Połyśnica marchwianka

Szkody. Larwy drążą pod skórką korzeni płytkie chodniki wypełnione czarno-rdzawymi, płynnymi odchodami. Larwy pierwszego pokolenia zjadają młode rośliny prawie w całości — jedna larwa niszczy do 10 siewek. Larwy drugiego pokolenia żerują w korzeniach spichrzowych aż do zbioru; uszkodzone korzenie gniją i źle się przechowują.

Jak wypatrywać

• żółte tablice lepowe 20x20 cm, jedna trzecia tablicy ponad wierzchołkami naci, na obrzeżach grządki od strony zarośli lub rowu; przegląd codzienny, wymiana co 3 dni — pierwsze pokolenie — od połowy maja; wylot zwykle w II dekadzie maja, gdy wierzchnia warstwa gleby nagrzeje się do ok. 12 °C
• żółte tablice lepowe jak wyżej — drugie pokolenie — od połowy lipca do połowy sierpnia

W kalendarzu rośliny

• Zachowaj 4 lata przerwy i wybierz dobry przedplon · mar–kwi — Metodyka podaje twardą liczbę: minimum 4 lata przerwy w uprawie marchwi, pietruszki, selera i pasternaku po sobie. Te rośliny namnażają te same patogeny i tego samego szkodnika — połyśnicę marchwiankę. Zły przedplon to najczęstsza przyczyna rozwidlonych, gnijących korzeni.
• Siej wcześnie — to najtańsza ochrona przed połyśnicą · mar–maj — Metodyka podaje to jako osobną metodę agrotechniczną: wczesny siew sprawia, że okres składania jaj przez połyśnicę marchwiankę przypada na starszą, bardziej odporną fazę rozwojową roślin. Larwy pierwszego pokolenia żerujące na wschodach są najgroźniejsze — jedna larwa potrafi zniszczyć do 10 młodych roślin.
• Przykryj grządkę włókniną albo siatką przeciw połyśnicy · mar–maj — Metodyka wymienia osłony z włókniny i siatek entomologicznych jako metodę mechaniczną chroniącą marchew przed połyśnicą marchwianką — a to najskuteczniejsza opcja dla działkowca, bo nie wymaga ani pułapek, ani zabiegów. Muchówka po prostu nie ma jak złożyć jaj przy szyjce korzeniowej.
• Zawieś żółte tablice lepowe i licz muchówki codziennie · maj–sie

Szkody. Larwy pierwszego pokolenia żerują od wschodów i zjadają siewki prawie w całości; uszkodzony wierzchołek korzenia rozgałęzia się, a liście przebarwiają się na fioletowo i żółkną. Larwy drugiego pokolenia od końca lipca do września drążą pod skórką korzenia korytarze wypełnione odchodami; taki korzeń gnije i nie nadaje się do jedzenia ani przechowania. Larwy mogą żerować dalej w przechowalni.

Jak wypatrywać

• żółte tablice lepowe 20×20 cm, 1/3 tablicy ponad naciami, pod kątem 45°, od strony zadrzewień; do pierwszego odłowu codziennie, potem 2–3 razy w tygodniu, wymiana co 5–7 dni — pierwsze pokolenie — od połowy maja do połowy czerwca
• żółte tablice lepowe jak wyżej — drugie pokolenie — od połowy lipca do połowy sierpnia

W kalendarzu rośliny

• Zachowaj 4 lata przerwy po roślinach baldaszkowatych · mar–kwi — Wszystkie trzy dokumenty IO-PIB są tu zgodne: pietruszki nie sieje się po sobie ani po marchwi, selerze, pasternaku i innych baldaszkowatych częściej niż co 4 lata. Te rośliny dzielą choroby i szkodniki — połyśnicę marchwiankę, guzaka północnego, szpilecznika baldasznika — a krótsza przerwa wprost sprzyja nicieniom.
• Siej wcześnie, płytko i ze świeżych nasion · mar–maj — Pietruszka kiełkuje 3–4 tygodnie, a odmiany późne potrzebują 180–200 dni do zbioru, dlatego sieje się ją tak wcześnie, jak pozwala ziemia. Wczesny siew ma też drugi skutek, który metodyka opisuje wprost: połyśnica składa jaja, gdy rośliny są już starsze, a wtedy jedna larwa niszczy 1–2 rośliny zamiast nawet 10 siewek. Nasiona kiełkują już w 2–3°C, a siewki znoszą przymrozek do −9°C.
• Przykryj świeży siew włókniną na 2–4 tygodnie · mar–maj — Okrycie przyspiesza wschody i wzrost, trzyma wilgoć w ziemi i nie pozwala jej zaskorupieć po ulewie — a skorupa potrafi zatrzymać słabe siewki pietruszki pod ziemią. Metodyka pietruszki wymienia też osłony z włókniny i siatki entomologicznej jako ochronę przed połyśnicą marchwianką, choć przykład podaje dla marchwi.
• Pielenie od wschodów do zakrycia międzyrzędzi · kwi–lip — Pietruszka długo wschodzi, wolno rośnie i na początku słabo zakrywa ziemię, więc przegrywa z chwastami, które wschodzą przed nią. Metodyka definiuje dla niej okres, w którym grządka musi być czysta: od wschodów do chwili, gdy liście zakryją międzyrzędzia, czyli mniej więcej przez pierwszą 1/3 wegetacji. Kwitnące chwasty karmią nektarem połyśnicę i motyle rolnic.
• Żółte tablice na połyśnicę — od połowy maja · maj–sie

Szkody. Larwy pokolenia wiosennego żerują w korzeniach młodych roślin — rośliny więdną, liście przebarwiają się na fioletowo, potem żółkną i zamierają. W starszych roślinach larwy drążą pod skórką płytkie korytarze z czarno-rdzawymi odchodami; pokolenie letnie żeruje w zgrubieniach od końca lipca do września. Uszkodzone korzenie gniją, a larwy zawleczone do przechowalni żerują dalej.

Jak wypatrywać

• żółte tablice lepowe 15×20 albo 20×20 cm pod kątem 45°, 5–10 m od brzegu uprawy w stronę zarośli; po pierwszym odłowie przegląd codzienny, wymiana nie rzadziej niż 2 razy w tygodniu — pokolenie wiosenne — od przełomu kwietnia i maja
• żółte tablice lepowe jak wyżej — pokolenie letnie — od początku (poradnik) albo połowy (IP) lipca

W kalendarzu rośliny

• Żółte tablice na połyśnicę marchwiankę · kwi–sie