Pędraki

Pędraki (chrabąszcz majowy, guniak czerwczyk, ogrodnica niszczylistka)

Szkody. Larwy uszkadzają podziemne pędy i korzenie, niszczą siewki i młode rośliny; bardziej żarłoczne są starsze stadia larwalne. Szkodliwe są też dorosłe chrząszcze, wygryzające nieregularne dziury w liściach. Pędraki żerują na głębokości do 25 cm.

Jak wypatrywać

• kilka dołków łopatą 25×25 cm na ok. 25–30 cm głębokości na grządce, przesianie ziemi i policzenie larw; jeden dołek to 1/16 m², więc liczba × 16 / liczba dołków = sztuk na 1 m² — przed siewem (ocena grządki)

Pędraki (larwy chrabąszczowatych) Melolontha melolontha, Phyllopertha horticola, Amphimallus solstitialis

Szkody. Larwy wygryzają w korzeniach rany, przez które wnikają bakterie i grzyby chorobotwórcze — korzenie gniją. Żerują na głębokości do 25 cm.

Jak wypatrywać

• kilka dołków łopatą 25×25 cm na ok. 25 cm głębokości na grządce, przesianie ziemi i policzenie larw; jeden dołek to 1/16 m², więc liczba × 16 / liczba dołków = sztuk na 1 m² — wiosną przed siewem (ocena grządki), gdy na sąsiednich uprawach widziano szkody
• w 2–3 miejscach z uszkodzeniami odkopanie ziemi do ok. 20 cm i policzenie pędraków — w uprawie, od marca do września, w miejscach z uszkodzonymi roślinami

W kalendarzu rośliny

• Przed siewem zrób odkrywki i przesiej ziemię · mar–kwi

Pędraki (larwy chrabąszczowatych)

Szkody. Larwy uszkadzają korzenie, podziemne części pędów i niszczą siewki; chrząszcze wygryzają dziury w liściach.

Jak wypatrywać

• dołki 25×25 cm i głębokości 30 cm, ziemia przesypana na folię, liczenie larw — przed siewem lub sadzeniem

W kalendarzu rośliny

• Przed siewem sprawdź glebę na pędraki i drutowce · kwi–maj

Szkody. Wielożerne larwy uszkadzają części podziemne, wygryzając w nich dziury o nieregularnym kształcie; niszczą też siewki i młode rośliny.

Jak wypatrywać

• kilka dołków łopatą 25×25 cm na ok. 25–30 cm głębokości na grządce, przesianie ziemi i policzenie larw; jeden dołek to 1/16 m², więc liczba × 16 / liczba dołków = sztuk na 1 m² — jesienią lub wiosną, przed siewem fasoli

W kalendarzu rośliny

• Przed siewem przekop kilka odkrywek i policz pędraki · mar–maj

Szkody. Larwy chrabąszczy żerują w glebie na korzeniach i szyjce korzeniowej; rośliny więdną i wypadają placami.

Jak wypatrywać

• kilka dołków łopatą 25×25 cm na ok. 25–30 cm głębokości na grządce, przesianie ziemi i policzenie larw; jeden dołek to 1/16 m², więc liczba × 16 / liczba dołków = sztuk na 1 m² — wiosną przed siewem (ocena grządki), gdy na sąsiednich uprawach widziano szkody

Pędraki (larwy chrabąszczowatych) Melolontha melolontha, Melolontha hippocastani, Amphimallon solstitiale, Serica brunnea

Szkody. Brudnobiałe, pałąkowato wygięte larwy z brązową głową i trzema parami nóg tułowiowych, żerujące w glebie na korzeniach. Ogryzają korę z grubszych korzeni i zjadają drobne w całości; młode drzewko więdnie i zamiera, a rany w korzeniach są bramą wejścia dla patogenów glebowych. Pełny rozwój pokolenia trwa 3–4 lata, więc problem nie znika sam. Uszkodzenia szyjki korzeniowej łatwo pomylić ze szkodami od gryzoni.

Jak wypatrywać

• pobrać próbki gleby z losowo wybranych miejsc — dołki 25 × 25 cm i 30 cm głębokości — i sprawdzić je na obecność pędraków; przy przekopywaniu działki larwy widać gołym okiem — przed sadzeniem — wiosną pod koniec kwietnia albo latem pod koniec sierpnia

W kalendarzu rośliny

• Przed sadzeniem przekop ziemię i poszukaj pędraków

Melolontha melolontha i inne chrabąszczowate

Szkody. Larwy wygryzają w korzeniach rany, przez które wnikają bakterie i grzyby chorobotwórcze — stąd gnicie korzeni. Pędraki żerują na głębokości do 25 cm. Największe szkody chrabąszcz majowy powoduje w trzecim roku żerowania.

Jak wypatrywać

• kilka dołków łopatą 25×25 cm na ok. 25 cm głębokości na grządce, przesianie ziemi i policzenie larw; jeden dołek to 1/16 m², więc liczba larw × 16 / liczba dołków = sztuk na 1 m² — wiosną, przed posadzeniem rozsady (ocena grządki)

Melolontha melolontha, M. hippocastani, Phyllopertha horticola, Amphimallus solstitialis

Szkody. Larwy wygryzają w korzeniach rany, przez które wnikają bakterie i grzyby chorobotwórcze — to prowadzi do gnicia korzeni. Żerują na głębokości do 25 cm. Największe szkody chrabąszcz majowy powoduje w trzecim roku żerowania.

Jak wypatrywać

• kilka dołków łopatą 25×25 cm na ok. 25 cm głębokości na grządce, przesianie ziemi i policzenie larw; jeden dołek to 1/16 m², więc liczba larw × 16 / liczba dołków = sztuk na 1 m² — wiosną, przed posadzeniem rozsady — gdy w okolicy bywały szkody od pędraków

Melolontha melolontha, Phyllopertha horticola, Amphimallus solstitialis

Szkody. Larwy wygryzają w korzeniach rany, przez które wnikają bakterie i grzyby chorobotwórcze — bezpośrednim skutkiem jest gnicie korzeni i podstawy rośliny. Pędraki żerują na głębokości do 25 cm.

Jak wypatrywać

• kilka dołków łopatą 25×25 cm na ok. 25 cm głębokości na grządce, przesianie ziemi i policzenie larw; jeden dołek to 1/16 m², więc liczba larw × 16 / liczba dołków = sztuk na 1 m² — wiosną, przed posadzeniem rozsady (ocena grządki)

Szkody. Larwy uszkadzają podziemne części roślin, siewki i młode rośliny; dorosłe chrząszcze wygryzają dziury w liściach.

Jak wypatrywać

• odkrywki 1 m² na 25–30 cm głębokości (32 na hektar) i przejrzenie ziemi — przed posadzeniem — jesienią albo wiosną (IX–III), jeśli w okolicy stwierdzano pędraki

Pędraki (chrabąszcz majowy, ogrodnica niszczylistka) Melolontha melolontha, Phyllopertha horticola

Szkody. Larwy żerują na korzeniach; rośliny więdną i zamierają mimo podlewania.

Jak wypatrywać

• próbki gleby z dołków 25×25 cm na głębokość 30 cm — przed założeniem plantacji, od maja do sierpnia

Melolontha melolontha, M. hippocastani, Phyllopertha horticola, Amphimallus solstitialis

Szkody. Wygryzają w korzeniach marchwi rany, przez które wnikają bakterie i grzyby chorobotwórcze powodujące gnicie korzeni. Żerują na głębokości do 25 cm.

Jak wypatrywać

• kilka dołków łopatą 25×25 cm na ok. 25 cm głębokości na grządce, przesianie ziemi i policzenie larw; jeden dołek to 1/16 m², więc liczba × 16 / liczba dołków = sztuk na 1 m² — wiosną przed siewem (ocena grządki)
• w 2–3 miejscach z uszkodzeniami odkopanie ziemi do ok. 20 cm i policzenie pędraków — w uprawie, marzec–wrzesień, w miejscach z uszkodzonymi roślinami

Pędraki (chrabąszcz majowy, guniak czerwczyk) Melolontha melolontha, Amphimallon solstitiale

Szkody. Larwy chrząszczy żerujące w glebie do głębokości ok. 25 cm. Uszkadzają korzenie i podziemne części pędów; młode drzewka żółkną i zamierają, a rany w korzeniach stają się miejscem wnikania patogenów. W przypadkach skrajnych niszczone są korzenie boczne, a następnie korzeń palowy. Bardziej żarłoczne są starsze stadia larwalne. Pędrak jest biały, łukowato wygięty, z brązową głową, sinym zgrubiałym końcem i trzema parami odnóży.

Jak wypatrywać

• odkrywki glebowe o powierzchni ok. 1 m² na głębokość do 20 cm; ziemię wysypuje się na folię i liczy larwy — przed założeniem nasadzenia; wiosną (koniec kwietnia lub początek maja) albo latem (druga i trzecia dekada sierpnia)

W kalendarzu rośliny

• Przed sadzeniem sprawdź glebę na pędraki · kwi–maj

Melolontha melolontha, M. hippocastani, Amphimallon solstitiale, Phyllopertha horticola

Szkody. Podgryzają i dziurawią korzenie, niszczą siewki i młode rośliny, które więdną, żółkną i zasychają; przy masowym pojawie w uprawie powstają łysiny. Najbardziej żarłoczne są starsze larwy.

Jak wypatrywać

• odkrywki glebowe 25×25 cm do 30 cm głębokości, ziemia wysypana na folię — przed założeniem uprawy — koniec kwietnia, początek maja albo jesienią roku poprzedniego

Szkody. Larwy chrząszczy żukowatych żerują w glebie na korzeniach i podziemnej części łodyg; młode rośliny więdną, żółkną i zamierają. Dorosłe chrząszcze wygryzają dziury w liściach.

Jak wypatrywać

• kilka dołków łopatą 25×25 cm na ok. 25 cm głębokości na grządce, przesianie ziemi i policzenie larw; jeden dołek to 1/16 m², więc liczba larw × 16 / liczba dołków = sztuk na 1 m² — wiosną, przed posadzeniem rozsady — gdy w okolicy bywały szkody od pędraków

Melolontha melolontha, Amphimallon solstitialis, Phyllopertha horticola

Szkody. Larwy uszkadzają podziemne pędy i korzenie, mogą też niszczyć siewki i młode rośliny; bardziej żarłoczne są starsze stadia larwalne. Szkodzą także dorosłe chrząszcze, wygryzając nieregularne dziury w liściach. Pędraki żerują na głębokości do 25 cm.

Jak wypatrywać

• kilka dołków łopatą 25×25 cm na ok. 25–30 cm głębokości na przyszłej grządce, przesianie ziemi i policzenie larw; jeden dołek to 1/16 m², więc liczba × 16 / liczba dołków = sztuk na 1 m² — wiosną, przed posadzeniem rozsady (ocena grządki)
• odkopanie gleby do 20 cm przy roślinach z objawami i policzenie pędraków na 1 m² — w uprawie (marzec–wrzesień), przy roślinach, które więdną

Pędraki (larwy chrabąszczowatych) Melolontha melolontha, M. hippocastani, Amphimallon solstitiale, Phyllopertha horticola, Anomala dubia

Szkody. Pędraki podgryzają i zjadają podziemne części roślin; uszkodzone rośliny żółkną i zamierają.

Jak wypatrywać

• próbki ziemi 25 × 25 cm, głębokość 30 cm, przesiane przez sito — przed siewem

Melolontha melolontha i inne Scarabaeidae

Szkody. Białe, łukowato wygięte larwy z brązową głową i sinym końcem odwłoka. Wygryzają w korzeniach rany, przez które wnikają bakterie i grzyby chorobotwórcze — stąd gnicie roślin. Żerują do głębokości 25 cm.

Jak wypatrywać

• kilka dołków łopatą 25×25 cm na ok. 25 cm głębokości na grządce, przesianie ziemi i policzenie larw; jeden dołek to 1/16 m², więc liczba × 16 / liczba dołków = sztuk na 1 m² — wiosną przed sadzeniem (ocena grządki)
• w 2–3 miejscach z uszkodzeniami odkopanie ziemi do ok. 20 cm i policzenie pędraków — w uprawie, marzec–wrzesień, w miejscach z uszkodzonymi roślinami

Melolontha melolontha, M. hippocastani, Amphimallon solstitiale, Phyllopertha horticola

Szkody. Pędraki podgryzają i zjadają podziemne części roślin — młode rośliny zamierają, a uszkodzone zgrubienia gniją i nie nadają się do przechowania. Starsze larwy potrafią zniszczyć młodą roślinę całkowicie.

Jak wypatrywać

• próby glebowe jak przy drutowcach (32 dołki 25×25×30 cm = 2 m²) — przed posadzeniem rozsady, zwłaszcza na polu po łące, pastwisku albo nieużytku

W kalendarzu rośliny

• Gleba ma już 7°C — przejrzyj ziemię przed sadzeniem · kwi–cze

Pędraki (larwy chrabąszczowatych) Scarabaeidae

Szkody. Larwy chrząszczy z rodziny poświętnikowatych: ciało grube, pałąkowato zgięte, z silnymi nogami tułowiowymi i brązową głową. Żerują na korzeniach, przez co młode sosny więdną i zamierają, a rany w korzeniach otwierają drogę patogenom glebowym. Metodyka wymienia je razem z drutowcami, rolnicami i larwami opuchlaków jako szkodniki o kilkuletnim cyklu rozwojowym, najliczniejsze na glebach lekkich i przy zachwaszczeniu perzem — czyli w warunkach typowych dla stanowisk sosnowych.

Jak wypatrywać

• przekopanie gleby na 30–40 cm w kilku punktach planowanego stanowiska i przegląd wyrzuconej ziemi — wiosna, przed sadzeniem

W kalendarzu rośliny

• Przed sadzeniem przekop ziemię i poszukaj pędraków — Metodyka zaleca sprawdzenie gleby przed posadzeniem roślin wprost: drutowce, pędraki, rolnice i larwy opuchlaków mają kilkuletni cykl rozwojowy, więc zostawione bez działania będą zagrażać sośnie przez kolejne sezony. Najliczniej występują na glebach lekkich i przy zachwaszczeniu perzem — czyli dokładnie tam, gdzie sosna rośnie najlepiej.
• Przed zimą przekop glebę wokół nowych nasadzeń i nie zagrabiaj · paź–lis — Metodyka wymienia to wśród zasad ograniczających liczebność szkodników: przed zimą przekopać glebę i pozostawić ją bez zagrabiania, a w okresie wegetacji często spulchniać. Przekopana i nierozdrobniona gleba wystawia na powierzchnię zimujące stadia — pędraki, drutowce i rolnice — które wymarzają albo trafiają do ptaków.

Pędraki (larwy chrabąszczowatych) Melolontha melolontha, Melolontha hippocastani, Polyphylla fullo, Rhizotrogus solstitialis, Serica brunnea

Szkody. Larwy żerują na korzeniach: ogryzają korę z grubych korzeni i zjadają w całości drobne. Sadzonki mają silnie zahamowany wzrost, więdną i zamierają, a rany w korzeniach stają się miejscem wnikania patogenów. Szkodliwość w pierwszym i drugim roku rozwoju niewielka — najgroźniejsze są larwy w trzecim roku życia.

Jak wypatrywać

• przekopanie gleby i sprawdzenie obecności pędraków — brudnobiałych, pałąkowato zgiętych larw do 35 mm, z brązową głową i nogami — przed posadzeniem roślin

W kalendarzu rośliny

• Przed sadzeniem przekop ziemię i poszukaj pędraków — Pędraki (larwy chrabąszcza majowego, guniaka i pokrewnych) ogryzają korę z grubych korzeni i zjadają drobne w całości — młode drzewko więdnie i zamiera, a rany w korzeniach są bramą dla patogenów. Rozwój jednego pokolenia trwa 1–4 lata, więc problem nie znika sam, a najgroźniejsze są larwy w trzecim roku życia. Poradnik jest tu wyjątkowo stanowczy: po wykryciu pędraków lepiej zrezygnować z sadzenia świerków w tym miejscu.

Szkody. Uszkadzają podziemne pędy i korzenie, mogą też niszczyć młode, wyrastające pędy; najbardziej żarłoczne są starsze larwy.

Jak wypatrywać

• kilka odkrywek ok. 100×100×25 cm, przesianie ziemi — przed założeniem plantacji, wiosną

Pędraki (larwy chrabąszczowatych — guniak czerwczyk, ogrodnica niszczylistka, chrabąszcz majowy) Amphimallon solstitiale, Phyllopertha horticola, Melolontha melolontha

Szkody. Białe larwy wygięte w podkówkę, żerujące na korzeniach traw. Skutek: żółknięcie i usychanie trawy, obumieranie darni, nieregularne brązowe plamy, w których wierzchnią warstwę darni można łatwo oderwać. Metodyka Instytutu Ogrodnictwa wskazuje guniaka czerwczyka i ogrodnicę niszczylistkę jako sprawców uszkodzeń korzeni na wszystkich gatunkach traw i na trawniku.

Jak wypatrywać

• odrywanie darni w brązowych plamach i przeglądanie wierzchniej warstwy gleby; larwy widoczne gołym okiem — jesień, gdy spada temperatura (najlepszy termin walki wg PZD)
• wygrabianie trawnika i usuwanie filcu, żeby utrudnić wylęg ze świeżo złożonych jaj — wiosna i lato — zapobiegawczo
• odkrywki glebowe: doły 25 × 25 cm o głębokości 30 cm, ziemię przesiać, wybrać i policzyć pędraki, przeliczyć na 1 m²; poradnik IOR każe zakładać co najmniej 32 doły na 1 ha, na działce wystarczą 3–4 doły w miejscach, gdzie darń odchodzi — od połowy sierpnia do końca września — analiza glebowa w roku, w którym była rójka

W kalendarzu rośliny

• Jesienią sprawdź, czy darń nie odchodzi jak dywan — pędraki · sie–paź
• Policz pędraki w odkrywce — jedyny sposób, żeby wiedzieć, ile ich naprawdę jest · sie–wrz
• Nicienie owadobójcze na pędraki — jedyna metoda zwalczania dostępna na działce · sie–wrz

Pędraki (larwy chrabąszczowatych — guniak czerwczyk, ogrodnica niszczylistka) Scarabaeidae; Amphimallon solstitiale, Phyllopertha horticola

Szkody. Larwy żerują na korzeniach, przyczyniając się do zamierania roślin. Porażona kępa żółknie, słabo trzyma się podłoża i zamiera mimo podlewania.

Jak wypatrywać

• próba glebowa: kwadrat 25 × 25 cm wykopany szpadlem na głębokość 20 cm, przebrany ręcznie — po zauważeniu zamierania kęp; przy przygotowaniu gleby jesienią
• odkrywka glebowa: dół 25 × 25 cm o głębokości 30 cm przy skraju kępy, ziemię przesiać i policzyć larwy, wynik przeliczyć na 1 m² (jeden dół 25 × 25 cm to 1/16 m², więc liczbę larw mnoży się przez 16) — od połowy sierpnia do końca września w roku, w którym była rójka chrabąszczy

W kalendarzu rośliny

• Jesienią przekop miejsce pod wiosenne nasadzenie · paź–lis — Głębokie przekopanie jesienią wydobywa na powierzchnię zimujące stadia szkodników glebowych — pędraki, drutowce i rolnice — które padają łupem ptaków albo giną podczas mrozów. To najtańsze ograniczenie pędraków, jakie da się zrobić na działce.
• Kępa zamiera bez powodu — sprawdź, czy pod nią nie ma pędraków

Melolontha melolontha, M. hippocastani, Amphimallon solstitiale, Phyllopertha horticola

Szkody. Larwy chrabąszczy uszkadzają młode, wschodzące rośliny i wygryzają rozwijające się bulwy.

Jak wypatrywać

• dołki 25×25 cm głębokie na 30 cm, przesianie ziemi — jesienią lub wiosną przed sadzeniem, gdy gleba ma co najmniej 7°C