Cis

Taxus spp. roślina ozdobna

Co zrobić w październiku

Sadzenie Materiał z pojemnika — sadź w kwi–paź · z bryłą ziemi w mar, kwi, sie, wrz, paź · zalecenie ogólne dla grupy
Cisa sadź w cieniu albo półcieniu, z bryłą najlepiej po 15 sierpnia Cis to najbardziej cieniolubny z iglaków — tam, gdzie żywotnik łysieje, cis rośnie gęsto. Posadzony po zakończeniu przyrostu szybko się ukorzenia, bo nie traci sił na nowe pędy, a jesienią w glebie jest dość wilgoci.

Pielęgnacja

Sadzenie Materiał z pojemnika — sadź w kwi–paź · z bryłą ziemi w mar, kwi, sie, wrz, paź · zalecenie ogólne dla grupy
Siew Wysiew przed zimą, na mróz · na głębokość 1 cm
Nawożenie Nawóz wieloskładnikowy (lut–mar)

Zalecenia ogólne dla rodzaju — przy konkretnym gatunku i odmianie mogą się różnić.

Kalendarz zabiegów

Styczeń	Odwilż zimą albo na przedwiośniu — podlej cisa, gdy ziemia rozmarznie Susza fizjologiczna jest najgroźniejsza pod koniec zimy i na przedwiośniu, kiedy słońce grzeje już mocno, a ziemia wciąż jest zamarznięta. Brązowiejące wtedy igły łatwo wziąć za skutek mrozu.
Luty	Cięcie cisa: zasadnicze wczesną wiosną, gdy ustąpią silne mrozy Cis dobrze znosi cięcie, nawet bardzo mocne: wypuszcza nowe pędy także ze starych gałęzi, czego większość iglaków nie potrafi. Wczesną wiosną krzew jest jeszcze w spoczynku i szybko zarasta rany. Odwilż zimą albo na przedwiośniu — podlej cisa, gdy ziemia rozmarznie Susza fizjologiczna jest najgroźniejsza pod koniec zimy i na przedwiośniu, kiedy słońce grzeje już mocno, a ziemia wciąż jest zamarznięta. Brązowiejące wtedy igły łatwo wziąć za skutek mrozu. Przy przedwiosennym cięciu obejrzyj pędy cisa: brązowe tarczki to miseczniki Zasil nawozem wieloskładnikowym Nawożenie poza terminem pobudza przyrosty, które nie zdążą zdrewnieć przed zimą.
Marzec	Cięcie cisa: zasadnicze wczesną wiosną, gdy ustąpią silne mrozy Cis dobrze znosi cięcie, nawet bardzo mocne: wypuszcza nowe pędy także ze starych gałęzi, czego większość iglaków nie potrafi. Wczesną wiosną krzew jest jeszcze w spoczynku i szybko zarasta rany. Odwilż zimą albo na przedwiośniu — podlej cisa, gdy ziemia rozmarznie Susza fizjologiczna jest najgroźniejsza pod koniec zimy i na przedwiośniu, kiedy słońce grzeje już mocno, a ziemia wciąż jest zamarznięta. Brązowiejące wtedy igły łatwo wziąć za skutek mrozu. Przy przedwiosennym cięciu obejrzyj pędy cisa: brązowe tarczki to miseczniki Zasil nawozem wieloskładnikowym Nawożenie poza terminem pobudza przyrosty, które nie zdążą zdrewnieć przed zimą.
Kwiecień	Wieczorem sprawdź igły cisa: wygryzione zatoczki to opuchlak
Maj	Wieczorem sprawdź igły cisa: wygryzione zatoczki to opuchlak
Czerwiec	Cięcie cisa: letnia korekta w czerwcu i lipcu, ostatnia najpóźniej w połowie sierpnia Letnie skrócenie świeżych przyrostów zagęszcza krzew i utrzymuje kształt. Po połowie sierpnia cięcie pobudza młode pędy, które nie zdążą zdrewnieć i przemarzną. Wieczorem sprawdź igły cisa: wygryzione zatoczki to opuchlak
Lipiec	Cięcie cisa: letnia korekta w czerwcu i lipcu, ostatnia najpóźniej w połowie sierpnia Letnie skrócenie świeżych przyrostów zagęszcza krzew i utrzymuje kształt. Po połowie sierpnia cięcie pobudza młode pędy, które nie zdążą zdrewnieć i przemarzną. Wieczorem sprawdź igły cisa: wygryzione zatoczki to opuchlak
Sierpień	Cisa sadź w cieniu albo półcieniu, z bryłą najlepiej po 15 sierpnia Cis to najbardziej cieniolubny z iglaków — tam, gdzie żywotnik łysieje, cis rośnie gęsto. Posadzony po zakończeniu przyrostu szybko się ukorzenia, bo nie traci sił na nowe pędy, a jesienią w glebie jest dość wilgoci. Wieczorem sprawdź igły cisa: wygryzione zatoczki to opuchlak Na cisie dojrzewają czerwone osnówki — nasiona w środku są trujące Wszystkie części cisa poza samą czerwoną osnówką zawierają taksynę, truciznę działającą na serce i układ nerwowy. Do zatruć dzieci dochodzi najczęściej wtedy, gdy zjedzą nasiona razem z apetycznie wyglądającą osnówką. Dla koni cis jest silnie trujący, groźny także dla psów i kotów.
Wrzesień	Cisa sadź w cieniu albo półcieniu, z bryłą najlepiej po 15 sierpnia Cis to najbardziej cieniolubny z iglaków — tam, gdzie żywotnik łysieje, cis rośnie gęsto. Posadzony po zakończeniu przyrostu szybko się ukorzenia, bo nie traci sił na nowe pędy, a jesienią w glebie jest dość wilgoci. Wieczorem sprawdź igły cisa: wygryzione zatoczki to opuchlak Na cisie dojrzewają czerwone osnówki — nasiona w środku są trujące Wszystkie części cisa poza samą czerwoną osnówką zawierają taksynę, truciznę działającą na serce i układ nerwowy. Do zatruć dzieci dochodzi najczęściej wtedy, gdy zjedzą nasiona razem z apetycznie wyglądającą osnówką. Dla koni cis jest silnie trujący, groźny także dla psów i kotów.
Październik	Cisa sadź w cieniu albo półcieniu, z bryłą najlepiej po 15 sierpnia Cis to najbardziej cieniolubny z iglaków — tam, gdzie żywotnik łysieje, cis rośnie gęsto. Posadzony po zakończeniu przyrostu szybko się ukorzenia, bo nie traci sił na nowe pędy, a jesienią w glebie jest dość wilgoci.
Listopad	Przed zimą obficie podlej cisa, zwłaszcza po suchej jesieni Iglaki parują wodę także zimą, a z zamarzniętej ziemi korzenie nie mogą jej uzupełnić. Brak wody zimą zabija iglaki częściej niż sam mróz. Młodego cisa i cisa w donicy osłoń na zimę przed mroźnym wiatrem Cis źle znosi zimowe wiatry i silne nasłonecznienie: igły wysychają, zwłaszcza u młodych roślin. Roślinie w donicy marzną też korzenie.
Grudzień	Odwilż zimą albo na przedwiośniu — podlej cisa, gdy ziemia rozmarznie Susza fizjologiczna jest najgroźniejsza pod koniec zimy i na przedwiośniu, kiedy słońce grzeje już mocno, a ziemia wciąż jest zamarznięta. Brązowiejące wtedy igły łatwo wziąć za skutek mrozu.

Zależne od pogody i obserwacji

Kupując cisa, obejrzyj brzegi najmłodszych igieł i korzenie Z sadzonką cisa najłatwiej przynieść do ogrodu opuchlaka: chrząszcze wygryzają brzegi igieł, a ich larwy mogą siedzieć w podłożu doniczki.
Cis żółknie i więdnie mimo wilgotnej ziemi — sprawdź korzenie Więdnięcie przy mokrej ziemi to zwykle problem korzeni: albo obgryzły je larwy opuchlaka, albo gniją na zbyt mokrym stanowisku.

Choroby

Fytoftoroza (zgnilizna korzeni) Phytophthora spp. — Pędy szarzeją albo brązowieją i zamierają, najpierw część krzewu, potem całość. U nasady, pod korą, brązowa zgnilizna sięgająca od ziemi w górę i na korzenie. Choroba rozwija się na stanowiskach podmokłych, bez odpływu wody.

Szkodniki

Opuchlak truskawkowiec Otiorhynchus sulcatus — Nielotne chrząszcze wygryzają nocą półokrągłe zatoczki na brzegach igieł i liści; w dzień kryją się w ściółce. Larwy — białe, beznogie, rogalikowato zgięte — zimują w glebie i obgryzają korzenie, przez co krzew więdnie i zamiera mimo podlewania.
Miseczniki Coccidae — Samice pod wypukłymi, brązowymi tarczkami ssą sok z pędów; krzew słabnie, a igły brudzi lepka rosa miodowa, na której rosną czarne sadzaki.

Dane o tej roślinie pochodzą z: RHS — profile roślin, Seed Germination Theory and Practice (1993), The Woody Plant Seed Manual (Agriculture Handbook 727, 2008). Pełny wykaz z licencjami: źródła danych.