Ślimaki

Szkody. Obgryzają liście od brzegów, młodą roślinę potrafią zjeść aż do łodygi. Zostawiają lśniący ślad śluzu.

Jak wypatrywać

• oglądanie liści i ślady śluzu; ręczne zbieranie — w chłodne, wilgotne dni

W kalendarzu rośliny

• Chłodno i mokro — zbieraj ślimaki

Deroceras reticulatum, Arion lusitanicus, Limax maximus

Szkody. Wygryzają dziury w liściach, czasem aż do gołożeru, albo zeskrobują tkankę. Najchętniej zjadają stożki wzrostu i liścienie. Żerują nocą; ślady śluzu na liściach i ziemi zdradzają ich obecność.

Jak wypatrywać

• deski lub kartony jako dzienne kryjówki, sprawdzane codziennie; pułapki piwne — od posadzenia rozsady; ślinik luzytański ma szczyty liczebności w połowie maja i w połowie sierpnia

W kalendarzu rośliny

• Rozłóż deski na ślimaki i zaglądaj pod nie codziennie · kwi–sie — Ślimaki najchętniej zjadają najmłodsze części brokułu — stożki wzrostu i liścienie — a przy dużej liczebności robią gołożer. Żerują nocą, więc w dzień trudno je zobaczyć.

Ślimaki (pomrów wielki, ślinik luzytański, wstężyk ogrodowy) Limax maximus, Arion lusitanicus, Cepaea hortensis

Szkody. W liściach nieregularne dziury, a wokół nich ślad zaschniętego śluzu.

Arion lusitanicus, Limax maximus, Cepaea hortensis

Szkody. Wygryzają w liściach nieregularne dziury, wokół których zostają błyszczące ślady zaschniętego śluzu; przy silnym żerowaniu z liści zostaje siatka nerwów. Żerują nocą i po deszczu.

Jak wypatrywać

• oględziny liści; pułapki z piwem — od wschodów do kwitnienia, wieczorem i po deszczu

W kalendarzu rośliny

• Wieczorem i po deszczu sprawdzaj liście funkii — ślimaki to jej główny szkodnik · mar–sie
• Pierwsze dziury w liściach funkii — zbieraj ślimaki i wystaw pułapki z piwem — Ślimaki żerują nocą i po deszczu, a w dzień chowają się w wilgotnych kryjówkach. Wyłapywanie od pierwszych uszkodzeń jest skuteczniejsze niż ratowanie zniszczonych liści.

Szkody. Uszkadzają zarówno wschody, jak i rozsadę: wygryzają dziury w liściach, niekiedy powodując całkowity gołożer, albo zeskrobują tkankę zostawiając górną skórkę. Żerują w nocy, w dzień kryją się między liśćmi. O ich obecności świadczą ślady śluzu na liściach i podłożu.

Jak wypatrywać

• poranne oględziny na ślady śluzu; deski lub kartony rozłożone na grządce jako kryjówki, sprawdzane codziennie; pułapki piwne — cały sezon, zwłaszcza po deszczu i przy wilgotnej pogodzie
• kilka kryjówek na grządce (odwrócone podstawki pod doniczki 20–30 cm albo deski), sprawdzanych co 2–3 dni — od posadzenia rozsady przez ok. 3 tygodnie, potem w okresie wzrostu młodych roślin
• 10 kolejnych roślin w kilku miejscach; uszkodzenia słabe (pojedyncze dziury), średnie (liczne dziury), silne (ponad połowa liścia) — w okresie wzrostu młodych roślin

Arion spp., Deroceras spp., Cepaea spp.

Szkody. Uszkadzają zarówno wschody, jak i rozsadę. Wygryzają w liściach dziury, powodując niekiedy całkowity gołożer, albo zeskrobują tkankę, zostawiając górną skórkę. Najchętniej zjadają najmłodsze części kapusty — stożki wzrostu i liścienie.

Jak wypatrywać

• rozłożone deski lub kartony jako dzienne kryjówki, sprawdzane i opróżniane codziennie; pułapki piwne; ślady śluzu na liściach i podłożu jako dowód obecności — od posadzenia rozsady, przez okres wzrostu młodych roślin
• kilka kryjówek na grządce (odwrócone podstawki pod doniczki o średnicy 20–30 cm albo kawałki desek), sprawdzanych co 2–3 dni — od tygodnia przed posadzeniem do ok. 3 tygodni po posadzeniu rozsady, potem przez okres wzrostu młodych roślin
• 10 kolejnych roślin w kilku miejscach grządki; ocena uszkodzeń w skali: słabe (pojedyncze dziury), średnie (liczne dziury), silne (ponad połowa liścia zjedzona) — w okresie wzrostu młodych roślin po posadzeniu

W kalendarzu rośliny

• Rozłóż kryjówki na ślimaki i sprawdzaj je codziennie · mar–lip — Ślimaki uszkadzają zarówno wschody, jak i świeżo posadzoną rozsadę, a najchętniej zjadają stożki wzrostu i liścienie — czyli dokładnie to, bez czego roślina nie zawiąże główki. Trudno je zauważyć, bo żerują nocą, a w dzień się chowają.

Arion spp., Deroceras spp. i inne

Szkody. Uszkadzają zarówno wschody, jak i rozsadę. Wygryzają w liściach dziury, czasem powodują całkowity gołożer, albo zeskrobują tkankę, zostawiając górną skórkę. Najchętniej zjadają najmłodsze części kapusty — stożki wzrostu i liścienie, czyli dokładnie te, których utrata oznacza brak główki.

Jak wypatrywać

• oględziny liści na obecność śluzu (żerują nocą, w dzień się kryją); pułapki w postaci rozłożonych desek lub kartonów oraz pułapki piwne, sprawdzane codziennie — od wschodów i sadzenia rozsady przez cały okres wzrostu, zwłaszcza w wilgotne okresy

W kalendarzu rośliny

• Wyłapuj ślimaki, zanim ogryzą serce rozety · sie–paź — Ślimaki najchętniej zjadają najmłodsze części kapusty, czyli stożki wzrostu i liścienie — a to dokładnie te miejsca, których uszkodzenie oznacza brak główki. Żerują nocą, w dzień siedzą w ukryciu, więc łatwo je przeoczyć; jedynym śladem bywa śluz na liściach i na ziemi.

Deroceras reticulatum, Arion vulgaris, Limax maximus

Szkody. Wygryzają dziury w liściach aż do gołożeru albo zeskrobują tkankę; najchętniej zjadają najmłodsze liście wschodów i rozsady.

Jak wypatrywać

• 10 pułapek (odwrócone podstawki, deski) sprawdzanych co 2–3 dni; ocena uszkodzeń na 10 × 10 roślinach w skali 1–3 — od posadzenia do trzech tygodni po wschodach lub przyjęciu się roślin

W kalendarzu rośliny

• Rozłóż kryjówki na ślimaki · kwi–sie — Ślimaki uszkadzają wschody i rozsadę, wygryzając dziury w najmłodszych liściach aż do gołożeru. Żerują nocą, więc w dzień trudno je zobaczyć.

Ślimaki (ślinikowate, pomrowcowate, pomrowikowate) Arionidae, Limacidae, Milacidae

Szkody. Wygryzają w liściach nieregularne dziury, a wokół nich zostaje ślad zaschniętego, srebrzystego śluzu — to najpewniejsza cecha rozpoznawcza. Żerują głównie nocą i po deszczu; szczególnie groźne dla młodych, wschodzących pędów.

Jak wypatrywać

• lustracja roślin wieczorem lub po deszczu; pułapki z piwem wkopane w ziemię do poziomu gruntu — cały okres wegetacji, ze szczególną uwagą po deszczu i w wilgotne noce

W kalendarzu rośliny

• Ślimaki wyłapuj pułapkami, zanim wygryzą liście — Program wymienia ślimaki jako osobną pozycję w ochronie lilii — ślinikowate, pomrowcowate i pomrowikowate — i każe reagować po wykryciu pierwszych ślimaków lub uszkodzeń liści w postaci dziur ze śladami zaschniętego, srebrzystego śluzu. Młode pędy lilii są dla nich wyjątkowo atrakcyjne, a szkoda z jednej nocy potrafi wyglądać jak żerowanie dużego szkodnika.

Szkody. Wygryzają dziury w liściach i płatkach, zostawiając ślady zaschniętego śluzu; najczęściej przy wilgotnej pogodzie i w nocy.

Jak wypatrywać

• wieczorne oględziny liści i kwiatów — od wschodów do kwitnienia, po deszczu

Szkody. Wygryzają nieregularne otwory w liściach i kwiatach, zostawiają błyszczące ślady zaschniętego śluzu. Groźne głównie dla petunii posadzonych na rabacie albo w skrzynkach stojących na ziemi.

Jak wypatrywać

• oględziny liści i kwiatów — wygryzienia i ślady śluzu — po deszczowych nocach

Arion lusitanicus, Limax maximus, Cepaea hortensis

Szkody. W liściach i młodych pędach nieregularne dziury, wokół nich ślady zaschniętego śluzu. Najgroźniejsze wiosną, dla miękkich pędów odrastających po niskim cięciu. Metodyka zalicza je do szkodników wielożernych.

Jak wypatrywać

• oględziny podstawy rośliny i podłoża pod ściółką; pułapki z desek, dachówek i odwróconych podstawek pod doniczki — kwiecień – maj, gdy odrastają młode pędy

W kalendarzu rośliny

• Wiosną pilnuj młodych pędów — ślimaki potrafią je zjeść przy ziemi · kwi–maj — Po niskim cięciu wiosennym cały przyszły sezon powojnika wisi na kilku miękkich pędach wychodzących z ziemi. Ślimaki są szkodnikami wielożernymi i żerują dokładnie na tej wysokości; podgryziony u nasady pęd jest stracony tak samo jak porażony chorobą, a roślina musi zaczynać od nowa.

Szkody. Metodyka wymienia ślimaki (pomrów wielki, ślinik luzytański, wstężyk ogrodowy) jako szkodniki wielu gatunków bylin, powodujące w liściach nieregularne dziury, a wokół nich ślady zaschniętego śluzu. Powierzchnia ciała ślimaka jest wilgotna dzięki wydzielanemu śluzowi, stąd błyszczące ślady w miejscach żerowania. Przy rojniku znaczenie jest głównie pośrednie: zranienia mięsistych liści są miejscem wejścia szarej pleśni.

Jak wypatrywać

• oględziny rozet i żwiru wokół kępy pod kątem wygryzień i błyszczących śladów śluzu; pułapki z piwem w płytkim naczyniu wkopanym przy kępie; ręczne zbieranie — okres wegetacji, po opadach deszczu; wieczorem lub wcześnie rano

W kalendarzu rośliny

• Po deszczu sprawdź, czy ślimaki nie wyjadają rozet · maj–cze

Szkody. Metodyka wymienia ślimaki (pomrów wielki, ślinik luzytański, wstężyk ogrodowy) jako szkodniki wielu gatunków bylin, podając jako żywicieli m.in. bergenię sercowatą, dzwonek ogrodowy, funkię i jasnotę. Objaw: w liściach nieregularne dziury, a wokół nich ślady zaschniętego śluzu; powierzchnia ciała ślimaka jest wilgotna dzięki wydzielanemu śluzowi, stąd błyszczące ślady w miejscach żerowania. Przy rozchodniku szkoda jest podwójna: zgryziony pęd rozchodnika okazałego nie odrasta w tym sezonie, a rana jest miejscem wejścia szarej pleśni, która według metodyki infekuje najczęściej przez uszkodzenia.

Jak wypatrywać

• oględziny pędów i żwiru wokół kępy pod kątem wygryzień i błyszczących śladów śluzu; pułapki z piwem w płytkim naczyniu wkopanym przy roślinie; ręczne zbieranie — okres wegetacji, po opadach deszczu; wieczorem lub wcześnie rano

W kalendarzu rośliny

• Po deszczu sprawdź, czy ślimaki nie wyjadają młodych pędów · maj–cze

Arion spp., Deroceras spp., Cepaea spp.

Szkody. Wygryzają w liściach dziury, czasem powodując całkowity gołożer, albo zeskrobują tkankę zostawiając samą górną skórkę. Najchętniej zjadają najmłodsze części sałaty, czyli stożki wzrostu — po takim uszkodzeniu roślina nie zawiąże główki.

Jak wypatrywać

• kryjówki z desek, kartonów lub odwróconych doniczek sprawdzane codziennie rano; wieczorne obchody grządki — od posadzenia rozsady, ze szczególną uwagą po deszczu i w wilgotne noce

W kalendarzu rośliny

• Rozłóż deski na ślimaki i zbieraj je co rano · kwi–lip

Szkody. Zeskrobują tkankę liścia pozostawiając górną skórkę oraz wygryzają dziury, niekiedy powodując całkowity gołożer. Żerują w nocy, w dzień kryją się między liśćmi. O obecności świadczą ślady śluzu na liściach i podłożu.

Jak wypatrywać

• wykładanie desek lub kartonów jako kryjówek i codzienne sprawdzanie; pułapki piwne; oględziny śladów śluzu — cały sezon, szczególnie po opadach i przy wysokiej wilgotności

W kalendarzu rośliny

• Po deszczu sprawdź grządkę na ślimaki · kwi–paź — Ślimaki zeskrobują tkankę liścia i wygryzają dziury, a przy dużej liczebności powodują całkowity gołożer. Żerują w nocy, więc w dzień zobaczysz tylko efekt i ślady śluzu. Metodyka wskazuje, że najbardziej zagrożone są rośliny od strony rowów, miedz i nieużytków oraz że ślimaków jest więcej tam, gdzie stosowano nawozy zielone i przyorano resztki roślinne.

Szkody. Metodyka wymienia ślimaki (pomrów wielki, ślinik luzytański, wstężyk ogrodowy) w tab. 5b jako szkodniki wielu gatunków bylin, m.in. bergenii sercowatej, dzwonka ogrodowego, funkii i jasnoty, powodujące „w liściach nieregularne dziury, a wokół nich ślady zaschniętego śluzu”. Przy zawilcu ryzyko jest największe wiosną, na młodych, miękkich liściach i na świeżych nasadzeniach, oraz w miejscach wilgotnych i ocienionych — czyli dokładnie tam, gdzie zawilce sadzi się najchętniej.

Jak wypatrywać

• oględziny młodych liści i gleby wokół kęp pod kątem wygryzień i błyszczących śladów śluzu; pułapki z piwem w płytkim naczyniu wkopanym przy kępie; ręczne zbieranie — okres wegetacji, po opadach deszczu; wieczorem lub wcześnie rano

W kalendarzu rośliny

• Po deszczu sprawdź, czy ślimaki nie wyjadają młodych liści · kwi–maj