W naszym kalendarzu występuje przy 8 roślinach — objawy, profilaktyka i terminy różnią się między nimi, więc opisujemy je roślina po roślinie. Przy każdej z nich liczymy z prognozy pogody, kiedy warunki sprzyjają infekcji, i ostrzegamy z wyprzedzeniem — w planie Pro.
Objawy. Pierwsze objawy zwykle przy tworzeniu róż: na brzegach młodych liści żółknące plamy w kształcie litery V skierowanej do środka liścia, które powiększają się i czernieją; czernieją też nerwy i wiązki przewodzące. Liście w końcu czernieją i opadają, róże się przebarwiają, a porażone tkanki często zasiedla wtórnie mokra zgnilizna.
Profilaktyka
Sprzyja jej temperatura 25–30 °C; zraszanie roślin w czasie podlewania roznosi bakterie
Źródłem są porażone resztki w glebie, nasiona i chwasty kapustowate (m.in. gorczyca czarna), na których bakteria zimuje
Nasiona wolne od bakterii — odkażanie w wodzie 50 °C przez 30 minut; nowe lub zdezynfekowane tace i świeże podłoże
3–4 lata przerwy w uprawie kapustowatych
Zbiór przy suchej pogodzie, usuwanie organów z objawami, ochrona od 1–3% chorych roślin
W kalendarzu rośliny
Dobierz odmianę do terminu i wysiej zdrowe nasiona · lut–cze— Odmiany brokułu są dobierane pod konkretny okres uprawy: wczesnowiosenne znoszą chłód i mało światła, letnie — upał. Nasiona są pierwotnym źródłem czarnej zgnilizny, gnicia róż, czerni krzyżowych i suchej zgnilizny, więc to, co wysiejesz, decyduje o zdrowiu całej grządki.
Objawy. Najczęściej od fazy pierwszych liści: końce liści żółkną, a żółknięcie postępuje w charakterystyczne plamy w kształcie litery V, dotykające podstawą nerwu. Nerwy i wiązki przewodzące czernieją.
Profilaktyka
Objawom sprzyja podwyższona temperatura 25–30 °C i wysoka wilgotność powietrza; lustracja po intensywnych opadach w upał
Głównym źródłem są zakażone nasiona (bakteria przeżywa na ich powierzchni ok. roku, w środku do kilku lat) i resztki roślin
Bakterie roznoszą krople wody, cząstki gleby i wiatr; wnikają przez szparki, rany i hydatody
Co najmniej 4 lata przerwy; nasiona wolne od patogenów; odmiany odporne
Przewiewna uprawa, bez chwastów; nie pracować przy mokrych roślinach i dezynfekować narzędzia
Dokładne usuwanie resztek po zbiorze
W kalendarzu rośliny
Po ulewie w upał sprawdź liście na czarną zgniliznę · cze–paź
Objawy. Pierwsze objawy w okresie tworzenia róż (BBCH 41): lekko żółknące plamy na obrzeżach liści, które szybko przybierają charakterystyczny kształt litery V skierowanej do środka liścia. Druga cecha rozpoznawcza to czernienie wiązek przewodzących postępujące w głąb rośliny — na przekroju głąba widać czarne wiązki naczyniowe.
Profilaktyka
Zdrowe, zaprawione nasiona — nasiona są pierwotnym źródłem infekcji
3-4-letnia przerwa w uprawie roślin kapustowatych na tym samym stanowisku
Lokalizowanie rozsadnika z dala od kapustowatych zimujących w polu, np. rzepaku
Podłoże do produkcji rozsady wolne od patogenów, po dezynfekcji termicznej lub chemicznej
Bakteria zimuje na resztkach pożniwnych w glebie i może przetrwać dwa lata — resztki trzeba usuwać
W deszczowej pogodzie lub przy częstym nawadnianiu, gdy temperatura dochodzi do 27-30°C, objawy mogą pojawić się już po 10-12 dniach od zakażenia
Bakteria wnika przez zranienia i przez hydatody na krawędziach liści — stąd waga ograniczania uszkodzeń przez szkodniki
W kalendarzu rośliny
Od zawiązania róży oglądaj rośliny co 7–10 dni · maj–paź
Po zbiorze usuń głąby razem z korzeniami · cze–lis— Głąby i korzenie zostawione w ziemi to zimowisko niemal wszystkich problemów kalafiora naraz: na głąbach zimuje mszyca kapuściana i tantniś, w galasach na korzeniach larwy chowacza galasówka, w resztkach kryją się rolnice, a sprawca czarnej zgnilizny przeżywa w nich dwa lata. Przy kile kapusty rzecz jest jeszcze pilniejsza — porażone korzenie trzeba wyjąć, zanim się rozłożą i uwolnią zarodniki przetrwalnikowe do gleby.
Objawy. Od brzegów liści chlorotyczne plamy w kształcie litery V, które żółkną, a potem czernieją; na liściach czarne nerwy, na przekroju ogonków sczerniałe wiązki przewodzące. Liście kurczą się, wysychają i opadają.
Profilaktyka
Sprzyja jej temperatura powietrza 25–30 °C; zraszanie roślin roznosi bakterie
Zimuje na resztkach, w nasionach i na chwastach; nasiona odkażać w wodzie 50 °C przez 30 minut
3–4 lata przerwy w uprawie kapustowatych; mniej azotu, więcej potasu
Zbiór przy suchej pogodzie; lustracja co 7 dni, ochrona od 1–3% chorych roślin; według poradnika brak zarejestrowanych środków
W kalendarzu rośliny
W drugiej połowie kwietnia wysiej brukselkę na rozsadę · kwi— Nasiona są pierwotnym źródłem czerni krzyżowych i czarnej zgnilizny, a zgorzel siewek groźniejsza jest przy nasionach niezaprawionych i brudnym podłożu.
Objawy. Pierwsze objawy w okresie tworzenia się główek: lekko żółknące plamy na obrzeżach liści, które szybko przybierają charakterystyczny kształt litery V skierowanej w stronę środka liścia. Drugą cechą rozpoznawczą jest czernienie wiązek przewodzących, postępujące w głąb rośliny — widać je na przekroju główki jako warstwowo czerniejące liście. Czernienie może przejść w szybkie gnicie tkanki. Porażone główki nie nadają się do przechowywania ani do kwaszenia.
Profilaktyka
W okresie deszczowej pogody lub przy częstym deszczowaniu, w temperaturze 27–30°C, objawy mogą pojawić się już po 10–12 dniach od zakażenia
Bakteria przetrwa w glebie na resztkach do dwóch lat, na powierzchni nasion do roku, a wewnątrz nasion do kilku lat
Zmianowanie z 3–4-letnią przerwą w uprawie kapustowatych
Wysiew nasion zdrowych, wysokiej jakości, po zaprawieniu
Rozsadę produkować z dala od kapustowatych zimujących w polu i na zdrowym, odkażonym podłożu
Bakteria wnika przez zranienia i przez hydatody na krawędziach liści — unikać uszkadzania roślin podczas pielęgnacji
Poraża też chwasty kapustowate, m.in. dziką rzodkiew i gorczycę czarną
Stare odmiany, np. Kamienna Głowa, są wysoko podatne; dostępne są odmiany odporne
W Polsce warunki epidemii zdarzają się zwykle na przełomie lipca i sierpnia; lustracja od pierwszych żółknących plam na brzegach liści (początek tworzenia główek) do zbioru — poradnik sygnalizatora przyjmuje za próg porażenie ponad 1%
Objawy. Od brzegów liści żółknące plamy w kształcie litery V, z czerniejącymi nerwami; porażone tkanki brunatnieją i zasychają, a choroba przechodzi przez wiązki na główkę, która gnije od środka.
Profilaktyka
Nasiona zdrowe albo moczone przed siewem w wodzie o temperaturze 50 °C przez 30 minut
Przerwa 3–4 lata w uprawie kapustowatych; zbiór przy suchej pogodzie
Unikać deszczowania — rozpryskująca się woda roznosi bakterie
Lustracja co 7 dni od przyjęcia się rozsady do zbioru
Objawy. Najczęściej od zawiązywania główek: na brzegach liści żółknące plamy w kształcie litery V, które postępują do nerwu głównego; nerwy i tkanka wokół nich czernieją, liście zasychają i opadają. Na przekroju głąba widać czerniejący pierścień wiązek przewodzących. Porażone główki zasiedla mokra zgnilizna; nie nadają się do przechowania ani kiszenia.
Profilaktyka
Choroba rozwija się gwałtownie w deszczową, ciepłą pogodę albo przy częstym deszczowaniu, przy 25–30 °C (metodyka); poradnik: przy 27–30 °C objawy po 10–12 dniach od zakażenia
Bakteria zimuje na resztkach w glebie (do dwóch lat), na nasionach i chwastach kapustowatych (rzodkiew świrzepa, tasznik, gorczyca czarna)
Nasiona kwalifikowane, zaprawione; rozsada w odkażonym podłożu, z dala od kapustowatych zimujących w polu
Co najmniej 4 lata przerwy w uprawie kapustowatych; zabiegi pielęgnacyjne w słoneczne dni; ograniczyć zraszanie
Najgroźniejsza tuż przed zbiorem; ochrona od 1–3% chorych roślin
Objawy. Na liścieniach i liściach chlorotyczne plamy w kształcie litery V, zaczynające się od brzegu; tkanka żółknie, potem czernieje wzdłuż nerwów, kurczy się i wysycha. Na przekroju ogonków widać sczerniałe wiązki przewodzące, a na ogonkach starszych liści czarne plamki, przez które liście opadają.
Profilaktyka
Sprzyja jej temperatura powietrza 25–30 °C; częste zraszanie roślin roznosi bakterie
Zimuje na resztkach w glebie, w nasionach i na chwastach kapustowatych
Nasiona wolne od bakterii; odkażanie w wodzie 50 °C przez 30 minut
3–4 lata przerwy w uprawie kapustowatych; mniej azotu i więcej potasu obniża podatność
Zbiór w bezdeszczową pogodę, gdy liście są suche; usuwanie chorych liści
Lustracja co 7 dni, ochrona od 1–3% chorych roślin; według poradnika brak zarejestrowanych środków
W kalendarzu rośliny
Wiosną siej rukolę kilka razy, małymi porcjami · mar–maj— Najsmaczniejsze są młode liście, a rukolę można siać kilka razy w sezonie. Nasiona są pierwotnym źródłem czarnej zgnilizny i czarnej plamistości liści, a zgorzel siewek groźniejsza jest przy nasionach niezaprawionych.
Zrywaj młode liście w suchą pogodę · kwi–lis— Liście nadają się do zbioru 3–4 tygodnie po siewie, a najsmaczniejsze są młode. Zbiór w deszczu i uszkodzone liście ułatwiają rozprzestrzenianie się czarnej zgnilizny.
Opisy pochodzą z kalendarzy roślin wypisanych z metodyk ochrony roślin i poradników
sygnalizatora; ich wydawców wymienia wykaz źródeł.
Więcej haseł: choroby · szkodniki ·
rośliny.