Zgorzel zgnilakowa

Pythium ultimum, także Botrytis cinerea, Fusarium avenaceum, F. culmorum, F. solani, Rhizoctonia solani

Objawy. Choroba okresu rozsady: metodyka wskazuje ją jako „jedną z często występujących chorób na siewkach oraz sadzonkach zielnych i zdrewniałych”. Najczęściej infekowane są korzenie i podstawa pędu, a nekroza może rozszerzać się do wysokości nawet dwóch trzecich sadzonki, powodując jej zamieranie lub bardzo silne zahamowanie wzrostu. Siewka przewraca się z przewężoną, ciemną szyjką albo po prostu przestaje rosnąć, podczas gdy sąsiednie rosną normalnie. Metodyka podaje warunki opisowo: choroba rozwija się przy wysokiej wilgotności podłoża i przy dużych wahaniach temperatury.

Profilaktyka

• Podłoże do wysiewu świeże, wykorzystywane jednokrotnie; czyste, umyte pojemniki
• Dezynfekcja nasion przed siewem: moczenie przez 10–30 minut w wodzie o temperaturze 25–30°C
• Podlewanie umiarkowane — bez rozmoczenia podłoża i bez wody stojącej w podstawkach
• Utrzymywanie w miarę stałej temperatury w miejscu, gdzie stoi rozsada; woda do podlewania o temperaturze zbliżonej do temperatury powietrza (metodyka podaje około 20°C)
• Natychmiastowe usuwanie porażonych siewek razem z grudką podłoża

Patogen glebowy — zakaża przez korzenie, z gleby i materiału sadzeniowego.

W kalendarzu rośliny

• Namocz nasiona w ciepłej wodzie zamiast zaprawy · mar
• Siewki podlewaj oszczędnie i trzymaj w stałej temperaturze · mar–maj

Pythium ultimum

Objawy. Towarzyszy zwykle fytoftorozie, a objawy na pędach są od niej trudne do odróżnienia. Rozpoznanie daje dopiero obejrzenie korzeni: są zbrunatniałe i łatwo się rozpadają, a po zsunięciu warstwy korowej zostaje z nich tylko biały, nitkowaty walec osiowy. Grzyb rozwija się w temperaturze od 4 do 30°C, z optimum około 20°C, więc choroba może występować w różnym nasileniu przez cały sezon wegetacyjny.

Profilaktyka

• Te same działania co przy fytoftorozie — kontrola nad wodą jest jedyną skuteczną profilaktyką
• Sprawdzanie korzeni przy zakupie: mają być jasne i sprężyste, nie brunatne i rozpadające się
• Unikanie stale przemoczonego podłoża, zwłaszcza w pojemnikach i przy ścianie bez odpływu wody

Patogen glebowy — zakaża przez korzenie, z gleby i materiału sadzeniowego.

W kalendarzu rośliny

• Fytoftorozie i zgorzeli zapobiegaj, pilnując wody · kwi–paź — Fytoftoroza jest opisywana jako jedna z najgroźniejszych chorób bluszczu, a zgorzel zgnilakowa często jej towarzyszy — po wyjęciu rośliny z pojemnika widać wtedy zbrunatniałe, rozpadające się korzenie, z których zostaje tylko biały, nitkowaty walec osiowy. Obie są chorobami wody: rozwijają się przy wysokiej wilgotności podłoża, a zarodniki pływkowe rozpryskiwane są z wodą w czasie deszczu lub podlewania. Na działce masz pełną kontrolę nad tym, gdzie i jak lała się będzie woda — i to jest najskuteczniejsza ochrona przed obiema.

Objawy. Choroba roślin najmłodszych i najsłabiej ukorzenionych — siewek oraz sadzonek zielnych i zdrewniałych. Infekowane są korzenie i podstawa pędu, a nekroza może objąć nawet dwie trzecie sadzonki, powodując jej zamieranie lub bardzo silne zahamowanie wzrostu. Roślina więdnie mimo wilgotnej ziemi, korzenie są brązowe i rozpadają się przy pociągnięciu.

Profilaktyka

• Sadzić w przepuszczalne podłoże, bez zastoin wody
• Podlewać umiarkowanie zamiast obficie — choroba rozwija się przy wysokiej wilgotności
• Nie sadzić w miejsce po roślinie, która zamarła z objawami zgnilizny korzeni, bez wymiany ziemi
• Choroba rozwija się przy wysokiej wilgotności

Patogen glebowy — zakaża przez korzenie, z gleby i materiału sadzeniowego.

W kalendarzu rośliny

• Świeżo posadzone i przesadzone krzewy — sprawdź podstawę pędu · mar–maj

Pythium ultimum, Pythium splendens

ostrzeżenie z prognozy pogody

Objawy. W okresie ukorzeniania od podstawy sadzonki ku wierzchołkowi postępuje brązowa lub czarna zgnilizna; silnie porażone sadzonki zamierają. Korzenie brązowieją i ulegają miękkiej zgniliźnie — zewnętrzne, obumarłe tkanki dają się bardzo łatwo ściągnąć z walca osiowego, jak rękawiczka. Na powierzchni obumarłych tkanek widać delikatną białą grzybnię.

Profilaktyka

• Świeżo przygotowane podłoże do ukorzeniania i sadzenia
• Nie przelewać — wysoka wilgotność podłoża i zasolenie nasilają objawy, podobnie jak niedobór światła i zagęszczenie
• Do podlewania nie używać wody chłodniejszej niż 12°C ani cieplejszej niż 25°C
• Uwaga na wodę ze stawów i cieków — zarodniki pływkowe Pythium rozprzestrzeniają się w wodzie na duże odległości
• Lustracja co 3 dni od początku ukorzeniania, po posadzeniu na miejsce stałe co 14 dni
• Próg reakcji: 1–3% chorych roślin
• Brak odmian odpornych

W kalendarzu rośliny

• W czasie ukorzeniania oglądaj sadzonki co trzy dni · kwi–cze

Objawy. Infekowane są przede wszystkim korzenie i podstawa pędu, a nekroza może rozszerzać się w górę nawet do 2/3 wysokości sadzonki, powodując jej zamieranie lub bardzo silne zahamowanie wzrostu. Choroba dotyczy przede wszystkim siewek, sadzonek i świeżo posadzonych roślin — na zadomowionym, kilkuletnim krzewie występuje sporadycznie. Metodyka wskazuje, że przyczyną zgorzeli zgnilakowej mogą być także grzyby Botrytis cinerea, Fusarium avenaceum, F. culmorum, F. solani i Rhizoctonia solani.

Profilaktyka

• Ryzyko dotyczy wyłącznie sadzonek i pierwszych miesięcy po posadzeniu
• Przepuszczalne podłoże i brak zastoisk wody — patogen potrzebuje wody, żeby się przemieszczać
• Nie używać ponownie ziemi po roślinach, które wypadły
• Metodyka ogrodów przydomowych podaje: choroba rozwija się przy wysokiej wilgotności PODŁOŻA i przy dużych wahaniach temperatury.

Patogen glebowy — zakaża przez korzenie, z gleby i materiału sadzeniowego.

W kalendarzu rośliny

• Świeżo posadzony cyprysik podlewaj przez cały pierwszy sezon · mar–maj — Zanim korzenie wyjdą poza bryłę z pojemnika, roślina czerpie wodę tylko z tej garści podłoża — a zimozielony iglak paruje bez przerwy. Jednocześnie właśnie młode, słabo ukorzenione rośliny są w źródłach opisywane jako najbardziej narażone na zgorzel zgnilakową, więc podlewać trzeba regularnie, ale bez zalewania.

Objawy. Infekowane są korzenie i podstawa pędu, a nekroza może rozszerzać się w górę, powodując zamieranie lub bardzo silne zahamowanie wzrostu. Choroba dotyczy przede wszystkim sadzonek i świeżo posadzonych roślin — na zadomowionym, kilkuletnim krzewie praktycznie nie występuje. Rozwija się przy wysokiej wilgotności podłoża.

Profilaktyka

• Ryzyko dotyczy wyłącznie sadzonek i pierwszych miesięcy po posadzeniu
• Przepuszczalne podłoże i brak zastoisk wody — patogen potrzebuje wody, żeby się przemieszczać
• Nie używać ponownie ziemi po roślinach, które wypadły

Patogen glebowy — zakaża przez korzenie, z gleby i materiału sadzeniowego.

Pythium ultimum

Objawy. Infekowane są przede wszystkim korzenie i podstawa pędu; nekroza może rozszerzać się nawet do wysokości dwóch trzecich pędu i powoduje jego zamieranie albo bardzo silne zahamowanie wzrostu. Chorobę wywołują też inne grzyby glebowe (Botrytis cinerea, Fusarium avenaceum, F. culmorum, F. solani, Rhizoctonia solani), więc objawy same w sobie nie wskazują sprawcy.

Profilaktyka

• Uprawiać lilie w podłożu przepuszczalnym, świeżo przygotowanym lub zdezynfekowanym
• Unikać utrzymywania się nadmiernej wilgotności podłoża
• Zabieg wykonać wiosną, po zauważeniu pierwszych objawów chorobowych (okno BBCH 15-48)

Patogen glebowy — zakaża przez korzenie, z gleby i materiału sadzeniowego.

Objawy. Choroba siewek i młodych sadzonek. Infekowane są korzenie i podstawa pędu, a nekroza może rozszerzać się nawet do 2/3 wysokości sadzonki, powodując jej zamieranie lub bardzo silne zahamowanie wzrostu. Rozwija się przy wysokiej wilgotności podłoża i przy dużych wahaniach temperatury. Na działce dotyczy praktycznie tylko rozmnażania z nasion i ukorzeniania sadzonek — dojrzałych modrzewi nie atakuje.

Profilaktyka

• Nasiona wysiewać, a rośliny sadzić do świeżo przygotowanego podłoża
• Usuwać i palić chore rośliny
• Niszczyć resztki roślinne; w uprawie szkółkarskiej stosować płodozmian
• Nie przelewać podłoża — chorobie sprzyja jego wysoka wilgotność i duże wahania temperatury

Patogen glebowy — zakaża przez korzenie, z gleby i materiału sadzeniowego.

Zgnilizna sadzonek (zgorzel zgnilakowa) Pythium ultimum

Objawy. Metodyka (zgorzel zgnilakowa): najczęściej infekowane są korzenie i podstawa pędu, a nekroza może rozszerzać się nawet do 2/3 wysokości sadzonki, powodując jej zamieranie lub silne zahamowanie wzrostu. Przy rojniku dotyczy przede wszystkim świeżo posadzonych i świeżo odsadzonych rozetek potomnych, które nie zdążyły się ukorzenić.

Profilaktyka

• Sadzonki do ukorzeniania pobierać tylko ze zdrowych roślin (program ochrony)
• Stosować płodozmian, niszczyć resztki pozbiorcze; usuwać i spalić chore rośliny
• Metodyka: choroba rozwija się PRZY WYSOKIEJ WILGOTNOŚCI PODŁOŻA i przy dużych wahaniach temperatury.
• Praktyczna konsekwencja dla rojnika: nie podlewać świeżych nasadzeń „na zapas”, sadzić w przepuszczalne podłoże z warstwą żwiru, unikać miejsc, gdzie woda stoi po deszczu

Patogen glebowy — zakaża przez korzenie, z gleby i materiału sadzeniowego.

W kalendarzu rośliny

• Zimowy deszcz i odwilż — sprawdź, czy woda nie stoi w rozetach · sty, lut, mar, lis, gru

Objawy. Infekowane są korzenie i podstawa pędu; nekroza może rozszerzać się do wysokości nawet 2/3 sadzonki, powodując jej zamieranie lub bardzo silne zahamowanie wzrostu. Dotyczy przede wszystkim roślin młodych i świeżo posadzonych. Podobne objawy mogą wywoływać Botrytis cinerea, Fusarium spp. i Rhizoctonia solani.

Profilaktyka

• Nie przelewać — choroba rozwija się przy wysokiej wilgotności podłoża i przy dużych wahaniach temperatury
• Sadzić w świeże, przepuszczalne podłoże
• Usuwać porażone rośliny

Patogen glebowy — zakaża przez korzenie, z gleby i materiału sadzeniowego.

Pythium ultimum

Objawy. Choroba bylin, siewek i sadzonek roślin zielnych i zdrewniałych, a niekiedy starszych roślin. Najczęściej infekowane są korzenie i podstawa pędu, a nekroza może rozszerzać się do wysokości nawet 2/3 sadzonki, powodując jej zamieranie lub bardzo silne zahamowanie wzrostu. Przyczyną zgorzeli mogą być także Botrytis cinerea, Fusarium avenaceum, F. culmorum, F. solani i Rhizoctonia solani. Przy rozchodniku dotyczy przede wszystkim świeżo posadzonych roślin i ukorzeniających się sadzonek pędowych, które nie zdążyły wypuścić korzeni.

Profilaktyka

• Metodyka: „choroba rozwija się przy wysokiej wilgotności PODŁOŻA i przy dużych wahaniach temperatury”
• Sadzić w przepuszczalne podłoże z warstwą drenażu i żwirem pod podstawą pędów
• Nie podlewać świeżych nasadzeń „na zapas” i nie zalewać ukorzeniających się sadzonek
• Unikać miejsc, w których po deszczu stoi woda, oraz zagłębień, gdzie śnieg schodzi najpóźniej
• Metodyka: usuwać i palić chore rośliny; przy patogenach glebowych nie kompostować porażonego materiału

Patogen glebowy — zakaża przez korzenie, z gleby i materiału sadzeniowego.

W kalendarzu rośliny

• Zanim posadzisz rozchodnik — zrób podłoże, które nie trzyma wody · mar–maj — Rozchodnik ginie na działce prawie wyłącznie od wody stojącej przy podstawie pędów, a nie od suszy czy mrozu, i wszystkie trzy jego choroby odwilgociowe (fytoftoroza, zgorzel zgnilakowa, szara pleśń) mają ten sam mechanizm. Metodyka opisuje zgorzel zgnilakową wprost: „choroba rozwija się przy wysokiej wilgotności podłoża i przy dużych wahaniach temperatury”, a glebę ilastą charakteryzuje jako „nieprzepuszczalną dla wody, słabo napowietrzoną ze skłonnością w czasie suszy do tworzenia skorupy”. Na żyznej, wilgotnej ziemi rozchodnik nie tyle choruje, co się psuje ozdobnie: wyciąga się, rozkłada na boki i gnije od środka kępy. Tego jednego zabiegu nie da się nadrobić później — po posadzeniu podłoża już nie zmienisz.
• W maju rozmnóż rozchodnik okazały z sadzonek z piętką · maj
• Zimowy deszcz i odwilż — sprawdź, czy woda nie stoi przy rozchodnikach · sty, lut, mar, lis, gru

Pythium ultimum, także Botrytis cinerea, Fusarium avenaceum, F. culmorum, Rhizoctonia solani

Objawy. Choroba siewek i sadzonek roślin zielnych i zdrewniałych, niekiedy także starszych roślin. Na sośnie dotyczy wyłącznie wysiewu z nasion i pierwszych tygodni po posadzeniu ukorzenionej sadzonki: siewki brązowieją u podstawy, przewężają się i przewracają, a korzenie gniją.

Profilaktyka

• Metodyka podaje warunek opisowo: choroba rozwija się przy wysokiej wilgotności PODŁOŻA i przy dużych wahaniach temperatury.
• Wysiewać w świeże podłoże, nie używać ponownie ziemi po poprzednim wysiewie
• Unikać przelania i zagęszczenia siewek
• Nie podlewać wodą ze stawów i cieków wodnych

Patogen glebowy — zakaża przez korzenie, z gleby i materiału sadzeniowego.

Zgnilizna sadzonek Pythium ultimum

Objawy. Choroba młodych roślin i sadzonek w okresie ukorzeniania. Sadzonki czernieją i gniją u podstawy, więdną mimo wilgotnego podłoża, dają się wyciągnąć bez oporu, korzenie są brunatne i rozpadające się. Sprzyja jej stale mokre, ciepłe podłoże i wielokrotne używanie tego samego podłoża do ukorzeniania.

Profilaktyka

• Usuwać chore sadzonki natychmiast, razem z ich podłożem
• Podłoże do ukorzeniania wykorzystywać jednokrotnie lub je dezynfekować
• Nie przelewać sadzonek; nie używać ziemi z rabaty do ukorzeniania
• Kupować wyłącznie zdrowe rośliny — zakup zdrowego materiału metodyka stawia na pierwszym miejscu higieny fitosanitarnej
• Rozwój patogenu zależy przede wszystkim od wilgotności podłoża, a nie od pogody nad ziemią

Patogen glebowy — zakaża przez korzenie, z gleby i materiału sadzeniowego.

W kalendarzu rośliny

• Ukorzeniasz własne sadzonki? Świeże podłoże i wyrzucanie chorych