Niszczyk zjadliwy

Szkody. Nicień powodujący skarłowacenie roślin, zgrubienie i powyginanie szczypioru oraz spękanie i gąbczastość cebul. Cebula z zainfekowanego pola nie nadaje się do przechowywania.

Jak wypatrywać

• analiza laboratoryjna próbki gleby; w polu — oględziny zdeformowanych roślin i przekrojonych cebul — przed założeniem uprawy oraz w trakcie wegetacji przy podejrzanych objawach

W kalendarzu rośliny

• Zniekształcone, spękane cebule — podejrzenie niszczyka · cze–sie — Niszczyk zjadliwy to nicień **kwarantannowy z listy A2 EPPO** — po stwierdzeniu obowiązuje obligatoryjne zwalczanie wszystkimi dostępnymi metodami. Cebula z zainfekowanego pola nie nadaje się do przechowywania.

Szkody. Nicień wnikający z gleby przez piętkę. Rośliny mają zahamowany wzrost, więdną i są zniekształcone, liście stają się fioletowe. Główka pęka od piętki, robi się miękka i gąbczasta, system korzeniowy zanika, a czosnek bywa silnie i nieprzyjemnie pachnący. Przy niskiej liczebności objawy wychodzą dopiero w przechowalni jako próchnienie główek.

Jak wypatrywać

• analiza laboratoryjna próbki gleby zebranej z 5 miejsc; w polu oględziny zniekształconych, fioletowiejących roślin i przekrojonych główek; obowiązkowa kontrola ząbków przed sadzeniem — kwiecień–październik (cały okres wegetacji), a także w czasie zbioru i przechowywania

W kalendarzu rośliny

• Zaplanuj czteroletnią przerwę i sprawdź przedplon · sie–wrz — Prawie wszystkie groźne problemy czosnku siedzą w glebie: niszczyk zjadliwy, fuzarioza, biała zgnilizna i różowienie korzeni. Metodyka podaje minimum 4 lata przerwy w uprawie czosnku i innych warzyw cebulowych na tym samym miejscu, a przy stwierdzonej białej zgniliźnie aż 8 lat, bo tyle jej sklerocja przeżywają w ziemi.

Szkody. Nicień żerujący WEWNĄTRZ pędów i liści. Płomyk wiechowaty jest w metodyce jedyną byliną ozdobną wymienioną z nazwy jako jego żywiciel (tab. 5, s. 60); poza tym atakuje cebule roślin ozdobnych — tulipana, narcyza — oraz cebulę jadalną i czosnek. Objaw: liście i pędy zniekształcone, zahamowane we wzroście i przebarwione na żółto. Ciało nitkowate, długości 1–1,3 mm, bezbarwne, głowa niewyodrębniona od reszty ciała. Zimuje w glebie, w resztkach roślin i w nasionach. WAŻNE: niszczyk zjadliwy znajduje się na liście organizmów kwarantannowych.

Jak wypatrywać

• porównanie pędów w obrębie kępy — szuka się pojedynczych pędów skarłowaciałych, powyginanych, o skróconych międzywęźlach, z wąskimi, pomarszczonymi, żółknącymi liśćmi i zamierającym wierzchołkiem; samego nicienia wykrywa się lupą o powiększeniu co najmniej 6× lub pod mikroskopem stereoskopowym — od maja do przekwitania, w trakcie wzrostu pędów

W kalendarzu rośliny

• Nie przenieś nicieni razem z sadzonką · mar
• Pędy skarłowaciałe i zniekształcone — sprawdź, czy to nie nicienie · maj–paź
• Roślinę z nicieniami się usuwa, nie leczy — Metodyka poświęca osobny punkt usuwaniu z nasadzeń roślin chorych i uszkodzonych, a przy nicieniach nie ma alternatywy: niszczyk zjadliwy żeruje wewnątrz pędów i liści, zimuje w glebie, w resztkach roślin i w nasionach, jest organizmem kwarantannowym, a na działce jedyne, co naprawdę działa, to usunięcie rośliny. Kępa zostawiona „na próbę, może się poprawi” zaraża kolejne rośliny i glebę wokół siebie.

Szkody. Nicień żerujący wewnątrz pędów, liści i cebul. Szypułki kwiatowe są zgrubiałe, skrócone i wygięte, a na przekroju cebuli widać brunatne pierścienie. Zimuje w glebie, resztkach roślin i w materiale rozmnożeniowym.

Jak wypatrywać

• oględziny pędów kwiatowych; przekrój podejrzanej cebuli — w czasie kwitnienia i przy wykopywaniu

Szkody. Nicień żerujący w roślinie: liście grubieją, zniekształcają się i żółkną, rośliny karłowacieją; porażone tkanki gniją, a nicienie przechodzą z rośliną do przechowalni i z materiałem rozmnożeniowym.

Jak wypatrywać

• próbki gleby z głębokości do 30 cm z kilku miejsc grządki, zmieszane (0,5–1 kg) do analizy w laboratorium; w sezonie — cała roślina z objawami — kwiecień–czerwiec, przed posadzeniem i przy roślinach z objawami

Szkody. Nicień wędrujący, żeruje wewnątrz tkanek liści i korzeni. Metodyka wskazuje zwiększoną populację niszczyka jako największe zagrożenie dla selera: zmniejsza plon i pogarsza przechowywanie, a przy dużej liczebności korzenie gniją po zbiorze, czasem już w polu. Na selerze szkody są mniejsze niż na cebuli i czosnku.

Jak wypatrywać

• analiza laboratoryjna gleby i tkanek — przed założeniem uprawy, przy podejrzeniu (gnijące korzenie po zbiorze)

Szkody. Nicień żerujący wewnątrz pędów, liści i cebul. Szypułki kwiatowe są zgrubiałe, skrócone i wygięte, a na przekroju cebuli widać brunatne pierścienie. Zimuje w glebie, resztkach roślin i w materiale rozmnożeniowym.

Jak wypatrywać

• oględziny pędów kwiatowych; przekrój podejrzanej cebuli — w czasie kwitnienia i przy wykopywaniu