwych nicieni glebowych (krępaki, długacze), a płomyk jest w metodyce wymieniony jako żywiciel wirusa mozaiki ogórka. Bezpośrednia szkodliwość na floksie: skręcanie i deformacja młodych liści, zahamowanie wzrostu pędów, rosa miodowa i sadzaki.

Jak wypatrywać

• oglądanie wierzchołków pędów i spodniej strony młodych liści; kolonie zdradza lepka rosa miodowa i mrówki wędrujące po pędach — sezon wegetacyjny, od maja

W kalendarzu rośliny

• Mszyce na wierzchołkach — wektor wirusa, nie tylko szkodnik · maj–paź

Szkody. Kolonie na wierzchołkach młodych pędów i na spodniej stronie liści; liście skręcają się, wzrost pędów słabnie, na liściach pojawia się lepka rosa miodowa, a na niej czarne sadzaki.

Jak wypatrywać

• oględziny wierzchołków młodych pędów i spodu liści — po kwitnieniu, kiedy rosną młode pędy

W kalendarzu rośliny

• Obejrzyj młode przyrosty forsycji: mszyce, przędziorki i plamy na liściach · maj–cze

Szkody. Kolonie na wierzchołkach pędów, pąkach i spodzie młodych liści; mszyce wysysają sok, a lepka rosa miodowa brudzi liście.

Jak wypatrywać

• oględziny wierzchołków pędów, pąków i spodu młodych liści — od wystawienia na balkon, co tydzień

W kalendarzu rośliny

• Sprawdzaj wierzchołki pędów i pąki — mszyce · cze–wrz

Mszyce (jako wektory wiroz) Aphidoidea

Szkody. Przy hortensji liczy się rola mszyc jako wektorów: metodyka podaje, że wirusy przenoszone są i wprowadzane podczas żerowania owadów, które nazywamy wektorami, a najczęściej są to mszyce i szkodliwe nicienie glebowe (krępaki, długacze). Hortensja ma w metodyce dwie choroby wirusowo-fitoplazmatyczne (mozaika hortensji, zielenienie kwiatów), których nie da się leczyć — ograniczanie wektorów i cięcie czystym narzędziem to jedyna dostępna profilaktyka.

Jak wypatrywać

• oglądanie wierzchołków pędów i spodniej strony liści; kolonie mszyc zdradzają też lepka rosa miodowa i mrówki wędrujące po pędach — sezon wegetacyjny, od kwietnia

Mszyce (brzoskwiniowa i trzmielinowo-burakowa) Myzus persicae, Aphis fabae

Szkody. Żerują na liściach i wierzchołkach pędów, wysysając soki i deformując opanowane części rośliny. Efekt to zahamowany wzrost pędów i osłabione owocowanie, a liście i owoce pokrywają się nalotem grzybów sadzakowych. Metodyka określa znaczenie jako duże lub bardzo duże. Mszyca brzoskwiniowa jest zielona, ok. 3 mm; trzmielinowo-burakowa czarna i matowa, ok. 2 mm, przylatuje z trzmieliny.

Jak wypatrywać

• przegląd wierzchołków pędów i spodu młodych liści na obecność kolonii — od ukazania się pierwszych liści do kwitnienia, po pełni kwitnienia i po zbiorze — co 10-14 dni

W kalendarzu rośliny

• Przeglądaj wierzchołki pędów na mszyce · mar–lis

Rhopalosiphum padi, Metopolophium dirhodum, Sitobion avenae, Rhopalosiphum maidis

Szkody. Larwy i dorosłe wysysają soki z nadziemnych części roślin; liście się przebarwiają, spadź pokrywa się czarnym nalotem grzybów sadzakowych, a rośliny łatwiej ulegają chorobom. Niektóre gatunki przenoszą wirusy.

Jak wypatrywać

• szacowanie liczby mszyc na kilku losowo wybranych roślinach raz w tygodniu — od fazy 1 liścia do końca sezonu, próg od wiechowania

W kalendarzu rośliny

• Raz w tygodniu policz mszyce na kilku roślinach · maj–wrz

Myzus spp.

Szkody. Kolonie na wierzchołkach młodych pędów; liście skręcają się, wzrost pędów słabnie, na liściach lepka rosa miodowa i czarny nalot sadzaków.

Jak wypatrywać

• przeglądanie wierzchołków pędów i spodu liści — w czasie wzrostu młodych pędów

W kalendarzu rośliny

• Zaglądaj na wierzchołki młodych pędów — mszyce

Szkody. Kolonie na młodych pędach; liście się skręcają, wzrost słabnie, na liściach lepka rosa miodowa i czarny nalot sadzaków.

Jak wypatrywać

• oglądanie wierzchołków pędów i spodu liści — w czasie wzrostu

W kalendarzu rośliny

• Zaglądaj na wierzchołki pędów — mszyce

Aphis gossypii, Myzus persicae

Szkody. Wysysają soki, powodując żółknięcie i deformację liści; przenoszą wirusy, a ich uszkodzenia ułatwiają wejście bakteriom kanciastej plamistości.

Jak wypatrywać

• przegląd spodu liści; pomocniczo żółte tablice lepowe 20×20 cm wystające 1/3 nad wierzchołki roślin — od rozwoju liści właściwych do zbioru

W kalendarzu rośliny

• Sprawdzaj spody liści na mszyce · maj–wrz

Szkody. Kolonie na wierzchołkach pędów i pąkach; mszyce wysysają sok, a rosa miodowa brudzi liście.

Jak wypatrywać

• oględziny wierzchołków pędów i pąków — w sezonie, co tydzień

W kalendarzu rośliny

• Sprawdzaj wierzchołki pędów i pąki — mszyce · cze–wrz

Mszyce (głównie brzoskwiniowa) Myzus persicae, Macrosiphum euphorbiae, Aulacorthum solani, Neomyzus circumflexus

Szkody. Kolonie na wierzchołkach pędów i liściach; liście żółkną i się zniekształcają, rośliny słabiej rosną, a na spadzi rozwijają się grzyby sadzakowe, co obniża plon i jego jakość. Mszyce przenoszą wirusa mozaiki ogórka.

Jak wypatrywać

• przegląd roślin co najmniej raz w tygodniu: pożółkłe, zniekształcone liście i pierwsze kolonie; pomocniczo żółte tablice lepowe — od posadzenia rozsady do końca sezonu

W kalendarzu rośliny

• Co tydzień szukaj pierwszych kolonii mszyc · maj–paź

Aphidoidea

Szkody. LODR wymienia mszyce jako drugi po przędziorkach szkodnik prymulek. Żerują koloniami na młodych liściach i szypułach kwiatowych, powodując skręcanie liści i zahamowanie wzrostu; wydzielają rosę miodową, na której rozwijają się grzyby sadzakowe. Istotniejsza od bezpośredniej szkody jest ich rola jako wektorów: metodyka wskazuje mszyce jako najczęstszy sposób przenoszenia wiroz między roślinami ozdobnymi, a mozaika pierwiosnka jest chorobą nieuleczalną.

Jak wypatrywać

• oględziny młodych liści, szypuł kwiatowych i spodu blaszek; obecność rosy miodowej i sadzaków; żółte tablice lepowe do śledzenia nalotu owadów fruwających — od kwitnienia do wczesnego lata

W kalendarzu rośliny

• Mszyce to nie tylko mszyce — przenoszą mozaikę pierwiosnka · kwi–wrz

Mszyce (brzoskwiniowa i ziemniaczana smugowa) Myzus persicae, Macrosiphum euphorbiae

Szkody. Wysysają soki; liście żółkną i zaginają się łyżkowato w dół, rośliny słabiej rosną. Mszyce przenoszą też wirusy.

Jak wypatrywać

• przegląd roślin na obecność kolonii; pomocniczo żółte tablice lepowe 20×20 cm wystające 1/3 nad wierzchołki roślin — od posadzenia rozsady do gruntu, przez cały sezon

W kalendarzu rośliny

• Sprawdzaj rośliny na mszyce raz w tygodniu · maj–paź

Cryptomyzus ribis, Aphis schneideri

Szkody. Wysysają soki z młodych liści i wierzchołków; liście deformują się i tworzą charakterystyczne czerwone pęcherze.

Jak wypatrywać

• przegląd pędów na obecność kolonii — od początku wegetacji do zbioru owoców

W kalendarzu rośliny

• Przeglądaj pędy na mszyce co dwa tygodnie · kwi–lip

Szkody. Kolonie na wierzchołkach pędów i pąkach; pędy i kwiaty deformują się, na liściach osadza się rosa miodowa, na której rozwijają się grzyby sadzakowe. Na powojnikach spotykane, ale rzadziej niż na wielu innych roślinach ozdobnych. Mszyce są też wektorami wirusów przenoszonych podczas żerowania.

Jak wypatrywać

• oględziny wierzchołków pędów i pąków; sygnałem pomocniczym są mrówki wędrujące po pędach — okres wegetacji, od kwietnia

W kalendarzu rośliny

• Przeglądaj wierzchołki pędów i spody liści — mszyce i przędziorki · kwi–lis

Mszyce (m.in. mszyca śliwowo-trzcinowa) Hyalopterus pruni, Brachycaudus helichrysi

Szkody. Wysysają soki, powodując zwijanie liści i osłabienie wzrostu. Przede wszystkim jednak są **wektorem szarki** — najgroźniejszej choroby śliwy.

Jak wypatrywać

• przegląd drzew w poszukiwaniu kolonii mszyc — przed kwitnieniem i po kwitnieniu (kwiecień–lipiec)

W kalendarzu rośliny

• Zwalczaj mszyce — to one przenoszą szarkę · kwi–lip

Szkody. Kolonie na spodniej stronie liści, w pąkach i u nasady liści, także na przechowywanych cebulach. Bezpośrednia szkoda jest niewielka; groźniejsze jest przenoszenie wirusów, w tym wirusa pstrości tulipana.

Jak wypatrywać

• oględziny spodu liści i pąków — od wschodów do kwitnienia

W kalendarzu rośliny

• Sprawdź liście i pąki tulipanów: mszyce przenoszą wirusa pstrości · mar–maj

Szkody. Zasiedlają wierzchołki latorośli i najmłodsze liście. Liście się skręcają i zasychają, pąki się nie rozwijają, zawiązki i młode pędy są zniekształcone. Kwitnienie jest hamowane, owocowanie osłabione. Obecność mszyc zdradzają mrówki żerujące na ich słodkich odchodach.

Jak wypatrywać

• oglądanie wierzchołków latorośli i najmłodszych liści na obecność kolonii — od początku wegetacji do zbioru

Mszyce (jako wektory wiroz i fitoplazm)

Szkody. Metodyka wymienia mszyce (m.in. burakową, ziemniaczaną) jako szkodniki wielu gatunków bylin: liście na młodych pędach skręcone, wzrost pędów zahamowany, na liściach rosa miodowa i sadzaki. Znaczenie przy zatrwianie jest przede wszystkim pośrednie — metodyka wskazuje mszyce jako najczęstsze wektory czynników chorobotwórczych z grupy wiroz i fitoplazm, a do tej grupy należy karłowatość zatrwianu.

Jak wypatrywać

• oględziny spodu najmłodszych liści i szczytów pędów kwiatostanowych; sygnałem są mrówki na roślinach i lepka rosa miodowa z czarnym nalotem sadzaków — okres wegetacji, maj – sierpień

W kalendarzu rośliny

• Mszyce — bardziej jako roznosiciel choroby niż jako szkodnik · maj–sie

Mszyce (przenosiciele wirusów) Myzus persicae, Aphis frangulae, A. nasturtii, A. fabae

Szkody. Wysysanie soków ma niewielkie znaczenie; główne zagrożenie to przenoszenie wirusów — wirusa Y (smugowatość) i wirusa liściozwoju. Najważniejszym wektorem jest mszyca brzoskwiniowa.

Jak wypatrywać

• przegląd liści z różnych roślin, także od spodu; żółte naczynia z wodą na ziemi — po wschodach, od drugiej połowy maja

W kalendarzu rośliny

• Po wschodach sprawdzaj, czy nalatują mszyce · maj–lip